AnalyseRussische inmenging verkiezingscampagne 2016

Barr zet nieuwe stap in ontrafeling Rusland-onderzoek en laat Michael Flynn vrijuit gaan

Nu de Amerikaanse justitie Michael Flynn laat lopen, haalt president Donald Trump opgelucht adem. Sterker, hij wil nu achter de FBI-mensen aan die zijn oud-adviseur ooit beschuldigden in hun onderzoek naar Russische inmenging tijdens de verkiezingscampagne van 2016. 

Michael Flynn, de voormalig veiligheidsadviseur van president Trump, verlaat het gerechtsgebouw in Washington. Beeld AFP

Met het seponeren van de vervolging van Michael Flynn, de Trump-adviseur die begin 2017 tegen de FBI loog over zijn contacten met de Russische ambassadeur, heeft de Amerikaanse minister van Justitie Bill Barr weer een steen weggehaald uit het onderzoek naar de Russische bemoeienis met de Amerikaanse verkiezingen. President Donald Trump, die al jaren vindt dat Flynn onheus is behandeld, was zeer in zijn nopjes: ‘Mike Flynn is een held.’

‘Het OM is er niet van overtuigd dat het verhoor op 24 januari 2017 een legitieme onderzoeksbasis had en gelooft daarom niet dat de uitlatingen van de heer Flynn ter zake doen, zelfs al zijn ze onwaar’, schrijft de aanklager in kwestie, Timothy Shea. Volgens hem hield het verhoor ‘geen direct verband’ en was het ‘niet gerechtvaardigd’ door het contra-spionageonderzoek van de FBI naar de contacten tussen campagnemedewerkers van Trump en Russische functionarissen.

Het is zeer ongebruikelijk dat het openbaar ministerie zaken staakt als de verdachte al schuld heeft bekend, zoals Flynn tot twee keer toe heeft gedaan. In de Verenigde Staten worden elk jaar duizenden zaken beslecht met een schikking: de verdachte bekend schuld aan een iets kleiner misdrijf, zodat hij niet kan worden gestraft voor een groter misdrijf. Hoewel strafrechthervormers het onrecht dat hierin schuilt al jaren aan de kaak stellen, heeft het OM zich daar nog nooit over op het hoofd gekrabbeld.

Maar nu dus wel. ‘Kijk, weet je, mensen bekennen soms schuld aan dingen die geen misdaden zijn’, zei Barr in een interview met tv-zender CBS. Cruciaal voor zijn besluit is een briefje met aantekeningen van FBI-agenten, die zich daarin afvragen: ‘Wat is ons doel? Waarheid/bekentenis of hem laten liegen, zodat we hem kunnen vervolgen of hem ontslagen kunnen krijgen?’

Flynn trok zijn schuldbekentenis begin dit jaar in, nadat hij nieuwe advocaten had aangesteld. In februari werd de strafbepaling uitgesteld.

Even kort: Michael Flynn, die in 2014 door Barack Obama was ontslagen als militair inlichtingendirecteur, was een van de vroege prominente aanhangers van Donald Trump. Hij had goede contacten in Rusland (hij zat in december 2015 tijdens een diner in Moskou naast Vladimir Poetin) en sprak in de maand na de overwinning van Trump tot twee keer toe met de Russische ambassadeur in Washington Sergej Kisljak over de Amerikaans sancties tegen Rusland die Obama had aangekondigd wegens het Russische gerommel. Trump stelde hem aan als zijn nationale veiligheidsadviseur, maar ontsloeg hem kort daarna omdat Flynn tegen zijn vicepresident Mike Pence had gelogen over zijn Russische gesprekken.

‘Een goede jongen’

Sindsdien heeft Trump het voortdurend voor hem opgenomen. ‘Hij is een goede jongen’, zei hij tegen FBI-directeur James Comey, die hem wilde onderzoeken. En in tweets: ‘Kijk eens wat ze hem en zijn familie hebben aangedaan.’

Met het vrijpleiten van Flynn trekt Barr aan een nieuw draadje in het weefwerk van Robert Mueller, de man die de bemoeienis van Rusland met de Amerikaanse verkiezingen in 2016 onderzocht. Vorig jaar kwam hij al met een voorbarige samenvatting van Muellers conclusies, waardoor hij de indruk wekte dat er niets onoorbaars was gebeurd.

Mueller zelf schreef dat hij een samenzwering tussen Trump en de Russen niet kon bewijzen, maar dat de Russen wel degelijk Trump hadden geholpen en dat de Trump-campagne verwachtte baat te hebben bij de door de Russen gestolen en verspreide Democratische e-mails. Ook beschreef Mueller negen momenten waarop Trump het onderzoek probeerde te dwarsbomen.

Een rechter oordeelde eerder dit jaar dat Barr vanwege zijn ‘misleidende’ en ‘vertekenende’ verhaal ‘niet geloofwaardig’ was.

Barr heeft er nooit een geheim van gemaakt dat hij het ontrafelen van het Mueller-rapport als een van zijn belangrijkste taken als minister van Justitie beschouwt. Barr denkt niet dat Trump met een complot bezig was, maar ziet juist het onderzoek als een mogelijk complot van de FBI, onder leiding van Obama-getrouwen, tegen de nieuwe president.

‘Ik heb heel duidelijk gemaakt, tijdens mijn benoeming, dat ik zeer bezorgd was over wat er gebeurd is, en dat ik dat tot de bodem zou uitzoeken’, zei Barr donderdag tegen CBS. ‘Dat was inclusief de behandeling van generaal Flynn. Dit is één episode, maar wij zien het als onderdeel van een aantal gerelateerde acties. We kijken naar het hele patroon.’

Onderzoek naar het onderzoek

Om die reden heeft Barr onderzoekers aangesteld die het hele Rusland-onderzoek onderzoeken – niet alleen de gang van zaken, maar ook de aannames die eraan ten grondslag lagen. Daarbij wijzen aanhangers van Trump steeds op het beruchte Steele-dossier (waarin staat dat Trump chantabel zou zijn wegens Russische plasseks), dat de veel te krakkemikkige aanleiding zou zijn geweest voor het onderzoek.

(Dat de Senaat, die door partijgenoten van Trump en Barr wordt gedomineerd, vorige maand nog concludeerde dat de Russen Trump wel degelijk hebben geholpen, dat de inlichtingendiensten dat volgens het boekje hebben onderzocht en dat het Steele-dossier daarbij geen rol speelde, wordt daarbij voor het gemak vergeten.)

Ook heeft Barr de aanklager die het Mueller-onderzoek onder haar hoede had ingewisseld voor een geestverwant. Hij verving Jessie Liu door zijn vroegere adviseur Timothy Shea. Het eerste dat Shea eerder dit jaar deed was een lagere straf eisen voor Roger Stone, vriend van de president, die in 2016 voor de Trump-campagne contacten had gelegd met Wikileaks, dat het doorgeefluik zou blijken van de door de Russen gestolen emails van de Democraten. Shea is nu degene die Flynn laat lopen.

Voor Trump is dit allemaal nog maar het begin: hij wil dat Barr achter de FBI-onderzoekers aangaat. ‘Ik hoop dat veel mensen een hoge prijs gaan betalen want ze zijn oneerlijk, foute mensen’, zei hij in het Witte Huis. ‘Ze zijn uitschot. Dit had nooit mogen gebeuren in dit land.’

President Donald Trump en zijn miniser van Justitie William Barr in mei 2019 in Washington. Beeld Reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden