Baseert de Fed zich op kroegpraat?

De belangrijkste taak van een centrale bank is bezorgd zijn, zei Alive Rivlin, een voormalig economisch adviseur van president Obama onlangs.


Maar het bestuur van de Fed blijkt eerder te bestaan uit rasoptimisten. In 2008 werden alle waarschuwingen over een ophanden zijnde crisis maandenlang in de wind geslagen. Zelfs tijdens een vergadering op 16 september 2008 - een dag na de val van Lehman Brothers - dachten de bestuurders van de Fed nog dat de economie in 2008 zou blijcen groeien en in 2009 verder zou aantrekken.


Niet oplopende werkloosheid, maar oplopende inflatie was hun grootste zorg. Op de vergadering werd 129 keer het woord inflatie genoemd en maar vijf keer het woord recessie, terwijl in feite de recessie al was begonnen.


Een verdere renteverlaging en een monetaire prikkel werden niet nodig geacht. 'Ik denk dat we aardig op de goede koers zitten', stelde voorzitter Ben Bernanke. 'Money doesn't talk, it swears', zo werd Bob Dylan geciteerd, waarna unaniem werd besloten niets te doen. De vergadering was nog maar enkele minuten beëindigd of de Amerikaanse overheid moest de verzekeringsgigant AIG redden.


Het bankroet van Lehman Brothers, dat ertoe leidde dat wereldwijd het vertrouwen in banken zou wegvallen, werd door de Fed eigenlijk niet als een probleem gezien. Integendeel, het zou Wall Street een keer leren zijn verantwoordelijkheid te nemen.


Uit de honderden pagina's notulen van die Fedvergadering, die afgelopen vrijdag werden gepubliceerd, blijkt de grote naïviteit van de Fedbestuurders in het jaar 2008. Zij onderschatten schromelijk de invloed van de val van Lehman Brothers op de economie in de laatste maanden van 2008, en dat terwijl hypotheekverstrekkers al maanden geen financiering meer konden krijgen en Bear Stearns eerder dat jaar maar net van de ondergang was gered.


Pas op de volgende vergadering, zes weken later, erkende Bernanke dat de Amerikaanse overheid Lehman had moeten redden. De Fed vertrouwde veel te lang op modellen en indicatoren die de crisissituatie in de herfst van 2008 niet onderkenden. De groei van 2 procent in het tweede kwartaal van 2008 was gewoon geëxtrapoleerd. Met het oog op de presidentsverkiezingen, die in november van 2008 zouden worden gehouden, suggereerde Bernanke voor de Republikeinen zelfs de slogan: 'De economie had er heel wat slechter uit kunnen zien.'


Wie de notulen uit 2008 leest, kan niet anders dan tot de conclusie komen dat Fedbijeenkomsten zich veel minder onderscheiden van kroegpraat dan iedereen denkt. De president van de centrale bank in Dallas baseerde de vrees voor aantrekkende inflatie op de uitlatingen van zijn bakker, die de dag daarvoor had geklaagd over de stijgende prijzen van de grondstoffen.


Centrale bankiers zouden niet alleen bezorgd moeten zijn, ze zouden ook verder moeten kijken dan alleen naar modellen.


Reageren?


p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden