Klopt dit wel?

Barbecuepakketten vol poepbacterie en bedorven vlees?

Berichten verspreiden zich dankzij internet vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. De Volkskrant gaat op zoek naar hele en halve onwaarheden en probeert de zin van de onzin te scheiden.

Is barbecuevlees bedorven? Beeld anp

'Bedorven vlees en poepbacterie in barbecuepakketten', niet een bericht waar je in de hoogtijdagen van het barbecueseizoen graag mee geconfronteerd wordt. Verschillende media, waaronder ook deze krant, brachten vorige week dit weinig smakelijke nieuws.

Wakker Dier deed een steekproef naar 21 soorten vlees in zeven barbecueschotels uit verschillende supermarkten. De dierenwelzijnsorganisatie trof naast hoge kiemgetallen, wat wijst op bederf, ook nog in vier vleesmonsters E. coli aan, in de volksmond ook wel 'poepbacterie' genoemd.

Jaarlijks lopen naar schatting 200 duizend mensen een voedselvergiftiging op, schrijft Wakker Dier in een persbericht, 'en vaak tijdens het barbecueën.' Dat is wellicht nog een onderwerp voor een andere check, maar laten we ons eerst richten op de barbecuepakketten. Zitten die echt vol 'rot vlees en kak', zoals PowNed treffend wist te verwoorden?

Tips voor deze rubriek?

Mail naar kloptditwel@volkskrant.nl.

Wat is de bron?

Vorig jaar deed Wakker Dier een soortgelijk onderzoek - met vergelijkbare resultaten. Daar verschenen toen twee onderzoeksrapporten over. We bellen Wakker Dier om het rapport van de steekproef van dit jaar op te vragen. Dat kan niet, meldt een woordvoerder. De organisatie heeft de steekproef net als vorig jaar laten uitvoeren door een onafhankelijk monsterbureau en van hen een ruwe dataset gekregen. Alle informatie staat volgens Wakker Dier in het persbericht.

De totaal 21 vleesproducten van verschillende soorten vlees uit zeven barbecuepakketten werden door het ingehuurde monsterbureau aan een laboratoriumanalyse onderworpen. Volgens het persbericht van Wakker Dier waren in vijf monsters sporen van bederf te vinden: 'deze hadden een kiemgetal (kve/gram) van 12 (varkensspies), 13 (kipsaté), 15 (worst), 29 (rundersteak) miljoen. Uitschieter was rundersaté met 300 miljoen.'

Met het kiemgetal wordt bedoeld: het aantal bacteriekiemen per gram dat zich op een product bevindt. 'Als grens wordt vaak 10 miljoen aangehouden; daarboven wordt de kwaliteit als twijfelachtig tot bedorven beschouwd', aldus Wakker Dier.

Klopt dit wel?

'Feitelijk betekent bederf dat de kwaliteit niet meer is zoals verwacht', zegt Ralf Hartemink, docent Levensmiddelenmicrobiologie aan Wageningen UR. 'Je hebt chemisch bederf, bijvoorbeeld een appel die bruin wordt; fysisch bederf, zoals schiften; en microbieel bederf, als er teveel bacteriën aanwezig zijn. Meestal ga je bederf zien en ruiken bij zo'n 10 miljoen bacteriën per gram of milliliter.'

Daar komt dus die grens vandaan. Maar dat wil nog niet zeggen dat alle bederf ernstig is. Een bruine appel kun je immers gewoon nog eten. Bovendien zijn niet alle bacteriën gevaarlijk. Hartemink: 'Yoghurt is in principe bedorven melk, maar dat is niet schadelijk. Aan de andere kant is EHEC al dodelijk bij honderd of duizend bacteriën per gram.'

Het gaat er dus vooral om welke bacteriën worden aangetroffen, en op welke producten. Er is dan ook geen wettelijke grens, legt Hartemink uit. 'Producten als zuurkool en salami zouden dan technisch bedorven zijn. Omdat je er niet ziek van hoeft te worden, is het ook geen voedselveiligheidsissue.'

Vorig jaar werden er door de Partij voor de Dieren naar aanleiding van de Wakker Dier-steekproef Kamervragen gesteld over de voedselveiligheid aan minsiter Edith Schippers van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Het ministerie achtte de bevindingen van Wakker Dier toen niet verontrustend. 'Bij bedorven vlees zal het aantal bacteriën groot zijn, maar een groot aantal bacteriën betekent niet automatisch dat vlees bedorven is.'

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) hanteert het aantal bacteriën per gram als een indicator voor onhygiënische omstandigheden, maar, zo stelt het ministerie, 'het constateren van een hoog aantal kve's alleen is dus geen reden om de producten uit de handel te (doen) halen.'

En de poepbacterie? Die is al eens voorbijgekomen in deze rubriek. Ook die hoeft namelijk niet schadelijk te zijn. Ralf Hartemink: 'Er zijn wel een aantal stammen die heel giftig kunnen zijn, maar er zijn ook stammen die juist gezondheidsbevorderend werken. Er zijn producten die E. coli juist als een probioticum bevatten.' Het controleren op E. coli is volgens Hartemink vooral een hygiëne-indicator. Omdat het een bacterie is die voorkomt in de darmen, kan worden nagegaan of tijdens het slachten wel de juiste hygiëneprocedures in acht zijn genomen.

De schadelijke variant van E. coli werd vorig jaar overigens niet aangetroffen in de door Wakker Dier onderzochte vleesproducten. Of dat dit jaar wel het geval is, is bij het ontbreken van een onderzoeksrapport niet duidelijk, maar het is aannemelijk dat de organisatie het dan wel had gemeld.

Diervriendelijkheid

Technisch gezien is de stelling dat barbecuevlees bedorven is en wemelt van de poepbacterie dus niet incorrect. Maar het is wel misleidend. De term 'bederf' impliceert verrot, oneetbaar vlees, terwijl het gaat om verminderde kwaliteit. Ook het woord 'poepbacterie' doet ranziger aan dan het in feite is.

Bovendien is er geen enkele reden om aan te nemen dat het met barbecuevlees ernstiger gesteld is dan met de rest van het supermarktvlees. Het gevaar zit hem vooral in de bereiding. De bacteriën kunnen er namelijk gewoon worden doodgebakken, maar tijdens het barbecueën wordt vlees vaak langer buiten de koeling bewaard, niet goed verhit en met dezelfde vork geprikt als het rauwe vlees.

Wakker Dier controleerde de barbecueschotels ook nog op diervriendelijkheid. Daar was het, net als vorig jaar, niet best mee gesteld. Omdat barbecuepakketten vaak worden aangeboden voor stuntprijzen bevatten ze meestal goedkoop, dieronvriendelijk vlees. Het lijkt Wakker Dier er dan ook meer om te doen de traditionele barbecueërs bewuster te maken van hun vleesconsumptie, wat op zich natuurlijk geen oneerbaar oogmerk is.

'Wakker Dier raadt consumenten aan om zich niet te laten leiden door de supermarktaanbiedingen voor goedkoop BBQ-vlees, maar om vaker vegetarisch te BBQ'en', schrijft de organisatie in het persbericht. Misschien laten overtuigde vleeseters zich eerder overhalen door wilde verhalen over bedorven vlees en poepbacteriën, dan door berichten over dierenleed.

Oordeel:

Beeld .
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.