Bange tijden voor schapenboer

'Schmallenberg', verwoestend voor ongeboren lammetjes, veroorzaakt veel angst en leed op het platteland.

LEENDE - Een lammetje springt vrolijk door het stro, in de stal van Peter van Rijsingen in het Brabantse Leende. 'Zo hoort het natuurlijk', wijst de schapenboer. Hoe vaak hij het ook al heeft meegemaakt, de geboorte van een nieuw jong blijft een mooie, blije gebeurtenis.


Maar sinds een paar dagen loopt Van Rijsingen 's ochtends 'met de schrik in het hart' naar de schapenstal. Op 28 december zag hij het eerste verminkte jong geboren worden. 'De onderkaak week af en het beestje had een waterhoofd. Het hartje tikte na de geboorte misschien nog twee seconden en toen was het afgelopen.'


De boerderij van Peter van Rijsingen en zijn vrouw Jo is een van de 42 bedrijven waar het Schmallenbergvirus is aangetoond. Deze nieuwe ziekte is half december voor het eerste geconstateerd in Nederland. Het virus veroorzaakt hersenafwijkingen en verminkingen bij ongeboren lammetjes.


Ook koeien kunnen er ziek van raken. Vermoedelijk is er geen gevaar voor mensen. Het virus wordt van dier tot dier overgebracht door de knut, een klein vliegje dat enkele jaren terug ook verantwoordelijk was voor de verspreiding van het blauwtongvirus.


De lijst met 42 besmette bedrijven, die de Voedsel en Waren Autoriteit vrijdag publiceerde, is vermoedelijk nog maar het begin.


De grote geboortegolf komt bij de meeste schapenboeren vanaf eind februari. Bij Van Rijsingen werpen de ooien het hele jaar door jongen.


Waarschijnlijk zijn veel ooien afgelopen nazomer besmet door de knut. Dat wordt definitief duidelijk als zij straks in het voorjaar hun lammetjes werpen.


'Normaal bevallen onze ooien zonder hulp', zegt Van Rijsingen. 'Maar die verminkte lammetjes komen er niet uit. Dan ga je voelen, en dan merk je meteen: dit zit niet goed. De poten zijn helemaal krom en zitten er verkeerd om aan.' Na de eerste doodgeboorte van 28 december kreeg hij afgelopen week nog vijf verminkte lammetjes te verwerken, de laatste dit weekend op zondagochtend.


Het Schmallenbergvirus is nog door veel raadselen omgeven. Zo maakten drie van de verminkte lammeren bij Van Rijsingen deel uit van een tweeling, van wie de andere helft kerngezond bleek te zijn. 'Hoe dat kan, weten wij ook niet', zegt de boer.


Ook opmerkelijk is dat de besmettingen zich niet beperken tot enkele regio's, maar vrij gelijkmatig over het land worden gevonden.


Aan de andere kant van het land, in het Noord-Hollandse Zuidoostbeemster, is de schapenfokkerij van Jos Konijn getroffen door het virus. Van de 93 lammeren van zijn jongste lichting, zijn er twintig verminkt ter wereld gekomen. 'Sommige hebben helemaal geen herseninhoud, die worden dood geboren. Andere leven nog wel even. Maar ze hebben zulke kromme poten dat ze niet kunnen staan. Dan kunnen ze dus ook niet drinken bij de moeder. Ze liggen een dag in de hoek van de stal en dan gaan ze gewoon dood.'


Van zijn 250 schapen hebben er nu zestig gelammerd. De rest volgt tussen februari en mei. Konijn: 'Je kunt niet meer doen dan afwachten.


Als ze het virus hebben, dan is het kwaad nu al geschied. Kijk, als ze nou allemaal verminkt eruit komen, wordt het wel een zwaar jaar, ja.'


Schapenboer Van Rijsingen maakt zich over zijn financiën nog niet zo'n zorgen. Hij heeft goede hoop dat een groot deel van zijn kudde niet door de knut is geprikt, omdat zijn ooien verspreid over verschillende natuurgebieden en weilanden hebben gestaan. 'Maar dat zegt eigenlijk ook weinig', zegt zijn vrouw, 'als er door het hele land besmettingen zijn.'


Voor Van Rijsingen is het meer een emotionele dan een financiële kwestie. 'Het ergste is de stress die je hebt. De geboortes zijn het mooiste deel van je werk. Maar dat moment is nu elke keer met spanning omgeven.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden