Barr start strafrechtelijk onderzoek naar Rusland-onderzoek

Het Amerikaanse ministerie van Justitie vermoedt dat er bij de start van het FBI-speurwerk naar de Russische inmenging in de verkiezingen van 2016 onoorbare dingen zijn gebeurd en start een onderzoek.

Donald Trump met de minister van Justitie William Barr.Beeld AFP

Het Amerikaanse ministerie van Justitie begint dus een strafrechtelijk onderzoek naar een strafrechtelijk onderzoek van het Amerikaanse ministerie van Justitie. En daarmee krijgt het politieke spiegelpaleis van de regering-Trump er een nieuwe reflectie bij. De Amerikaanse inlichtingendiensten en speciaal onderzoeker Robert Mueller concludeerden in een rapport dat Rusland met een hackoperatie en via sociale media de Amerikaanse verkiezingen heeft beïnvloed. Die uitkomst wordt met de aankondiging van dit nieuwe onderzoek direct ondergraven.

Ook komen de toenmalige bazen van de FBI en de inlichtingendiensten in de gerechtelijke vuurlinie terecht. James Comey (FBI), John Brennan (CIA) en James Clapper (DNI, overkoepelend spionagedirecteur) – drie critici van Trump – lijken de belangrijkste mogelijke ‘verdachten’.

Trump heeft twee jaar lang geroepen dat het Rusland-onderzoek ‘de grootste hoax van de geschiedenis’ was en dat de leiders van het onderzoek ‘verraad’ pleegden. Dat Mueller op basis van ruim tweeduizend dagvaardingen en ondersteund door een zogeheten grand jury tot de conclusie kwam dat de Russen Trump de helpende hand hebben geboden om president te worden en dat de Trump-campagne die hulp ook accepteerde, heeft hij altijd weggewuifd met zijn mantra ‘no collusion’.

Interne inspecteur

En nu zaagt minister van Justitie William Barr aan de poten van dat onderzoek. Barr benoemde in mei John Durham, hoofdaanklager uit Connecticut, als een soort interne inspecteur die moest kijken of het FBI-onderzoek uit 2016 volgens de regels verliep. Nu is deze interne toetsing gepromoveerd tot het strafrechtelijk niveau.

De onthulling kwam donderdagavond van The New York Times, op basis van twee betrokken bronnen. Wat precies de mogelijke misdaad is, wat de aanleiding is, en wanneer het besluit is genomen, is niet duidelijk.

Fox News bracht dinsdag al het nieuws dat Barr ‘zeer geïnteresseerd’ is om Clapper en Brennan te ondervragen. De minister van Justitie bemoeit zich persoonlijk met het onderzoek en probeerde eerder deze maand in Rome al te achterhalen of de Italiaanse inlichtingendiensten misschien meer wisten over de werkwijze van de Amerikaanse inlichtingendiensten (dit is zo opmerkelijk als het klinkt).

Meer armslag

De opwaardering van een administratieve toetsing naar een strafrechtelijk onderzoek geeft Durham en Barr meer armslag: zo zijn getuigen verplicht zich te laten verhoren, terwijl dat anders niet het geval zou zijn. Uiteindelijk bepaalt een grand jury of er reden is voor een echte aanklacht, waarna er al dan niet een rechtszaak volgt.

Dat is voorlopig niet aan de orde, maar de aankondiging van een onderzoek alleen al zal tot veel aandacht en speculatie leiden. Het nieuws komt in een week dat hoorzittingen in het impeachmentonderzoek tegen Trump zeer belastende verklaringen hebben opgeleverd. Het onderzoek van Barr creëert een parallelle verhaallijn, met Trump niet als dader, maar in zijn geliefde rol als slachtoffer van de zogenaamde Deep State. 

De premisse is als volgt: Barr was waarschijnlijk in Rome om meer te horen over een ontmoeting die in 2016 aanleiding was voor het Rusland-onderzoek. Trump-medewerker George Papadopoulos hoorde in mei van dat jaar van ene Joseph Mifsud in Rome dat de Russen ‘dirt’ over Hillary Clinton in de aanbieding hadden. Hij verklapte dat aan een Australische diplomaat in Londen, en die briefde dat door aan de FBI. En zo begon het onderzoek naar de Russische inmenging in de Amerikaanse verkiezingen. Nu is de theorie van rechts Amerika dat dat een opzetje was en dat Papadopoulos in de val is gelokt door de CIA en de FBI.

Meer over het impeachment-onderzoek

De krant staat al weken bol van het impeachment-onderzoek, maar wat is het eigenlijk? En wat gaat er nu gebeuren, nu partijleider van de Democraten Nancy Pelosi het onderzoek heeft afgekondigd? 

Woensdag zou defensiefunctionaris Laura Cooper in het onderzoek naar een afzettingsprocedure tegen president Donald Trump een verklaring afleggen, nadat meerdere diplomaten al belastende dingen over Trump hadden gezegd. Zij had als ambtenaar bij Defensie te maken met zaken rond Oekraïne en Rusland. 

Republikeinse parlementsleden bestormden daarom het kantoor waarop ze achter gesloten deuren zou getuigen. Zeker dertig politici vielen het kantoor binnen en begonnen ‘laat ons binnen’ te schreeuwen, zodat het verhoor moest worden stilgelegd. Vervolgens weigerden ze te vertrekken. De actie van de Republikeinen komt kort nadat Trump zijn politieke achterban had opgeroepen steviger het gevecht aan te gaan met de Democraten, die bezig zijn met een onderzoek naar mogelijk strafbaar gedrag van de president.

Hoofdredacteur Pieter Klok volgt het nieuws over de impeachment-procedure vol spanning. ‘Gaat Donald Trump dan toch struikelen over zijn totale gebrek aan kennis van de elementaire beginselen van de rechtsstaat?´ Hij hoopt het, maar werd ook een beetje somber te moede.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden