Banden met Al Qa'ida aannemelijk

De Tsjetsjeense gijzelnemers hebben met de gijzeling van honderden schoolkinderen in Beslan een nieuw soort terroristisch actiemiddel ingezet. Een hoge Russische functionaris verklaarde onlangs dat er hooguit een handjevol Tsjetsjeense guerrillastrijders en terroristen over is....

Tsjetsjeense rebellen hebben al eerder massale gijzelingen uitgevoerd, het is hun handelsmerk. Maar daar waren niet of nauwelijks kinderen het slachtoffer van en anders werden ze in een vroeg stadium vrijgelaten.

Tsjetsjeense gijzelnemers zoeken het vaak, maar niet alleen, in de massaliteit. Ze gijzelden journalisten, hulpverleners in 1991 een Amerikaanse missionaris, die zei goed behandeld te zijn hoewel een van zijn vingers werd afgesneden zakenlieden en toeristen. Soms kwamen ze in actie om de onafhankelijkheid van Tsjetsjenif te dwingen, soms om aan geld te komen en in ieder geval om de Tsjetsjeense zaak in de publiciteit te houden.

In 1996 hielden 250 manschappen van de Tsjetsjeense leider Doedajev meer dan tweeduizend mensen vast in een ziekenhuis in de Zuid-Russische stad Kizljar het was de tweede massagijzeling. De terroristen dreigden de gegijzelden, meest vrouwen, te doden als Russische troepen zich niet uit de Tsjetsjeniouden terugtrekken.

Na onderhandelingen trokken de gijzelnemers met een aantal gijzelaars in elf bussen naar TsjetsjeniOnderweg braken gevechten met het Russische leger uit. Daarbij kwamen verschillende gegijzelden om.

Op hun beurt kaapten Tsjetsjeense terroristen als reactie een schip met 255 passagiers op de Zwarte Zee en dreigden hen te doden als het leger de gevechten met de gijzelnemers van Kizjlar niet zouden staken. Na vier dagen gaven ze zich over.

Een half jaar daarvoor gijzelden Tsjetsjenen ruim duizend mensen in een ziekenhuis van Boedjonnovsk in Zuid-Rusland, bij de grens met Tsjetsjeens gebied. Bij de bestorming door het leger kwamen ruim honderd mensen om.

Zevenhonderd mensen werden in oktober 2002 gegijzeld in een theater in Moskou. Twintig kinderen werden direct vrijgelaten. Maar de Tsjetsjeense terroristen voegden toen iets toe aan hun repertoire: ze hingen gordels met explosieven om.

Vanaf die tijd maken de terroristen ook gebruik van het scala terreurmiddelen dat door Al Qa'ida en aan dit terreurnetwerk gelieerde organisaties eerder elders toepasten: zelfmoordaanslagen, het inzetten van raketwerpers om helikopters of vliegtuigen uit de lucht te halen, bomaanslagen in treinen, het inzetten van vrachtauto's vol explosieven en het rekruteren van weduwen van in de strijd gesneuvelde Tsjetsjenen voor zelfmoordacties.

Dat er banden zijn met het terreurnetwerk van Al Qa'ida is zeer aannemelijk. Moslim-vrijwilligers trokken naar Tsjetsjenim mee te vechten, nadat ze opgeleid waren in Afghanistan of Pakistan. Een man die verdacht wordt aan hulp van de aanslagen van '11/9' tegen de Verenigde Staten verklaarde voor een Duitse rechtbank dat de belangrijkste kaper, Mohammed Atta, overwogen had in Tsjetsjenie gaan vechten.

Een Arabier, Khattab genaamd, was een van de Arabische leiders van de Tsjetsjenen, tot hij in 2002 door de Russen (waarschijnlijk door vergiftiging) om het leven werd gebracht. Hij was een zogeheten Afghaan-veteraan en stond in telefonisch contact met Osama bin Laden, aldus de Amerikaanse autoriteiten.

Voor de golf van zelfmoord-en bomaanslagenaanslagen vanaf die tijd waaronder de metro-explosie in februari waarbij veertig doden vielen wordt de Saudische extremist Abu Walid, alias Aziz Ghamdi, mede-verantwoordelijk gehouden. De opvolger van Khattab werd in april van dit jaar door de Russen gedood. Volgens Alexei Malasjenko van het Carnegie Moscow Center die de oorlog op de voet volgt, wordt het verzet in Tsjetsjenistap voor stap onderdeel van de wereldwijde jihad. Dat is erg gevaarlijk en niet alleen voor Rusland'. De dood van beide Arabische leiders trekt volgens hem alleen maar meer jihad-strijders aan.

Het voornaamste doel van de terroristen nu is de oorlog naar Rusland zelf te brengen. Daarbij, zo blijkt nu, worden ook kinderen niet gespaard. Volgens Assaf Heffetz, grondlegger van de Israsche elite-eenheid Yamam gespecialiseerd in contra-terrorisme en gijzelingen zullen speciale eenheden bij een gijzeling waar massaal kinderen worden vastgehouden in principe pas optreden als er executies dreigen. De gijzelnemers in Beslan intimideerden de gegijzelde kinderen. Ze onthielden hen bijvoorbeeld ook van water. Of dat een snelle actie van Russische zijde onvermijdelijk maakte, hangt volgens terreurexperts af van de vraag of er aupt nog te onderhandelen viel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden