Bankroet Cyprus zet EU onder druk door Russische banden aan te halen

De financiële noden van Cyprus vallen in absolute termen in het niet bij die van Spanje en Griekenland, maar de eilandstaat is wel volkomen bankroet. Cyprus heeft de komende jaren zeker 20 miljard euro noodsteun nodig.

AMSTERDAM - Cyprus heeft zijn precaire financiën te danken aan zijn banken, die in de jaren voor de kredietcrisis volop in Griekenland investeerden. De Cypriotische banken hebben ongeveer 23 miljard euro bedrijfskredieten in Griekenland uitstaan, een portefeuille die waarschijnlijk grotendeels moet worden afgeschreven.


Ook kochten Cypriotische banken op grote schaal Griekse staatsobligaties. Daardoor zijn ze hard getroffen door de schuldenkwijtschelding die het Europese bankwezen begin dit jaar moest accepteren. De twee grootstebanken in het land verloren samen 3,3 miljard euro. Vanwege deze verliezen kon de Cyprus Popular Bank op 1 juli niet aan de nieuwe kapitaaleisen van Brussel voldoen. De overheid moest daarom op de valreep 1,8 miljard euro in de bank investeren.


Dat geld heeft Cyprus eigenlijk niet. Het land kan zich al een jaar niet meer op eigen kracht financieren, omdat Cypriotische staatsobligaties zijn afgewaardeerd naar de ramsj-status. De kredietbeoordelaars hebben hun waardering van Cyprus keer op keer verlaagd omdat de Cypriotische banken zo afhankelijk zijn van de situatie in Griekenland.


Rusland redde Cyprus eind vorig jaar met een lening van 2,5 miljard euro. Cyprus telt een grote Russische expat-populatie en herbergt talloze Russische bedrijven. President Demetris Christofias is een communist die in Moskou heeft gestudeerd. Maar de toeschietelijkheid van de Russen zou ook iets te maken kunnen hebben met de recent ontdekte aardgasreserves in de Cypriotische zeebodem.


Het Russische geld is op. De overheid teert nu op de zakken van zijn semipublieke instellingen (de regering leende in juli ongeveer 275 miljoen euro van onder andere een groot pensioenfonds, het havenbedrijf en het staatstelecombedrijf) en op kortetermijnkredieten van zijn noodlijdende banken.


In juni steeg de nood zo hoog dat Cyprus een beroep deed op het Europese noodfonds. Sindsdien steggelt het land met de trojka van ECB, IMF en EU over voorwaarden en omvang van de benodigde steun. Persbureau Reuters meldde op basis van gelekte trojka-documenten dat de beoogde hulpverleners een 'water-en-brood'-regime Griekse stijl voor de Cyprioten in gedachten hebben. Cyprus mikt daarentegen op hulp zonder strenge voorwaarden, zoals Spanje die ook voor zijn banken heeft losgepeuterd.


Cyprus zet de trojka onder druk door te schermen met een nieuwe lening van de Russen. De Europese Unie kijkt met argusogen naar de innige relatie tussen Rusland en Cyprus. Zo zou Cyprus het Europese handelsembargo tegen Syrië hebben geschonden door stiekem een Russische wapenleverantie aan het regime-Assad door te laten. De Cypriotische regering hoopt dat de EU een lidstaat niet in de armen van de Russen wil drijven en zijn eisen matigt.


Deze gok lijkt zich niet uit te betalen. De Russische minister van Financiën Anton Siloeanov bevestigde dit weekeinde dat Cyprus een nieuwe noodlening van 5 miljard euro heeft gevraagd, maar hij zei dat Rusland die alleen zou overwegen als ook het Europese noodfonds een duit in het zakje doet. Volgens Siloeanov heeft Cyprus voor de komende jaren 20 miljard euro nodig: de overige 15 miljard zou dus uit het noodfonds ESM moeten komen.


Cyprus volgt het bekende patroon in de eurocrisis: het noodhulpbedrag is in eerste instantie relatief bescheiden, waarna het gestaag verder oploopt. Cyprus zou in juni eerst 'slechts' 1,8 miljard euro nodig hebben voor de herkapitalisatie van de Cyprus Popular Bank. In juli zwol het bedrag bij geruchte aan tot 6 miljard euro. Cypriotische economen spraken vervolgens over 10 miljard euro. In augustus liet centrale bankpresident Panicos Demetriades zich ontvallen dat het minstens 12 miljard zou zijn voor de banken alléén. Nu schroeft Siloeanov het vermeende tekort op tot 20 miljard euro. Ter illustratie: het bruto binnenlands product van Cyprus bedraagt 17,5 miljard euro.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden