Band tussen Pepsi Cola Samuel Pepys voorbij

LONDEN - Je wilt meer weten over Samuel Pepys, slaat de Encyclo- paedia Britannica open en alvorens iets te leren over de Britse dagboekenier, lees je op dezelfde pagina dat Pepsi Cola is opgericht door een apotheker. Zulke toevallige ontdekkingen gaan tot het verleden behoren nu de papieren editie van 's werelds beroemdste encyclopedie na 244 jaar ophoudt te bestaan.


De Encyclopaedia Britannica is een kind van de Schotse Verlichting. In het Edinburgh van Adam Smith, David Hume en Robert Burns ontstond halverwege de 18de eeuw de behoefte aan een geleerd naslagwerk. In samenwerking met een drukker en een opmaker nam de 28-jarige geleerde William Smellie de taak op zich. Met succes. De in 1768 begonnen encyclopedie groeide uit tot de bijbel van de menselijke kennis.


Beroemde geleerden, onder wie Albert Einstein, Sigmund Freud, Harry Houdini, Leon Trotski, Marie Curie en Milton Friedman, leverden door de jaren heen bijdragen over hun vakgebied. Aan het begin van de vorige eeuw viel de Britannica in Amerikaanse handen en in 1929 verhuisde het bedrijf naar Chicago. Deze veramerikanisering ging gepaard met nieuwe verkooptechnieken, waarvan de huis-aan-huisverkoper de bekendste werd.


Mede dankzij de jehoviaanse verkooptechnieken zijn er in totaal er zeven miljoen exemplaren verkocht. Begin jaren tachtig verscheen de eerste digitale versie en een kleine dertig jaar later zou de laatste papieren Britannica over de persen rollen. Deze editie, opgedragen aan president Barack Obama en koningin Elizabeth, bestond uit 32 delen, woog 60 kilo en belichtte 120 duizend lemma's. Ter vergelijking: het gratis Wikipedia telt 3,9 miljoen onderwerpen. De uitgever hoopt echter dat er genoeg mensen zullen blijven die jaarlijks een paar tientjes voor een gezaghebbende digitale encyclopedie overhebben.


Het verdwijnen van de Encyclopaedia Britannica kwam evenwel als een schok voor A. A. Jacobs, een van de weinigen die alle delen heeft gelezen. Over deze ervaring schreef hij The know it-all. Tegen The Financial Times zei de Amerikaan dat de Britse ontdekkingsreiziger Ernest Shackleton een kleine eeuw enkele delen als leesvoer mee had genomen bij zijn Antarctica-expeditie. Om warm te blijven zou hij elke gelezen bladzijde verbranden. 'Dat zal een stuk lastiger gaan met internet', treurde Jacobs.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden