Barings

WERKNEMERS houden zich niet altijd aan de huisregels. Bij een chemische fabriek zal dat tot een grote ontploffing met fatale gevolgen kunnen leiden....

Uiteraard houden bedrijven en financiële instellingen hun werknemers in de gaten. Maar geen controlemechanisme is zo goed dat een ongeluk te allen tijde is uitgesloten.

Het betoog van Nederlandse banken dat zij immuun zijn voor financiële ongelukken moet dan ook met een korrel zout worden genomen. Ook hier wordt geopereerd vanuit exotische oorden en is de prestatiedruk hoog. Zeker op effectenafdelingen, waar medewerkers hun status ontlenen aan hoge bonussen.

In de financiële wereld zijn de risico's de laatste decennia fors toegenomen. Derivaten (opties en termijncontracten) maken het mogelijk dat werknemers met een kleine inzet enorme bedragen kunnen verdienen, maar ook verliezen. Vaak zijn de instrumenten zo complex dat de leiding ze amper begrijpt. Weliswaar is ook het controle-mechanisme geïnnoveerd, maar er zullen altijd handelaren optreden die de baas te slim af zijn.

Barings was een conservatieve bank die grote risico's schuwde. In de jaren tachtig nog werd een topmedewerker ontslagen, omdat hij pleitte voor meer activiteiten in derivaten. Ondanks de zorgvuldig gekoesterde reputatie kon de leiding in Singapore, laat staan het hoofdkantoor in Londen, niet voorkomen dat in enkele weken ruim één miljard gulden werd vergokt.

Het opmerkelijkste aspect van de Barings-affaire is niet dat zich af en toe bij financiële instellingen grote ongelukken voordoen (die zijn er de laatste tijd al te vaak en zullen er in de toekomst ook zijn), maar dat de centrale banken niet altijd meteen de helpende hand meer toesteken.

Ruim honderd jaar geleden werd Barings door de Bank of England gered toen een groot aantal leningen op projecten in Argentinië moest worden afgeschreven. Afgelopen weekeinde weigerde de Britse centrale bank Barings een financiële injectie, waardoor een faillissement onafwendbaar werd.

De Bank of England nam daarmee het risico van een financiële crisis. Maandag schudden de valutamarkten en beurzen van schrik ook even op hun grondvesten, maar een dag later was het grootste leed geleden. Mocht in de toekomst een nog grotere speler omvallen, dan zullen de centrale banken misschien wel móeten ingrijpen om een financiële catastrofe te voorkomen.

De wereldgemeenschap zou de uit de hand gelopen handel in derivaten aan banden kunnen leggen. Maar dat lijkt net zo'n illusie als het weer gaan beperken van de vrij gemaakte handel in goederen of kapitaal. Gezien de onrust op de financiële markten de laatste jaren zijn derivaten als middel om risico's af te dekken juist onmisbaar geworden. Helaas vallen ze soms in handen van roulettespelers.

De banken hebben de verantwoordelijkheid te voorkomen dat deze roulettespelers op hun burelen de vrije hand krijgen. Dit betekent onder meer dat medewerkers niet met derivaten zullen mogen handelen waarvan de leiding de risico's niet kan overzien.

De centrale banken kunnen daar door verscherping van de regelgeving een handje bij helpen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.