Banale tijden

Als ik iets wil weten over een film uit de vorige eeuw, raadpleeg ik altijd de Halliwell. Voluit: Halliwell's Film Guide....

Paul Brill

Vele duizenden films staan vermeld in de Halliwell. Niet alleen met de elementaire gegevens, maar ook met korte karakteristieken. Dat zijn juweeltjes van puntigheid. En de Halliwell is niet eenkennig: bij markante films wordt de eigen typering aangevuld met kanttekeningen van anderen.

Uiteraard komen verreweg de meeste films uit Amerikaanse of Britse koker. Maar 'foreign-language films', zoals ze worden genoemd, komen ook aan bod, en er zijn zelfs een paar Nederlandse producties bij. Niet Fanfare en Ciske de rat, wel Turks Fruit en Spetters ( allebei van regisseur Paul Verhoeven). Spetters krijgt zelfs twee sterren (het maximum is vier, maar dat is gereserveerd voor een veertigtal absolute toppers). Na de inhoud van de film in één zin te hebben samengevat, oordeelt de Halliwell: 'High energy drama, full of sex and violence, but eminently watchable.'

Ik memoreer dit omdat het onvolprezen programma Andere tijden gisteren terugblikte op de commotie die de film destijds veroorzaakte. Dat begon al met de subsidie-aanvraag bij het filmfonds. De cultureel hoogstaande bestuurders vonden het script van Gerard Soeteman (over drie jongens die zich uitsloven voor de blonde stoot van de patatkraam) 'oppervlakkig' en 'commercieel'. Hoewel producent Joop van den Ende brieste en vloekte, moest het script worden herschreven. Er kwam inderdaad een gekuiste versie op tafel, waarna de subsidie werd verleend. Maar Verhoeven verfilmde doodleuk het origineel, compleet met alle rauwe seksscènes. 'In tijden van oorlog is de guerrilla-tactiek geoorloofd', zegt hij nu.

De film zelf ontlokte ook heftige kritiek. Op de première vielen al de woorden ontluisterend en banaal. De meeste recensies sloegen een zelfde toon aan. Boze feministen en homo's verenigden zich in een actiecomité, dat bij Sonja Barend zijn beklag kwam doen over het 'walgelijk seksistische' karakter van de film. Actievoerster Cora Mulder weigerde Verhoeven een hand te geven.

Twintig jaar na dato vindt zij Spetters voornamelijk 'aandoenlijk'. Filmcriticus Hans Beerekamp spreekt van een 'belangrijke' film, die een verrassend licht wierp op seks en geweld in een kleine Nederlandse gemeente. Maar het kan verkeren. Zouden de hoofdpersonen werkelijk geleefd hebben, dan zouden ze nu waarschijnlijk LPF hebben gestemd, veronderstelt hij. En wellicht treuren over het verlies van normen en waarden.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden