Banlieues hebben meer aan Camus

De ergste rellen in Frankrijk lijken achter de rug en het leven in de getto's herneemt zijn ellendige sleur. Tot het weer uit elkaar spat....

Van der Veen ziet de Parijse opstand van 1968 - door Jean-PaulSartre destijds hartelijk ondersteund vanuit zijn Parijsestamkroeg op de Rive Gauche - als 'lichtend voorbeeld'. Nu wordtde reikwijdte van die revolutie nogal eens overdreven. Maar water ook op '68 en haar totalitaire tendensen aan te merken viel:ze bood ook hoop, alternatieven en geweldloze acties. Dat kanniet worden gezegd van de recente straatterreur.

De oproep waarmee Van der Veen besluit, lijkt hetonwaarschijnlijke product van zowel paternalisme als naïviteit:'Laten we achter een groep gaan staan die geen politieke stemheeft en die naar geweld moet grijpen om te worden gehoord.' IsFrankrijk inmiddels een bananenrepubliek, en zijn de gemaskerdebrandstichters in werkelijkheid heuse guerrillastrijders? Wordtde democratische revolutie tegenwoordig gerealiseerd via het inbrand steken van een vrouw op krukken, of het doodslaan van eenbejaarde man?

En wat te zeggen van hen die zich niet overgaven aan geweld:zij die de branden in hun buurtcentra, crèches en scholenprobeerden te blussen en de volgende dag de scherven bij elkaarhebben geveegd? Is dat het 'klootjesvolk' anno 2005, met zijn'dictatuur van de stemmende meerderheid' (Van der Veen)? Ik zouzeggen dat zij de verliezers zijn van het spel dat al die anderennaar verwachting speelden: Sarkozy die zich alszero-tolerance-kandidaat profileert voor de verkiezingen van2007; de oppositie die eerst en vooral Sarkozy ten val wilbrengen; en de jongens in de wijken die zo graag met vuur spelen,niet bereid tot een vreedzame strijd die dus moed en geduldvereist.

Geen van hen biedt alternatieven voor de verwaarlozing envernedering die zo vanzelfsprekend zijn in de banlieues. Dieantwoorden moeten komen van de mensen die er leven en al jarenmet elkaar praten terwijl ze druk zetten op de politiek, zij hetzonder het spektakel van brandende auto's en sneuvelende ruiten.Denk aan de meiden van Ni putes, ni soumises, met hun strijdtegen seksueel geweld in dezelfde voorsteden, die nu devoorpagina's hebben gehaald. Of de jongens die niet alsholbewoners antwoorden op een systeem dat hen maar al te vaak alszodanig behandelt, en reageren met raps in plaats vangangstergedrag.

Als we dan toch onze toevlucht moeten zoeken tot grote Fransefilosofen, stel ik voor eens stil te staan bij een man die hetin populariteit bij de protesterende studenten van '68 weliswaaraflegde tegen Sartre, maar misschien inmiddels meer kredietverdient. Toen Albert Camus in 1957 de Nobelprijs voor deLiteratuur ontving, werd hem een reactie gevraagd op het geweldvan de Algerijnse onafhankelijkheidsbeweging. Het FLN en deFranse kolonisator bestreden elkaar met terreur en Camus voeldeweinig behoefte partij te kiezen. In tegenstelling tot Sartre dietoen al 'het bevrijdende geweld' verdedigde.

Camus vertelde dat zijn moeder nog steeds in Algiers woonde.Om te vervolgen: 'Op dit ogenblik worden er bommen gegooid in detrams van Algiers. Mijn moeder zou in een van deze trams kunnenzitten. En als dat jullie 'gerechtigheid' is, geef ik de voorkeuraan mijn moeder boven de gerechtigheid.' Ik waardeer zo'npersoonlijk engagement veel meer dan het gratuite geflirt metvernietiging en geweld waarmee nogal wat intellectuelen 'links'zo'n slechte naam hebben bezorgd.

Op één punt heeft Van der Veen gelijk: rellen als die inParijs kunnen morgen uitbarsten in Amsterdam, Rotterdam of - mijngokje - Purmerend. Laten we dus hopen dat ook hier gewone mensenelkaar vinden in acties die politiek en politie tot veranderingdwingen. Als we daarbij lichtende voorbeelden zoeken, dragen diegeen bivakmuts, noch kwekken ze aan de borreltafel. In de nognasmeulende buitenwijken zijn ze druk in de weer met veger enblik.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden