'Bangladesh moet nieuwe eeuw in met nieuwe hoop'

In haar land, Bangladesh, wist premier SHEIKH HASINA vrede te sluiten met een rebellenbeweging. Aan twintig jaar bloedige strijd kwam een einde....

DE Kosovo-crisis doet Sheikh Hasina Wajed denken aan de ervaringen van Bangladesh tijdens zijn onafhankelijkheidsoorlog met Pakistan in 1971, waarbij ruim een miljoen mensen het leven lieten. 'Wij waren toen slachtoffer van genocide die leidde tot een massale vlucht naar India.'

Leider van de onafhankelijkheidsstrijd was Sheikh Mujibur Rahman, vader van de premier. 'De vader van de natie, Bangabandhu Sheikh Mujibur Rahman, had een visioen van Bangladesh als een land van vrede, een Zwitserland in het Oosten, waar de armen, de achtergestelden en de onderdrukten een stem hebben en aan een betere toekomst kunnen werken in een democratisch kader', vertelt zijn dochter na afloop van de vredesconferentie.

Sheikh Hasina was zaterdag een van de speciale gasten in Den Haag. Haar uitnodiging heeft ze te danken aan het feit dat ze erin is geslaagd in eigen land een bloedig conflict tot een vreedzaam einde te brengen.

Eind 1997 sloot Sheikh Hasina, toen een jaar premier, een vredesakkoord met boeddhistische rebellen in het berggebied rond Chittagong. Bangladesh is overwegend islamitisch. De rebellen streden voor autonomie en het vertrek van een half miljoen Bengaalse kolonisten uit het gebied. De strijd duurde twee decennia en maakte ruim achtduizend slachtoffers.

In haar toespraak tot de conferentie noemde Sheikh Hasina het vredesakkoord een 'klein succes'. Ze is ervoor beloond met de Unesco-Vredesprijs 1998. 'In het akkoord worden de Chittagong Hill Tracts erkend als een gebied waarin tribale volken al eeuwen wonen. De aparte kenmerken van het gebied moeten bewaard blijven. Fundamenteel is het recht van een inheems volk, een etnische, religieuze, culturele, taalkundige en sociale minderheid om eigen identiteit, cultuur, tradities en waarden te behouden .'

Na de onafhankelijkheid moest Bangladesh nog twintig jaar wachten op democratie. Sheikh Mujibur, die van het land een eenpartijstaat maakte, werd in 1975 vermoord. Daarop volgden militaire dictaturen. In 1991 vonden voor het eerst democratisch georganiseerde verkiezingen plaats.

De strijd tegen de armoede duurt nog voort. Maar ook hier meldt de premier een succesje. 'Het aantal Bengalezen dat onder de absolute armoedegrens leeft, is voor het eerst sinds de onafhankelijkheid gedaald.'

Dat is volgens haar te danken aan de pogingen van de regering een sociaal vangnet te creëren en aan de werkgelenheidsprogramma's in de vorm van microkredieten en scholing.

Heel ambitieus is het vorige week door Sheikh Hasina gelanceerde plan om sloppenwijken in de steden te slopen en de inwoners met een lening van tienduizend taka (vierhonderd gulden) terug te sturen naar het platteland. Het project wordt uitgevoerd samen met een agrarische bank, die de financiering voor zijn rekening neemt.

De Bangladesh Krishi Bank deed onderzoek naar het probleem van de sloppen. De massale migratie naar de steden wordt veroorzaakt door de overstromingen, de erosie van rivieren en werkloosheid. Het land van 126 miljoen inwoners telt twintig miljoen krottenbewoners. Vier miljoen van hen moeten de komende vijf jaar terug naar het platteland.

Volgens Sheikh Hasina is de belangstelling voor het terugkeerproject groot. 'Negentig procent van de sloppenwijkbewoners stemt ermee in terug te gaan en hun oorspronkelijke beroep weer op te pakken.' Het is de bedoeling dat zij van de lening een riksja, een boot of middelen kopen om te gaan boeren of een zaakje op te zetten. De lening moet in een jaar worden terugbetaald, met 10 procent rente.

Naast de armoede en de overstromingen wordt het land ook geplaagd door politieke stakingen, die dikwijls uitmonden in gewelddadigheden. De oppositie, onder leiding van de voormalige premier Begum Khaleda Zia, gebruikt het middel om de haverklap, tot verdriet van het bedrijfsleven en de donorlanden.

'De oppositie wil de regering naar huis sturen en vervroegde verkiezingen', zegt Sheikh Hasina. 'We hebben aangeboden in 2000 in plaats van in 2001 naar de stembus te gaan, maar dat wijst zij af. Ze geloven niet in democratie, dat is het probleem. Khaleda's echtgenoot was een militaire dictator. Macht is het enige waar ze op uit zijn.'

Sheikh Hasina hanteerde zelf ook het stakingswapen, toen zij van 1991 tot 1996 oppositie voerde . Maar onlangs heeft zij het afgezworen, ook als ze weer in de oppositiebanken mocht komen. 'Ik wil dat Bangladesh de nieuwe eeuw begint met nieuwe hoop onder een nieuwe regering.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden