BANANENJOURNALISTIEK

DAT was toch weer een knappe journalistieke prestatie van de razende reporter van de VNU-bladen om de ministers Dijkstal en Sorgdrager te betrappen op te hard rijden....

MARCEL VAN DAM

Natuurlijk moeten ministers zich net als ieder ander aan de regels houden. Op sommige punten, zoals bij mogelijke belangenverstrengeling, beter dan alle andere burgers. Maar om achter politici te gaan rijden om te zien of ze mischien de maximum snelheid overschrijden is misselijk.

In het algemeen vind ik de manier waarop er over politiek en politici wordt bericht beneden de maat. Het verschilt uiteraard per medium en per journalist, maar door de bank genomen is er veel te veel aandacht voor bijkomstigheden en personen, en veel te weinig voor feiten en analyses. Zo werd de beroering rond het functioneren van het CTSV voornamelijk teruggebracht tot een onsmakelijke ruzie tussen personen. Terwijl het, op een afstand oordelend, onmogelijk lijkt om een bedrijf met die omvang en taak te managen met drie full-time bestuurders die directionele bevoegdheden hebben, en daarnaast ook nog een vierkoppige directie.

Zo'n structuur is vragen om moeilijkheden, onafhankelijk van de personen. Maar ja: schrijven over ruzie tussen personen, vooral als het poltici zijn, is lekker. Schrijven over de beste managementstructuur voor een organisatie is saai en ondankbaar.

Een gunstige uitzondering op de trend naar een steeds oppervlakkiger en steeds smakelijker politieke journalistiek, vond ik altijd het weekblad Vrij Nederland. In dat blad worden politieke problemen nog wel eens uitgespit, in hun politieke context geplaatst en krijgen politici de gelegenheid hun afwegingen voor het voetlicht te brengen. En waarachtig niet kritiekloos.

Gezien de reputatie die het blad bij mij heeft was ik natuurlijk extra geïnteresseerd in het prominent geafficheerde artikel 'Nederland is al een bananenrepubliek'. In de aankondigingen werd beloofd dat uit de doeken zou worden gedaan hoe vele politici na hun politieke carrière in veren bedden belanden.

'Het kan geen toeval zijn', schrijft het blad. 'Wie zich herinnert dat in vroeger tijden burgemeesters, commissarissen van de koningin, en belangrijke andere overheidsbestuurs-posten uit de hele bevolking werden geselecteerd, ziet nu met lede ogen dat de trog nog maar door een beperkte groep wordt leeggegulpt.' Toen ik die tekst gelezen had werd ik al een beetje wantrouwig. Want ik kan me helemaal niet herinneren dat kandidaten voor belangrijke overheidsbestuursposten uit de hele bevolking werden geselecteerd. Ik herinner me nog wel dat veel van die posten waren voorbehouden aan leden van de adel of oude patriciërsgeslachten. Bij die benoemingen had het kabinet van de koningin een grotere invloed dan het regerende kabinet.

Gelukkig wordt over de belangrijkste bestuurlijke benoemingen nu wel in het kabinet overleg gepleegd. Daarbij wordt gelet op bestuurlijke ervaring en kwaliteit. Dat is ten minste mijn ervaring. Maar Vrij Nederland beloofde iets heel anders te onthullen.

Maar niks. Zelden heb ik een artikel gelezen waarvan de vlag zo slecht de lading dekte. Wat moet ik nu eigenlijk erg vinden? Dat oud-ministers voor vele bestuurlijke functies worden gevraagd? Meestal buiten de politiek om, maar voor politieke benoemingen uiteraard door verantwoordelijke politici.

Wat is er verkeerd aan dat oud-wethouder van Amsterdam en oud minister van Binnenlandse Zaken Wim Polak burgemeester van Amsterdam werd? Waarom mocht oud-minister Beelaerts van Blokland, die voor dat hij minister werd burgemeester was, daarna niet weer burgemeester worden? Om vervolgens commissaris van de koningin te worden?

Wat is er mis mee dat Wim Meijer voorzitter van de raad van beheer van de Rabobank is geworden? Ze vonden hem bij die bank kennelijk geschikt. Of dat Job de Ruiter van hoogleraar minister werd en van minister procureur-generaal. Of dat oud-voorzitter van de Tweede Kamer Dick Dolman lid van de Raad van State werd. Bij werkelijk geen een van de door Vrij Nederland genoemde voorbeelden kan ik met overtuiging 'schande' roepen. En heel veel van de genoemde banen die door oud politici worden bekleed stellen niet zo veel voor.

Vrij Nederland vraagt zich af of het toeval is dat ex-politici zo vaak in bestuurlijke functies terechtkomen. Nee, natuurlijk is dat geen toeval. Zoals het geen toeval is dat zo veel ex-journalisten terecht komen in voorlichtingsfuncties. Maar het artikel getuigt wel van een 'anti-parlementair sentiment' en dan neem ik maar op de koop toe dat die bewering 'een truc is van een belanghebbende die beter weet'.

Wat Vrij Nederland met het artikel probeert te bestrijden, dat politici zichzelf als groep in stand houden door elkaar mooie baantjes toe te spelen, wordt juist bevorderd. Want uit het artikel begrijp ik dat politici ook eigenlijk niets anders mogen doen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden