InterviewLeraar Thijs Roovers

‘Basisonderwijs moet de grote gelijkmaker zijn, maar we schrijven een hele groep kinderen af’

Al in januari besloot de Amsterdamse leraar Thijs Roovers over te stappen naar een school met een groot lerarentekort. Naar een school met leerlingen die goed onderwijs het hardst nodig hebben.

Thijs Roovers geeft rekenles aan groep 7 van de Leonardo Da Vincischool. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Het besluit om weg te gaan bij de basisschool waar hij al tien jaar naar volle tevredenheid werkte, nam Thijs Roovers (41) op dinsdagavond 7  januari. De Amsterdamse leraar zat die avond op de fiets terug van een bijeenkomst aan de andere kant van de stad. Hij had tranen in zijn ogen.

De bijeenkomst had in het teken gestaan van het groeiende lerarentekort. Er waren tientallen leraren, schoolleiders en bestuurders op afgekomen. Doel was noodplannen te maken. Het probleem was bepaald niet nieuw voor Roovers, die de laatste jaren samen met basisschoolleraar Jan van de Ven uitgroeide tot het gezicht van een reeks grote onderwijsstakingen. De twee richtten begin dit jaar het Lerarencollectief op, een beroepsvereniging voor leerkrachten uit het primair onderwijs die zich ook met het tekort bezighoudt.

Toch schrok hij die avond. Er werden cijfers besproken. Bekende cijfers die aantoonden dat het lerarentekort vooral grote steden raakt. Maar ook nieuwe cijfers die lieten zien hoe scheef het lerarentekort verdeeld is.

Amsterdamse scholen met een populatie leerlingen die niet of nauwelijks risico lopen op een onderwijsachterstand hebben gemiddeld een lerarentekort van 7 procent. Op scholen met veel leerlingen met een risico op een achterstand is het gemiddelde lerarentekort ruim 17 procent. De tekorten zijn het grootst in Osdorp en Amsterdam-Noord, wijken met veel achterstandsleerlingen.

Waarom raakten die cijfers u zo?

‘Ik heb voor dit vak gekozen omdat ik het leuk vind om les te geven, maar ook omdat ik vind dat het basisonderwijs de grote gelijkmaker moet zijn. Het is de enige plek waar je met z’n allen bij elkaar zit: zwart, wit, dik, dun, arm, rijk. Het is de plek waar je kinderen gelijke kansen wil geven, maar dat lukt ons nu niet, in tegendeel.

‘Op de Leonardo Da Vincischool, de school waar ik nu werk, hebben we nog altijd genoeg leraren. Op een vacature kregen we 17 brieven binnen. Dat is uitzonderlijk in deze tijd. Natuurlijk, ook bij ons is de invalpool leeg. Maar het team is compleet. Met het lerarentekort word je niet zo geconfronteerd.

‘De cijfers die ik die avond voor het eerst zag, maakten duidelijk hoe dat kan: het zijn scholen met leerlingen die van huis uit toch al minder bagage meekrijgen die keihard geraakt worden. Kinderen die geen bijles krijgen, die in de vakantie niet worden meegenomen naar een museum, juist die kinderen worden genaaid, om het plat te zeggen. Zij hebben goed onderwijs het hardst nodig, maar ze worden naar huis gestuurd omdat er weer geen leerkracht is. 

‘We schrijven als maatschappij een hele groep kinderen af. Ik kan er met mijn hoofd niet bij dat we dit laten gebeuren. Voor mezelf kan ik het ook niet meer rechtbreien.’

De dag na die bijeenkomst nam u ontslag. Was het een impulsief besluit? 

‘Ik speelde al langer met het idee. Ik werk nu tien jaar op een heel fijne school, met een fantastisch team en een enorm goede schoolleider waar ik het ontzettend naar mijn zin heb. Dat is niet een plek die je makkelijk achterlaat. Maar tegelijkertijd dacht ik ook: ik heb meer dan tien jaar ervaring, ik denk dat ik mijn vak versta, moet ik dan op een school blijven werken waar het allemaal hartstikke goed gaat, of kan ik mijn kwaliteiten beter ergens anders inzetten?

Thijs Roovers gaat binnenkort lesgeven op een school in Bos en Lommer.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

‘Ik heb het bestuur waarvoor ik werk gevraagd: op welke school hebben jullie me het hardst nodig? Het bleek de school te zijn waar ik naast woon. De Tijl Uilenspiegelschool in Bos en Lommer. Daar begin ik na de zomer. Het is een school met voornamelijk leerlingen met een niet-westerse achtergrond in een behoorlijk witte buurt. Ze hebben er structureel te weinig leerkrachten. Ze zoeken nog steeds mensen trouwens.’

Waarom hebben juist dit soort scholen meer last van het lerarentekort?

‘Het werk is zwaarder. Je zit met een grote opvoedkundige taak. Er zijn cultuurverschillen, kinderen kampen met heel andere problematiek. De scholen staan vaak in stadsdelen waar leraren zelf niet wonen. Het betekent dat ze moeten reizen, dat kan hoge parkeerkosten meebrengen.

‘Ik hoor ook veel verhalen van leraren die jarenlang met veel liefde op zo’n school hebben gewerkt, maar uiteindelijk zijn gestopt omdat ze het te zwaar vonden. Zo komen scholen in een neerwaartse spiraal terecht. Als steeds meer mensen opstappen, wordt het voor de leraren die blijven nog zwaarder.’

Gaat de bonus voor achterstandsscholen helpen?

‘Er komt een behoorlijk bedrag bij: 2.500 bruto per jaar. Dat is een mooie beloning voor de leraren die dit werk al jaren doen. Hopelijk kan het ook het verschil maken voor leraren die graag op zo’n school willen werken, maar worstelen met reiskosten. Of voor leraren die anders de stad zouden verlaten om goedkoper te wonen.

‘Het mooie aan de bonus is dat het een erkenning is van het feit dat het werk op sommige scholen zwaarder is. Ik zie het ook als een manier om het probleem van het ongelijk verdeelde lerarentekort op de kaart te zetten. Ik denk dat veel docenten niet weten hoe hard ze nodig zijn op sommige scholen.’

Verplaats je het probleem niet op deze manier? Als leraren straks uit Zaandam naar Amsterdam komen, groeit daar het tekort.

‘Het uitgangspunt is dat we in Amsterdam het probleem eerlijk verdelen. Ik hoop dat er mensen op afkomen die nu op scholen werken waar het goed gaat. En als ze van buiten de stad komen, dat ze van plekken komen waar nog geen tekort is.

‘Uiteindelijk is dit een tijdelijke oplossing. Het is een pleister op een wond die gehecht moet worden. Er is een enorm lerarentekort dat alleen maar groter wordt en ook scholen buiten grote steden hard gaat raken. Het kabinet moet dat oplossen. De eerste stap is nog altijd het dichten van de salariskloof met het voorgezet onderwijs.’

Verder lezen

Amsterdamse basisschoolleraren gaan vanaf september meer verdienen dan hun collega’s in de rest van het land. Ze krijgen een jaarlijkse toelage boven op hun gewone salaris. Docenten op scholen met veel achterstandsleerlingen krijgen een extra hoge bonus.

Basisscholen in vijf grote steden mogen na de zomervakantie onbevoegden voor de klas zetten om het lerarentekort aan te vullen. Is dit een lapmiddel tegen het lerarentekort of een verbetering van het onderwijs?

De coronacrisis dreigt de kansenongelijkheid in het onderwijs te vergroten. Om te voorkomen dat leerlingen uit kansarme milieus verder op achterstand raken, moet de overheid de portemonnee trekken. Dit adviseerde de Onderwijsraad begin deze maand. 

Carrièreswitch: van de horeca naar docent biologie. ‘Onderwijs is zinvoller voor de samenleving’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden