Barack Obama vecht tot laatste minuut voor zijn politieke leven

De twee Amerikaanse presidentskandidaten trekken alle registers open. Niemand die durft te voorspellen naar welke kant de munt zal vallen.

NEW YORK - Beleeft Amerika vandaag het begin van het einde van het presidentschap van Barack Obama? Of zal zijn Republikeinse uitdager Mitt Romney na zijn verrassende eindsprint toch net iets tekortkomen om de zittende president te kunnen onttronen? Obama vecht voor zijn politieke leven.

Niemand die durft te voorspellen naar welke kant de munt zal vallen. Tot op verkiezingsdag duidden de peilingen, zowel de nationale als die in de swing staten, op een uiterst spannende race. Omdat elke stem ertoe doet, trokken de twee kandidaten tot de laatste minuut alle registers open.

Ze zochten de rand van hun fysieke vermogens op met hun blitz-campagne in de battleground states, de swing staten die beslissend zullen zijn. Romney gaat zelfs vandaag, op verkiezingsdag, nog door, met bezoeken aan Ohio en Pennsylvania.

Beiden pretendeerden de wind mee te hebben in de slotfase. Volgens Romneys campagneteam zijn conservatieve kiezers zo gemotiveerd dat zij met een hoge opkomst de doorslag zullen geven. Volgens een peiling van The Wall Street Journal/NBC News doet de Republikein het goed onder onafhankelijken, een groep die in 2008 nog massaal voor Obama koos. Dit weekeinde zei Romney: 'We zijn twee dagen verwijderd van een nieuw begin.'

Slechte economie

Hij heeft zich het hele verkiezingsjaar geconcentreerd op de slechte economie en probeerde kiezers te winnen met de belofte dat hij beter dan Obama weet hoe hij haar weer tot bloei kan brengen. Dat hij Obama zo dicht zou zijn genaderd op verkiezingsdag, was een maand geleden nog niet verwacht.

De Obama-campagne sterkt zich met de gedachte dat de president in belangrijke swing staten een licht voordeel heeft. Hij lag volgens de peilingen voor in Ohio en Nevada, terwijl Romney een voorsprong heeft in North Carolina. In Colorado, Florida, Iowa , New Hampshire, Virginia en Wisconsin liggen de twee kandidaten zeer dicht bij elkaar. De president erkent dat de economische groei zwak is geweest, maar volgens hem kon dat niet anders gezien de ernstige crisis die hij erfde van voorganger Bush. We zijn van te ver gekomen om nu de weg terug in te slaan, is zijn boodschap. Hij heeft een grote voorsprong onder zwarten, Spaanstaligen en vrouwen.

De reisplannen van de kandidaten zeiden de afgelopen dagen veel over hun politieke calculaties. Ze waren niet weg te slaan uit Ohio, de hoofdprijs onder de battleground states. Nooit is een Republikein president geworden zonder Ohio, maar ook voor Obama wordt het moeilijk als hij daar verliest om aan de 270 kiesmannen te komen die hij nodig heeft om president te blijven.

Romney verraste de afgelopen dagen door ineens te verschijnen in Pennsylvania en Minnesota, waar Obama voor ligt. De Republikeinen omschreven deze actie als een bewijs van kracht, maar de Democraten spraken van een wanhoopsactie. Toch stuurden ze voor alle zekerheid oud-president Clinton naar Minnesota.

Twijfelende staten

Er wordt hooguit in tien Amerikaanse staten campagne gevoerd. Obama en Mitt Romney zijn meermalen in Californië en New York geweest. Maar alleen om geld op te halen in respectievelijk Hollywood of Wall Street, niet om kiezers te winnen. Dat laatste doen ze alleen in die staten die twijfelen tussen de kandidaten en beslissend kunnen zijn voor de uitslag. Daarom kreeg de bevolking van het nietige New Hampshire de afgelopen maanden meer aandacht van de twee kandidaten dan de Californiërs of New Yorkers.

Dit heeft te maken met het kiessysteem van de Verenigde Staten. De president wordt niet direct gekozen, bij meerderheid van alle in Amerika uitgebrachte stemmen, de zogeheten popular vote. Maar de verkiezing is getrapt. De president wordt aangewezen door een kiescollege bestaande uit 538 kiesmannen die per staat worden gekozen.

Er is dus eigenlijk niet één verkiezing, maar er zijn 51 afzonderlijke verkiezingen (in alle vijftig staten plus Washington DC). In al die verkiezingen wordt bepaald welke kandidaat volgens het winner-take-all-principe de kiesmannen van de staat krijgt. Om president te worden moet een kandidaat een meerderheid van 270 kiesmannen achter zich zien te krijgen.

Dubieuze resultaten

Het systeem kan tot resultaten leiden die in democratisch opzicht dubieus zijn. Het is in de Amerikaanse geschiedenis vier maal voorgekomen dat een kandidaat president werd die landelijk minder stemmen kreeg dan zijn tegenstander. Het meest recent was dat in 2000, toen George W. Bush een half miljoen minder stemmen had dan Al Gore, de winnaar van de popular vote, maar hij kwam wel uit op 271 kiesmannen (doordat het Hooggerechtshof Bush in een omstreden besluit uitriep tot de winnaar in Florida). Aangezien Romney en Obama zeer dicht bij elkaar liggen in de peilingen, wordt niet uitgesloten dat de winnaar opnieuw degene kan zijn met minder stemmen.

Bij verreweg de meeste staten staat van tevoren vast of ze Democratisch of Republikeins zullen stemmen. Dat zijn zo'n veertig staten, waaronder Texas, Californië, New York, Georgia en Illinois. Zij vertegenwoordigen zeventig procent van de Amerikanen en leveren hun kiesmannen aan het kiescollege. Maar de verkiezingsstrijd spitst zich toe op zo'n tien zogeheten swing staten, waar door Republikeinen en Democraten fel gestreden wordt om de meerderheid van de kiezers. Deze battleground states, die dertig procent van de bevolking vertegenwoordigen, zitten op de wip en beslissen over de verkiezingen.

Schaken en rekenen

Het leidt tot veel schaken en rekenen door de campagneteams van beide kandidaten. Het zwaarst bevochten zijn Florida (29 kiesmannen) en Ohio (18 kiesmannen). Voor het geval de eerste staat in het zuiden naar Romney gaat, probeert Obama een ' brandgang' op te werpen in het Midden-Westen: in Iowa, Wisconsin en vooral Ohio. Als de president daar wint, wordt het voor Romney zeer moeilijk, zo niet onmogelijk om aan de 270 kiesmannen te komen, wordt gezegd.

Volgens The Washington Post heeft Obama de beste vooruitzichten op de meerderheid in het kiescollege. Maar belangrijk is de vraag of de kiezers die hem in 2008 het presidentschap bezorgden, zullen terugkeren naar de stembus. De opkomst wordt de sleutel, stelt het magazine Slate.com.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden