Band met VS is voelbaar in Pelgrimvaderskerk

De restauratie van de Pelgrimvaderskerk in het oude Delfshaven te Rotterdam is voltooid. Diverse religieuze artefacten in de kerk getuigen van de speciale band tussen Delfshaven en het nieuwe continent, Amerika....

Van onze verslaggever

Hans Horsten

ROTTERDAM

De Oude of Pelgrimvaderskerk in Rotterdam, fraai gelegen aan de Aelbrechtskolk in het historische Delfshaven, is vrijdag na een restauratie die zeven jaar duurde, opnieuw in gebruik genomen. Voor de Amerikanen is dit misschien nog wel van grotere betekenis dan voor de niet met monumenten verwende Rotterdammers.

Op 1 augustus 1620 vertrok van de kade voor de kerk een kolonie Pilgrim Fathers onder aanvoering van John Robinson met de amper zeewaardige Speedwell naar de nieuwe wereld. Ze hadden een missie: het opbouwen van een smetteloze samenleving, gemodelleerd naar het puriteins-protestantse gedachtegoed.

Na een tussenstop in Plymouth, waar ze overstapten op de Mayflower, bereikten ze in november Cape Cod in Massachussets. Daar ontpopten deze stichtelijke volhouders zich als de ideologische aartsvaders van de Verenigde Staten.

De historische erfenis van de Pelgrimvaderskerk trekt tot op heden maar mondjesmaat Amerikaanse toeristen. 'Ik schat dat het er duizend tot tweeduizend per jaar zijn. Het is zeker geen Amsterdam', zegt W. van Schaick, voorzitter van de stichting Historisch Delfshaven zuinigjes. Hoewel Amerikanen doorgaans uitermate geïnteresseerd zijn in hun Europese wortels, stonden er geen rijke suikerooms op, die met een forse donatie voor de restauratie over de brug kwamen. 'Toen het carillon moest worden opgeknapt, haalden we nog twee keer vijftienduizend dollar op. Dit keer viel het tegen.'

Dat laat onverlet dat verschillende religieuze artefacten in de kerk getuigen van de speciale band tussen Delfshaven en het nieuwe continent.

Meteen in het oog springt het indrukwekkende glas-in-lood-raam uit 1912 met als leidraad de moeizame overtocht van de Pilgrim Fathers in 1620.

Verder hangt er een lithografie van een kerkgemeente uit Chicago en een bronzen plaat van de Boston Congregational Club uit 1906, waarin de gastvrijheid van de kerk tegenover de pioniers wordt geroemd.

Andersom zijn er inmiddels tal van kerkgemeenschappen in de VS die relikwieën uit de Pelgrimvaderskerk kunnen tonen. Zoals de grafzerk uit 1595, in 1866 ingemetseld in een kerk in Chicago die opgezet was door rechtstreekse nazaten van de eerste groep Pilgrim Fathers.

Rotterdam heeft weinig kerkgebouwen die een bewogen geschiedenis achter zich hebben. De Laurenskerk in het hart van de stad is er een van; zij dankt haar bekendheid aan het feit dat het in mei 1940 bij het bombardement volledig uitbrandde.

De laatste jaren is het uit 1417 daterende relligieuze centrum in Delfshaven onderhevig aan een inhaalmanoeuvre. 'Dat komt doordat de Laurens met zijn vijfduizend zitplaatsen zo enorm groot is. Vindt maar eens publieke functies die bij zo'n mastodont passen. Bij ons is dat makkelijker, want we kunnen maximaal vijfhonderd personen kwijt', zegt Van Schaick.

Voor 3,5 miljoen gulden is van de Pelgrimvaderskerk nu een multifunctioneel gebouw gemaakt. Er kunnen vergaderingen, recepties en ontvangsten worden gehouden, de hervormde gemeente verzorgt kerkdiensten, en er zijn al concerten geboekt, want de kerk beschikt over een zeldzaam Bätz-Witte-orgel dat binnenkort opnieuw ingrijpend in de revisie moet.

Pronkstuk blijft het Pilgrim Fathers Memorial in het tegen de kerk aangelegen Eben Haëzergebouw. De gebrandschilderde strakke gezichten van de geloofshervormers Zwingli, Calvijn en Luther leggen een zachtblauwe gloed over de vitrines.

Daar wordt ook duidelijk welk belang de uit Delfshaven vertrokken kolonie heeft gehad voor de Amerikaanse geschiedenis.

Niet alleen legden zij met hun tijdens de reis geschreven Mayflower Compact de fundamenten voor de grondwet in hun nieuwe vaderland; de presidenten Roosevelt en George Bush waren ook nog eens directe afstammelingen van de eerste pioniers.

Van Schaick: 'In de VS stel je ook nu nog altijd heel wat voor als je verbonden bent met de eerste generatie Pilgrim Fathers. Dat is toch wat anders dan dat je uit een gewone Poolse of Ierse familie komt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden