Bart is bi en steelt wiet zonder condoom

De GGD graaft diep in het privéleven van scholieren. Hun jeugdzonden- dossier wordt decennia bewaard.

De GGD verleidt leerlingen uit het middelbaar onderwijs tot het invullen van een gezondheidsmonitor. Dat gebeurt met een video waarin een slim blondje en een domme Antilliaan spelen (weer eens wat anders dan dom blondje en een slimme Antilliaan, moeten ze gedacht hebben). Ouders krijgen via de schoolleiding de mededeling dat er binnenkort een GGD-onderzoek is. Ze gaan ervan uit dat je kind meedoet. Schriftelijk bezwaar aantekenen kan, maar maakt je wel zorgweigeraar. Daarmee vindt onze dorpsdokter dat de kous af is.

In 2014 heette het onderzoek nog Emovo, dit jaar is het verhipt tot 'Jij en je gezondheid'. 'De gegevens uit de digitale vragenlijst zijn vertrouwelijk. De leerling vult geen naam in.' Prima, denk je dan, anoniem onderzoek om te zien hoeveel scholieren blowen, zuipen en pesten. Daar kun je beleid op maken. Maar in de kleine letters staat dat je kind door de GGD kan worden opgeroepen omdat 'we willen ingaan op antwoorden die uw zoon of dochter heeft gegeven'. Anoniem bij de GGD betekent anoniem met een naam en een gezicht.

Vorig jaar bekeek ik met mijn toen 14-jarige dochter (zonder haar gezonde argwaan was deze column er niet geweest) wat de GGD van haar wilde weten. Hoeveel glazen alcohol drink je op een weekenddag? De eerste optie was '20 glazen' (Dan is 2 of 3 vast niet zo erg, zou ik als puber denken) Even later: combineer je drank met xtc? (Wow, kan dat ook?) Halverwege transformeert het onderzoek in een verleidelijke Gall & Gall-folder: drink je weleens alcopop? Zoals Two Dogs, Jamin Juices, Hoopers Hooch, Coco Loco of Lemon Drop? Maar de GGD wil nog meer weten van onze allerminst anonieme minderjarigen. Hebben je ouders geldproblemen? Heb je zelfmoordgedachten? Zijn er psychiatrische gevallen in je familie? Steel je weleens? Val je op jongens? Meisjes? Komt je vader uit de Antillen? Suriname?

Het EPD leek dood en begraven, maar de GGD heeft het gereanimeerd als JGZ-dossier. Niet alleen lengte en gewicht, ook nergens gedefinieerde 'bijzonderheden' mogen vrijelijk worden vastgelegd: 'Bart is bi en steelt wiet zonder condoom.' Dit jeugdzondendossier wordt bewaard tot je 35ste, en tot je 49ste bij erfelijke aandoeningen, zoals 'Marokkaanse moeder'.

De kafkaëske GGD-privacy-richtlijn met veertig pagina's agogen-afko's staat vol dubieuze uitzonderingen: 'Als medewerker X het nodig acht, is geen toestemming nodig.' Vertrouwelijk gegevens mailen is levenslink, maar mag toch: 'Gebruik de reply-to-all-knop niet.' Zo safe als een zeef. Recht op inzage, aanpassen of vernietigen? Alleen als de GGD het goedvindt. Hoog tijd dat Bits of Freedom gastcollege geeft bij GGD en middelbareschooldirecties. Intussen sturen we al die GGD-apparatsjiks een mailtje met: 'U bent voor de rest van uw leven Volkskrant-abonnee. Uw abonnement gaat in over zeven dagen, tenzij u schriftelijk bezwaar indient bij de hoofdredacteur.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden