Opinie

'Bangigheid zit PvdA voortdurend dwars'

De SP, de PVV en het intern debat over welke kant de partij opgaat: de PvdA moet niet steeds in een kramp schieten, maar het gesprek aangaan. Dat zegt Lucas de Boer, voorzitter van de deelgemeente Kralingen-Crooswijk.

PvdA-fractievoorzitter Job Cohen is op weg naar de fractievergadering voor overleg over de kritiek van Frans Timmermans op de koers van de PvdA. Beeld anp

De media kopten de afgelopen dagen verschillende keren over de ontstane onrust binnen de PvdA. Vertrekkend deelraadsvoorzitter Markerink uit Rotterdam-Overschie hekelde afgelopen woensdag in deze krant de 'bangheid voor het nieuwe' binnen de partij. Job Cohen zag daags erna in een dubbelinterview met partijvoorzitter Hans Spekman in Trouw de PvdA juist als een partij die 'qua uitgangspunten dichtbij de SP' staat, waar Kamerlid Frans Timmermans het vervolgens weer hartgrondig mee oneens was, getuige een dezelfde dag uitgelekte e-mail.

En wat een bangheid steekt meteen weer de kop op binnen de partij: enkele uren na de uitgelekte e-mail van Timmermans haasten zowel Cohen als Timmermans zich te verklaren dat geen sprake is van een meningsverschil.

En dáár moeten we nu vanaf binnen de PvdA. Die bangigheid. Voor de SP, voor de PVV, voor het experiment en voor intern debat; voor echte discussies over welke kant we met de partij opgaan. Frans Timmermans wilde - zo zei hij voor de NOS- camera - met z'n e-mail alleen de 'discussie binnen de fractie' aanzwengelen. Frans, wat zonde! Die e-mail is namelijk harstikke interessant. Niet alleen voor de Kamerfractie van de PvdA, maar ook voor al die andere bevlogen sociaaldemocraten die op hun eigen manier elke dag bezig zijn dat gedachtengoed. Je vraagt je af waar al die partijgenoten nu echt bang voor zijn.

Is het angst voor verandering? Markerink denkt van wel. Hij ziet een partij die bang is nieuwe dingen te doen, het anders te doen. Bang dan op de bek te gaan. Een partij die kiest voor oude systemen. Illustratief hiervoor is bijvoorbeeld de passage in het laatste PvdA-verkiezingsprogramma die stelt dat een nieuw 'sociaal akkoord' de beste manier is om de arbeidsmarkt te hervormen. Nou mensen, een sociaal akkoord is juist een garantie voor het uitblijven van die gewenste hervorming.

Wie niet waagt

Is het angst voor de opiniepeilingen? Voor andere partijen aan de linkerzijde van het politiek spectrum en - meer bijzonder in Rotterdam - voor de 'leefbaren'? Tja, het is duidelijk dringen aan de linkerkant en de opiniepeilingen beloven de PvdA momenteel weinig goeds. So what?

Binnen de PvdA bevinden zich mensen met uiteenlopende ideeën over hoe je sociaal-democratische idealen in de praktijk brengt. Velen zien dat als risico, als zwakte. Ik zie het als kracht. Het betekent dat je zélf het vermogen in huis hebt om de middelen te vernieuwen waarmee je idealen kunt verwezenlijken. Door iets op een andere manier te doen neem je wel risico's. Die zullen zich niet altijd uitbetalen in electorale winst. En ja, dat kan betekenen dat je soms eens een tijdje niet in het stadsbestuur of de regering zit. Maar wie niet waagt...

Of is het angst voor ideologische armoede? Immers, de moderne sociaaldemocratie is een vrij 'open' ideologie, gestoeld op eerlijke kansen voor en een bepaalde mate van economische gelijkheid tussen iedereen, die solidariteit vergt. Dat is nogal algemeen. Geen gedachtengoed dat in ons politieke landschap exclusief aan de PvdA voorbehouden is.

Doorgeschoten
En die verzorgingsstaat dan? Laten we als PvdA'ers bescheiden zijn: dat was geen vooropgezet (PvdA-) plan. De verzorgingsstaat is ontstaan door een aantal incidentele beslissingen van diverse politieke stromingen en is net zo goed te danken aan diverse confessioneel-liberale coalities als aan de PvdA. Dat neemt niet weg dat de partij zich later wel als hoeder van de verzorgingsstaat is gaan gedragen. En wat moet je dan als die verzorgingsstaat aan metaalmoeheid leidt? Het 'nieuwe realisme' van paars was hier in de jaren negentig het antwoord op. Dat nieuwe realisme is, met de kennis van nu, doorgeschoten als het gaat om marktwerking en heeft ons allesbehalve behoed voor de crisis van 2008. Moeten we dit alles nu bij het grof vuil zetten? Ik dacht het toch niet.

We moeten ook niet de middelen met de doelen gaan verwarren. Die verzorgingsstaat is geen doel, maar een middel. Eerlijke kansen voor iedereen is een doel. En solidariteit met hen die anders geen eerlijke kans hebben om uit de onderkant van de samenleving de weg omhoog te vinden is ook een sociaaldemocratisch doel.

Ongegronde angst
Frans Timmermans heeft natuurlijk helemaal gelijk: de ruggegraat van de samenleving moet het lichaam kunnen dragen. En die ruggegraat, dat zijn de middengroepen. Alleen al om die reden is het welvaren en welbevinden van de middengroepen van essentieel belang voor de sociaaldemocratie. Het is dan ook een beetje vreemd dat Hans Spekman in Trouw over zijn voormalige VVD-collega in Utrecht zegt: 'Hij kreeg de parkeerplaatsen en ik de voorzieningen voor dak- en thuislozen.' Die parkeerplaatsen, die worden namelijk voor het overgrote deel gebruikt door de middenklasse waar wij het als PvdA óók voor doen. Tenminste, de PvdA waar ík me voor inzet. En waar tot deze week mijn voormalig collega-deelraadsvoorzitter Jan Markerink zich voor inzette. Dat is een PvdA die 'streeft naar een solidair en duurzaam Nederland, waar iedereen zich naar eigen inzicht kan ontplooien', zoals Frans Timmermans het mooi formuleert.

Ik verwacht van onze partijleiding en van onze partijvoorzitter in het bijzonder een leidende rol bij het stimuleren van het debat over de koers van de partij. Niet te verwarren met een leidende rol ín dat debat. En ik stel voor dat we ons niet bang laten maken door wat dan ook. Dan kunnen we het debat ook met een gerust hart in het openbaar voeren. Binnen en buiten de PvdA. Laten we ons niet in de luren leggen door ongegronde angst. De Amerikaanse president Franklin D. Roosevelt zij het in 1933 al bij zijn inauguratie: 'The only thing we have to fear, is fear itself.' En zo is het.

Lucas de Boer is voorzitter van de deelgemeente Kralingen-Crooswijk.

 Timmermans moet discussie over koers niet beperken tot de fractie  
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.