Nederland telt naar schatting 220 duizend dagelijkse tot bijna dagelijkse blowers.

ReportageNationale drug monitor

Bas stak jarenlang drie joints per dag op: ‘Ik kan het niemand aanraden’

Nederland telt naar schatting 220 duizend dagelijkse tot bijna dagelijkse blowers.Beeld Getty

Het aantal dagelijkse blowers is in twee jaar tijd fors toegenomen. Zorgwekkend, vinden experts. ‘Hun brein wordt als het ware gekidnapt door de cannabis.’

Het gevoel dat Bas kreeg toen hij voor het eerst een paar hijsjes van een joint nam, was overweldigend. Zijn lichaam ontspande, alles wat om hem heen werd gezegd klonk hilarisch. Lustig babbelde hij erop los met de twee mooie meiden van de middelbare school, die hem hadden meegevraagd naar de coffeeshop. Zeg daar als 17-jarige maar eens nee tegen.

Twee jaar later blowde Bas (niet zijn echte naam) nog steeds. Zo’n drie joints per dag en het liefst in zijn eentje. Hij woonde inmiddels op zichzelf, in een klein kamertje op loopafstand van de supermarkt en coffeeshop. ‘Ideaal was dat’, zegt hij over de telefoon. ‘Rond vier uur ’s middags werd ik wakker. Dan haalde ik wat eten en mijn wiet en bleef ik de rest van de dag op mijn kamer, afgezonderd met films, porno en muziek.’

Nederland telt naar schatting 220 duizend dagelijkse tot bijna dagelijkse blowers, blijkt uit de vorige week gepubliceerde Nationale Drug Monitor van het Trimbos-instituut. Het aantal ligt fors hoger dan in 2017, toen nog sprake was van 140 duizend gebruikers in die categorie. Het is te vroeg om te spreken van een trend, zegt Margriet van Laar, programmahoofd Drug Monitoring. ‘Maar het is zeker een signaal waar we alert op zijn.’

Opvallend is dat het aantal Nederlanders van 18 jaar en ouder dat het afgelopen jaar heeft geblowd – iets meer dan een miljoen – niet significant is toegenomen. ‘Dit zou kunnen betekenen dat een groter deel van de regelmatige gebruikers frequenter is gaan gebruiken’, aldus Van Laar.

Zo’n 40 procent van de dagelijkse blowers is verslaafd. Of iemand aan die diagnose voldoet, hangt onder meer af van de genuttigde hoeveelheid, genetische aanleg en gebeurtenissen die in het verleden hebben plaatsgevonden. Van Laar: ‘Op een moment dat iemand cannabis gebruikt om problemen te vergeten, is de kans veel groter dat diegene uiteindelijk verslaafd raakt.’ 

Hoog THC-gehalte

Dat het aantal dagelijkse blowers toeneemt, heeft mogelijk te maken met het hoge THC-gehalte in nederwiet (de in Nederland meest verkochte variant van wiet), stelt gz-psycholoog Bjarne Timonen, werkzaam bij verslavingskliniek Trubendorffer. Het gehalte van THC, de werkzame psychoactieve stof in cannabis, ligt momenteel op 16,7 procent. Zorgwekkend hoog, vindt Timonen. ‘De THC zorgt ervoor dat het beloningssysteem in de hersenen wordt gestimuleerd. Met een hoger THC-gehalte raak je sneller verslaafd en heb je steeds meer nodig om diezelfde dopamineroes te creëren.’

De gemiddelde cannabisverslaafde die bij Timonen aanklopt voor hulp is rond de 30 jaar en man. ‘Het begon allemaal redelijk onschuldig, tegen het eind van hun middelbareschooltijd. Tijdens de studie werd blowen een manier om met stress om te gaan en in hun eind-twintiger jaren beseffen ze dat ze echt verslaafd zijn en hulp nodig hebben.’

Ook voor Bas was blowen een manier om met zijn onzekerheden om te gaan. Hij is van nature een piekeraar. De overgang van middelbare school naar een zelfstandig leven als student, met de daarbij horende verantwoordelijkheden, bezorgde hem de nodige kopzorgen.

‘Blowen was een manier om die gevoelens te dempen, om mijn zelfreflectie uit te schakelen. Het voordeel is dat het blowen je diezelfde avond nog plat kan leggen. Het nadeel is dat je het de dag daarna dubbel en dwars terugkrijgt. Je beseft dat je dingen vermijdt, wat voor meer angst zorgt.’

Bas staakte vroegtijdig zijn studie, zijn sociale netwerk dunde steeds verder uit. Niets kon hem nog motiveren. ‘Je bedenkt allerlei excuses om je gedrag goed te praten. Ergens heb je het besef dat je kansloos bent geworden, maar dat wil je niet erkennen.’

Bij cannabisverslaafden staat hun ontwikkeling vaak stil, zegt gz-psycholoog Timonen. ‘Hun brein wordt als het ware gekidnapt door de cannabis. Blowen is op dat moment de enige manier om het dopaminesysteem weer op gang te brengen.’

Verslavingszorg

Door de privacywetgeving is niet bekend hoeveel Nederlanders met een cannabisverslaving momenteel worden behandeld. De laatste cijfers dateren van 2015: toen meldden zich zo’n 11 duizend mensen bij de verslavingszorg. In 2006 was dit nog ongeveer de helft.

Dat steeds meer gebruikers de weg naar de hulpverlening weten te vinden, heeft mede te maken met de toegenomen aandacht voor de problematische kanten ervan. In de deze maand uitgekomen documentaire De vlucht van Ronnie is te zien hoe de onder jongeren razend populaire rapper Ronnie Flex tijdens het produceren van zijn muziek de ene na de andere ‘jonko’ opsteekt. Het helpt hem om te focussen, zegt hij, maar hij wordt er ook paranoïde van. Kotsend hangt hij boven de wasbak: een paniekaanval. Stoppen wil hij maar al te graag, al is het maar voor zijn 1-jarige dochtertje. Maar het lukt niet.

De enige manier om ervan af te komen is door de cannabis radicaal de rug toe te keren, zegt gz-psycholoog Timonen. Makkelijk is dit niet. Iemand kan geïrriteerd raken, slaapproblemen krijgen of gaan trillen. Het goede nieuws is dat de effecten van overmatig cannabisgebruik omkeerbaar zijn. ‘Het natuurlijke dopaminesysteem komt naar verloop van tijd weer op gang. Daar kan een extra zwengel aan worden gegeven door te sporten of vrienden te zien.’

Bij Bas was het uiteindelijk een goede vriend die hem wist te motiveren om te stoppen. ‘Hij zei: wat ben je eigenlijk een klootzak dat je dit doet, terwijl je weet dat het slecht voor je is. Toen ben ik van de ene op de andere dag gestopt.’ Hij is nu 30 en net afgestudeerd. Via een uitzendbureau heeft hij werk gevonden. ‘Blowers komen zichzelf uiteindelijk altijd tegen’, zegt hij. ‘Nee, ik kan het niemand aanraden.’

Lees ook:

Aan wiet kon je toch niet verslaafd raken? Dus wel. Zes vragen over cannabisverslaving
Rapper Ronnie Flex laat op Instagram weten dat hij begeleiding zoekt om van zijn wietverslaving af te komen. Een inspiratie voor andere jonge blowers, klinkt het onder fans. Het beeld van wiet als ‘onschuldige’ softdrug is allang achterhaald. Wat zijn de risico’s op verslaving?

Wiet veroorzaakt psychoses volgens steeds meer studies: hoe sterk is het verband?
Cannabisgebruik kan volgens een groeiend aantal onderzoeken psychoses veroorzaken. Een risico waarvoor snel meer aandacht moet komen, volgens de psychiater. Maar hoe overtuigend is het verband?

Staatswiet is straks te krijgen in tien Nederlandse gemeenten
Het kabinet start in 2021 een experiment met de teelt van ‘legale’ cannabis. De productie van staatswiet moet de georganiseerde criminaliteit terugdringen. Zeven prangende vragen over het omstreden wietexperiment.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden