Barcelona heeft wiet, maar het is geen Amsterdam

Barcelona steekt Amsterdam naar de kroon als vrijplaats van de joint. De burgemeester strijdt er fel tegen, maar zondag zijn er verkiezingen. En het oprukkende Podemos denkt er heel anders over.

Een clublid krijgt uitleg over de verschillende soorten marihuana. Beeld Getty Images

De marihuanaclub Medical Green vergadert door. De auto's van de gemeentepolitie die voor het pand aan de Avenida Diagonal in Barcelona stonden, zijn onverrichter zake vertrokken. 'Dit is een historische dag', zegt advocaat en marihuana-activist Martí Cànaves Llitrà. De politie mag het grondrecht van vergadering niet schenden en dus vergadert de club als in een marathon door tot aan de gemeenteraadsverkiezing van zondag. 'Dan krijgen we een ander gemeentebestuur en gaat hier een nieuwe wind waaien.'

De burgemeester van Barcelona (1,6 miljoen inwoners), Xavier Trias van de conservatief-catalaanse partij CiU, besloot eind vorig jaar dat het welletjes was met de cannabisverenigingen in zijn stad. Sinds de eerste club in 2008 succesvol zijn deuren opende, is het het aantal vestigingen gegroeid tot circa 350. De Catalaanse hoofdstad begon Amsterdam naar de kroon te steken als Europese vrijplaats voor een goede joint. Het werd burgemeester Trias allemaal te gortig.

De gemeente verscherpte de eisen aan de cannabisclubs dusdanig dat vele er niet aan konden voldoen. Sluitingen volgden, plantages werden opgerold. In anderhalf jaar tijd bleven er minder dan twintig clubs over. In de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezing kwam de gemeente met nog een nieuwe maatregel: op 150 meter afstand van scholen, bibliotheken en sportcentra met minderjarigen zijn clubs verboden.

Maar de strenge aanpak lijkt vooral ketelmuziek. De verwachting is dat de maatregelen na de gemeenteraadsverkiezingen worden teruggedraaid, als de twee nieuwe partijen van Spanje - Podemos en Ciudadanos - hun opmars voortzetten. Burgemeester Trias verliest dan zijn absolute meerderheid en er is zelfs een gerede kans dat de populaire Ada Colau namens Podemos de meeste stemmen krijgt. Net als Albert Rivera, leider van Ciudadanos, wil zij het debat over een vrijere cannabismarkt openbreken.

'Eigenlijk zijn alle andere partijen tegen de aanpak van Trias', zegt Oscar Parés, kenner van het cannabisbeleid en adviseur van de lokale gezondheidsautoriteiten. 'Er gaat hier absoluut iets veranderen na de verkiezingen.'

Amsterdam

Amsterdam geldt als referentiepunt voor de weedcultuur in Barcelona. Maar die heeft zich niet ontwikkeld via een gedoogsysteem van commerciële, open koffieshops, zegt Parés. De marihuanaverenigingen combineren gaten in de wirwar van nationale, regionale en lokale regelgeving. Teelt voor eigen consumptie is niet strafbaar en het gezamenlijk gebruiken van weed in een besloten ruimte, heeft de rechter bepaald, is toegestaan. Alles bij elkaar leidde dat tot de cannabisclubs.

Grote namen uit het internationale cannabiscircuit - niet in de laatste plaats uit Nederland - hebben flink geïnvesteerd in de clubcultuur van Barcelona. Green House, de coffeeshops- en zadenhandel van Arjan Roskam, opende ruim een jaar geleden de Strain Hunters Club in een zijstraat van de Ramblas. Het is het paradepaardje in het verenigingscircuit: bezoekers zitten er achter hun laptops in de ruime design lounge.

'Onder onze klanten zijn advocaten, zakenlui en medici die hier na het werk een joint komen roken', zegt clubvoorzitter Oscar. Hij heeft nooit een probleem gehad, ook niet met de twee politiebureaus om de hoek. 'Ik heb de club¬licentie van de gemeente in een la liggen. Maar al die acties tegen de clubs, daar word je niet rustiger van.'

Gevangenisstraf

De teelt op hennepplantages in Barcelona en omgeving is in de loop der jaren duizenden vierkante meters in beslag gaan nemen, doordat een beetje cannabisvereniging honderden, soms duizenden leden telt. Internationale faam kreeg het dorpje Rasquera, waar de burgemeester drie jaar geleden het plan lanceerde om samen met de clubs een professionele marihuanaplantage op te zetten, ter dekking van de tekorten op de gemeentebegroting.

Nadat burgemeester Trias de regels had aangescherpt kwam ook justitie in beweging. De openbaar aanklager eiste jarenlange gevangenisstraffen tegen clubbesturen wegens cannabishandel en 'lidmaatschap van een georganiseerde bende'. Maar veel succes oogstte dat nog niet. 'De zaken die tot dusver zijn voorgekomen zijn door de rechter geseponeerd', zegt advocaat Cànaves Llitrà. 'We hopen dat dit in alle zaken gebeurd.'

José Afuera (38), voorzitter van de club La Maca, hikt nog aan tegen zo'n jarenlange eis van gevangenisstraf. Hij is aangehouden met een kilo weed in zijn auto. La Maca was de eerste club die zijn deuren opende. Op het hoogtepunt waren er 1.400 leden. De clubruimte in de arbeiderswijk Sanz heeft een kaal interieur met een frisdrankautomaat. Door de weedrook vliegt een mini-drone met knipperende lichtjes. Afuera somt op wat de laatste maanden is gebeurd: zeven plantages gesloten, zeventien kilo marihuana in beslag genomen, een plantenkas van 40 duizend euro is verloren.

Gesteund door het seponeren van aanklachten tegen clubbestuurders kijken de cannabisclubs uit naar de verkiezingsuitslag. Ook Afuera is optimistisch: de non-profit clubs zullen overleven. 'Ik ben voorstander van een voorzichtige vooruitgang, stapje voor stapje. Een commercieel model is ook niet wat we nodig hebben. Barcelona is geen Amsterdam.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden