Barsten in de Zuidpool

Opnieuw is een groot stuk ijs van Antarctica afgebroken. Het lijkt onwaarschijnlijk dat het iets met het broeikaseffect heeft te maken....

Door Jeroen Trommelen

ANTARCTICA blijft enorme ijsschotsen verliezen. Tussen mei en medio oktober dit jaar maakte de nieuwe Europese satelliet voor milieuonderzoek Envisat opnamen van het afbreken van ijsschots C-19 van de Ross ijsvlakte in Antarctica. De schots is twee keer zo groot als Luxemburg en pakweg tweehonderd meter dik.

De afgelopen twee jaar zijn verschillende schotsen van dergelijke omvang op drift geraakt. Een van de grootste, genaamd B-15, brak in maart 2000 los en viel daarna uiteen in kleinere stukken. Een daarvan (B-15a) hield de C-19 schots aanvankelijk nog op zijn plaats.

Het afbreken van ijsplaten of ijsbergen in Antarctica wordt volgens milieuorganisaties Greenpeace en het Wereldnatuurfonds veroorzaakt door klimaatverandering en broeikaseffect. Dat verband is volgens de meeste ijsbergonderzoekers echter niet te leggen.

Volgens dr David Vaughan, onderzoeker bij British Antarctic Survey in Cambridge, is aangroei en afkalving van de Ross ijsvlakte een normaal beeld in de geschiedenis. Door het afbreken van C-19 is de oppervlak van de vlakte ongeveer weer terug op het niveau van 1911, toen Robert Falcon Scott hem voor het eerst in kaart bracht.

Gevaarlijk is het op drift raken van de enorme ijsschotsen ook niet. Het scheepvaartverkeer rondom Antartica is uiterst beperkt en het dichtsbijzijnde vasteland is Nieuw-Zeeland, enkele duizenden kilometers verderop. Omdat de schots al dreef voordat ze losraakte, heeft het smelten ervan ook geen effect op het zeespiegelniveau.

Ook uit andere onderzoek blijkt dat de toename van ijsbergen in het Antarctisch gebied geen indicatie is voor het broeikaseffect. In het blad EOS van de American Geophysisic Union (23 october) wordt dit toegelicht door David Long van Brigham Young University en Mark Drinkwater van het Europees ruimtevaartcentrum Estec in Noordwijk.

Samen met andere onderzoekers maakten zij gebruik van de Scattero meter Climate Record Pathfinder die aan boord van NASA-weersatellieten is geplaatst. Gegevens van het instrument zijn beschikbaar vanaf 1978 en zullen ook de komende twintig jaar binnen blijven lopen. Het meet de windrichting en de windsnelheid op aarde op basis van radargolven die worden afgebogen door oceaangolven.

Dezelfde gegevens blijken ook goed bruikbaar voor het registreren van ijsschotsen, zeggen Long en Drinkwater, waardoor die met terugwerkende kracht over de afgelopen twintig jaar in beeld kunnen worden gebracht. Uit de gegevens van de afgelopen twee decennia lijkt het aantal losgeraakte ijsschotsen eerder stabiel te zijn dan gegroeid.

Eerdere afbraken werden simpelweg niet vastgelegd door camera's, zoals die aan boord van de nieuwe Envisat-satteliet. 'Wat we zien, bevestigt niet de effecten van het broeikaseffect, maar is daar ook geen ontkenning van.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden