Banken Cyprus blijven dicht

Nu 'plan A' voor de financiële redding van het eiland door het parlement is weggestemd, werkt de Cypriotische regering aan een 'plan B'. Welke mogelijkheden zijn er nog?

DOOR MARC PEEPERKORN EN ARJEN VAN DER ZIEL

NICOSIA - De banken op Cyprus blijven zeker tot en met maandag dicht. De centrale bank op het eiland wil zo voorkomen dat mensen massaal hun geld opnemen, waardoor de banken failliet zouden gaan. Intussen werkte de Cypriotische regering woensdag aan een 'plan B' voor de financiële redding van het eiland.

Een oplossing waarover werd gesproken, was om de pensioenfondsen van staatsbedrijven te nationaliseren en staatsobligaties uit te geven met toekomstige gasreserves als dekking. Ook voerde de Cypriotische minister van Financiën Michalis Sarris gesprekken in Moskou om te kijken of Rusland bereid is te helpen.

De Cyprioten willen langer de tijd om een bestaande lening van 2,5 miljard euro terug te betalen aan Moskou en willen een lagere rente betalen. Ze hopen daarnaast dat de Russen bereid zijn tot verdergaande steun, bijvoorbeeld door een van de Cypriotische banken over te nemen. 'We hebben opbouwende, eerlijke gesprekken gevoerd', aldus minister Sarris gisteren in Moskou.

De orthodoxe kerk op Cyprus verklaarde gisteren te willen bijdragen aan een reddingsplan. De kerk is de grootste landeigenaar van het eiland en is bereid haar grond als onderpand te geven voor leningen. De kerk staat ook welwillend tegenover de eventuele staatsobligaties. 'Elk bisdom en elke parochie zal deze obligaties kopen', aldus aartsbisschop Chrysostomos na overleg met president Anastasiades. 'De EU moet leren een kleine partner te respecteren.'

De poging van de Cyprioten om een 'plan B' op te stellen, dat mogelijk vandaag zal worden gepresenteerd, wordt met argusogen gevolgd door de Europese Unie, de Europese Centrale Bank en het Internationaal Monetair Fonds. Want Cyprus is bijna failliet. Banken staan op omvallen en de schatkist is zo goed als leeg. Om zo'n 10 miljard euro aan noodleningen te krijgen van de Europese Unie en het Internationaal Monetair Fonds beloofde de Cypriotische regering dat zij bankrekeninghouders, onder wie veel Russische bedrijven en rijke particulieren, zou laten meebetalen aan de redding.

Na een aanpassing was de geplande regeling dat spaarders met 20- tot 100 duizend euro op hun bankrekening eenmalig 6,75 procent van hun tegoed zouden moeten afstaan. Spaarders met meer dan 100 duizend euro zouden 9,9 procent moeten afstaan. De maatregel moet st 5,8 miljard euro opleveren voor de Cypriotische schatkist en zo bijdragen aan de voorkoming van een faillissement van het eiland. Maar veel Cyprioten waren woedend over deze greep in hun banktegoeden en het het parlement wees het plan dinsdagavond met een grote meerderheid af.

De Cypriotische regering moet nu een andere manier vinden om aan de 5,8 miljard euro te komen die de spaarheffing zou hebben opgeleverd.

Pagina 24: 'Zonder hulp is Cyprus in mei failliet'

Pagina 29: Commentaar

Vier mogelijke scenario's om Cyprus te redden

1. De kleine spaarder ontzien

De grootste steen des aanstoots uit het oorspronkelijke akkoord, de eenmalige heffing van 6,75 procent over spaartegoeden tot 100 duizend euro, verdwijnt. Om de totale opbrengst van de heffing (5,8 miljard euro) niet in gevaar te brengen, kunnen grotere spaarders zwaarder worden belast. Cyprus is hier niet erg happig op. Het vreest voor een exodus van rijke Russen, de kurk waarop de Cypriotische economie drijft. In dit scenario presenteert president Anastasiades daarom vandaag een reeks andere bezuinigingen, onder meer een versobering van de pensioenregelingen.

Realistisch? Zeker. Eurogroepvoorzitter Dijsselbloem maakte eerder duidelijk dat alle maatregelen goed zijn zolang ze maar optellen tot 5,8 miljard.

2. De Russen komen

Bondgenoot Moskou schiet Cyprus te hulp. De Cypriotische minister van Financiën Sarris bezocht woensdag zijn Russische collega. Hij overlegde over een lagere rente en langere looptijd van een lopende lening (2,5 miljard) en over een nieuwe lening (5 miljard). Veel meer dan 'een goed begin van de gesprekken' had Sarris na afloop niet te melden. Voor het geval de Russen niet leveren, kan Nicosia ook naar China kijken. Daar zit veel geld dat rendabele investeringen zoekt, bijvoorbeeld de exploratie van veelbelovende Cypriotische gasbellen.

Realistisch? Niet erg. Als de Russen al over de brug komen, zal dit vermoedelijk niet met groot geld zijn. Cyprus heeft immers geen onderhandelingspositie. Het moet binnen enkele dagen miljarden euro's vinden en heeft vooralsnog weinig te bieden.

3 Dijsselbloem betaalt

Onder druk van een nakende pan-Europese crisis en protesten in de straten van Nicosia, strijkt Eurogroepvoorzitter Dijsselbloem met de hand over zijn hart. Hij roept zijn collega-ministers van Financiën voor spoedoverleg bijeen en verhoogt het bedrag dat Cyprus uit het noodfonds mag lenen. Dat de staatsschuld van het eiland daardoor stijgt, wordt Nicosia vergeven. Per slot van rekening kampen Griekenland en Italië met een hogere schuld (175 procent, respectievelijk 128 procent) dan voor Cyprus in het oorspronkelijke reddingsplan was voorzien (100 procent). Doordat het meer mag lenen, kan Nicosia de gehate eenmalige heffing op de spaartegoeden verlagen of schrappen.

Realistisch? Onwaarschijnlijk. Heel misschien als sluitstuk in combinatie met scenario's 1 en 2. Het besluit tot de spaarheffing werd afgelopen weekeinde unaniem door de eurolanden genomen. Bondskanselier Merkel staat niet te trappelen om een half jaar voor haar mogelijke herverkiezing met Duits belastinggeld Russische criminele vermogens veilig te stellen. Nederland, Finland en het IMF evenmin.

Cexit

Alle onderhandelingen lopen spaak of het resultaat ervan wordt verworpen door het Cypriotische parlement. In dat geval kan de Cypriotische regering op korte termijn haar rekeningen (aflossing staatsleningen, lonen, pensioenen) niet meer betalen en is een faillissement onvermijdelijk. De Europese Centrale Bank (ECB) trekt haar handen af van de Cypriotische banken, die vervolgens omvallen. De spaarders zijn dan al hun geld kwijt. Cyprus moet de eurozone verlaten - de Cexit (Cyprus exit) - en de regering in Nicosia kan het Cypriotische pond herinvoeren. Schuldeisers hebben het nakijken.

Realistisch? Nee. Cyprus is hier niet bij gebaat en de eurozone evenmin. De schokgolf die een Cexit veroorzaakt, zal op meerdere Mediterrane kusten aanspoelen.

Pinnen nog gewoon mogelijk

De sluiting van de Cypriotische banken heeft vooralsnog niet tot grote problemen geleid. Het kleinschalige betalingsverkeer gaat namelijk gewoon door. De inwoners van het eiland kunnen nog steeds geld pinnen bij betaalautomaten en maken volop gebruik van die mogelijkheid. De automaten worden geregeld bijgevuld om in de grote vraag naar baar geld te voorzien. Veel Cyprioten pinnen nu dagelijks de opnamelimiet (bij de meeste banken 700 euro) uit angst dat ze later niet meer bij hun geld kunnen. Ook kunnen ze hun creditcards en pinpassen nog gebruiken om boodschappen of horecarekeningen te betalen, bevestigt een woordvoerder van het Cypriotische ministerie van Financiën. Internetbankieren is sinds vrijdag niet meer mogelijk. Rekeninghouders kunnen volgens sommige mediaberichten zelfs hun saldo niet meer raadplegen. Bedrijven en consumenten die grotere rekeningen moeten betalen, stellen dat even uit. Waarschijnlijk wordt het pas echt vervelend als de banken nog een week dicht blijven. Dan kunnen salarissen, hypotheekrente en huren niet worden overgemaakt.

undefined

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden