Nieuws Deltaplan

Bangladesh wapent zich tegen stijgende zeespiegel en steeds zwaardere stormen

Bangladesh, een land met 163 miljoen inwoners en de grootste delta ter wereld, gaat zich met een deltaplan naar Nederlands voorbeeld beschermen tegen de stijgende zeespiegel en steeds zwaardere stormen.

Strijd met het water in Bangladesh. Beeld Mike Roelofs

De regering van Bangladesh heeft een ambitieus plan aangenomen om het land, de dichtstbevolkste delta ter wereld, te wapenen tegen de gevolgen van de klimaatverandering en de stijgende zeespiegel. Ook moet het plan het economisch potentieel van Bangladesh als deltaregio ontwikkelen.

Het 700 pagina's tellende Bangladesh Delta Plan 2100, waaraan drieëneenhalf jaar is gewerkt, draait vooral om investeringen in watermanagement, voedselzekerheid, waterzekerheid en rampenbestrijding. Het moet de laaggelegen delta weerbaar maken tegen de gevolgen van overstromingen, droogtes, steeds heviger moessons en cyclonen en oprukkende verzilting.

Het vruchtbare Bangladesh doet het economisch steeds beter, met de laatste tien jaar groeicijfers van 6 procent of meer. Het wil in enkele jaren een middeninkomenland zijn. Bangladesh kampt ook met problemen inzake waterveiligheid (bescherming tegen overstromingen), waterzekerheid en voedselzekerheid (beschikbaarheid van voldoende water en voedsel), die verergerd worden door overbevolking en klimaatverandering.

Maatregelen voor versteviging zijn hoog nodig. Beeld Mike Roelofs

Gezinnen op drift

Van jaar tot jaar gaan vooral in de kustregio’s duizenden hectares landbouwgrond verloren door erosie, overstroming en verzilting. Jaarlijks raken tienduizenden gezinnen op drift. Zonder maatregelen staat bij een zeespiegelstijging van 98 centimeter eind deze eeuw mogelijk een derde van het land onder water, met 30 miljoen klimaatvluchtelingen als gevolg.

Het nieuwe deltaplan werd dinsdag aangenomen door de nationale economische raad onder leiding van premier Sheikh Hasina, het hoogste planningsorgaan van het land. Hiermee is het investeringsprogramma erdoor. Wel komt er nog een deltawet die door het parlement moet worden aangenomen. De uitvoering is een zaak van de volgende regering; in december zijn er verkiezingen.

Klimaatverandering zorgt voor ander weer dan gewend. Beeld Mike Roelofs

Met de eerste deel van het plan is tot 2030 zo’n 37 miljard dollar gemoeid. Er zijn tachtig projecten geselecteerd in zes aandachtsgebieden, zoals de kwetsbare kuststreken, het droge noordoosten, de grote riviervlaktes en stedelijke regio’s als Dhaka. Daar zijn enorme investeringen in drinkwatervoorziening, overstromingsbescherming en afvalwaterbehandeling nodig.

Het deltaplan is opgesteld met Nederlandse hulp van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, onderzoeksinstellingen als Wageningen Universiteit en Deltares en ingenieursbureaus. Bangladesh heeft zich ook laten inspireren door inzichten uit het Nederlandse deltaplan van de commissie-Veerman uit 2008.

In Nederland gestudeerd

Beide landen werken al decennia samen, zegt een Nederlandse diplomaat vanuit Dhaka. ‘Veel mensen uit de watersector in Bangladesh hebben in Nederland gestudeerd, ze kennen de Nederlandse ervaringen en ontwikkelingen op watergebied.’

Zowel in het Nederlandse als het Bangladeshi deltaplan wordt het water- en deltamanagement ingrijpend herzien, aldus de diplomaat. In Bangladesh betekent dat een grondige sanering van het historisch gegroeide netwerk van 135 verwaarloosde kustpolders en forse investeringen in nieuwe infrastructuur, zoals dijken en kustversterking.

‘De beschermingsniveaus van laaggelegen gebieden zijn nu naar Nederlandse standaarden laag: dijken zijn zo ontworpen dat ze maar eens in de 20 jaar doorbreken. Wij zouden dat onveilig vinden. In Bangladesh zullen zulke overstromingsrisico’s bij stijgende welvaart ook onaanvaardbaar worden.’

Overstromingsrisico voor 2050 in Bangladesh. Beeld Mike Roelofs

Dure prestigeprojecten

Dat wil niet zeggen dat Bangladesh de Nederlandse aanpak van grootschalige infrastructurele projecten overneemt, zoals expert Shamsul Alam enkele jaren geleden tegen de Volkskrant zei. Nederland is een rijk land met een vrijwel gekanaliseerde delta, Bangladesh een arm land waar de rivieren veel groter zijn en de delta complexer en natuurlijker is. De nadruk ligt minder op hightech-stormvloedkeringen en andere ‘dure prestigeprojecten die misschien niet werken’, maar op een stapsgewijze aanpak die gaandeweg kan worden aangepast.

Om het deltaplan uit te voeren moeten de investeringen in watermanagement worden verdrievoudigd van 0,8 naar 2,5 procent van het BBP. Daarvoor is nog geen sluitende financiering, zegt de Nederlandse diplomaat. Het geld moet komen van de regering, de Verenigde Naties, westerse ontwikkelingspartners en het bedrijfsleven. Bangladesh rekent op twee miljard steun van het VN-klimaatfonds per jaar.

De regering van Bangladesh verwacht dat de uitvoering van het deltaplan de groei van het BBP tegen 2030 met 1,5 procent per jaar kan opstuwen. Er wordt ook gewerkt aan een plan om Bangladesh tussen 2021 en 2041 de stap van middeninkomenland tot ontwikkeld land te laten maken. 

De Pluim

Voor veel landen is Nederland een inspiratiebron als het gaat om watermanagement. En op nog veel meer gebieden krijgt Nederland complimenten uit het buitenland. Een aantal succesverhalen verzamelden we vorig jaar in de zomerrubriek De Pluim. Lees de afleveringen hier terug.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.