'Ban zinnen als 'we waren niet scherp' uit het voetbal'

De voetbaltrainer moet iets meer chirurg of piloot zijn, zeker qua taalgebruik. Bij een piloot kan een onduidelijke conversatie met de verkeerstoren driehonderd levens kosten, bij de voetbaltrainer is het toegestaan dat hij ongestraft uit zijn nek zwetst.

AMSTERDAM - Raymond Verheijen, naast inspanningsfysioloog ook rebel en pionier in het voetbal, zat vrijdag in zaal Rome '96 van de Arena vier uur op zijn praatstoel. Direct, mondjesmaat inspraak duldend. 'Als piloten slordig praten, vallen er doden. In voetbal vallen geen doden. Is dat dan een reden om de lat te verlagen? Trainers bepalen hun eigen vertrekpunt. Als chaos ontstaat, geven ze externen de schuld. Laten we proberen objectieve, universele voetbaltaal te formuleren.'


Zijn referaat ging vooral over het brein. Om het simpel te houden gaf hij toe dat hij Ernst Happel theoretiseert, de legendarische trainer van weleer. Happel beschouwde lichaam en geest als één, eiste totale opoffering in een weinig democratisch model en was duidelijk in zijn taal. Kein Geloel, is het zinnetje van de Oostenrijker met eeuwigheidswaarde.


Voetbaltaal is vervuild, door conditietrainers en psychologen bijvoorbeeld. Zij nemen hun eigen taal mee, terwijl menigeen in de 'ongeletterde' voetbalwereld die niet begrijpt. 'Het is Chinees. De voetbaltrainer is dan geïntimideerd. Iedereen leeft in zijn eigen wereldje. De oplossing: neem het voetbal als vertrekpunt. Informatie die niets met voetbal heeft te maken, houden we buiten de deur.'


Ook Verheijen is van de duidelijke taal. 'Football braining', noemt hij de nieuwe leerstoel van de door hem opgerichte World Football Academy. Hij verspreidt zijn ideeën en is een internationaal veelgevraagd docent. Verslaggevers draaiden vrijdag proef voor Nederland, als aanloop naar een symposium voor trainers in oktober.


Verheijen is al jaren bezig zijn ideeën over periodisering in training te laten neerdalen op het voetbal. Niet te veel trainen, niet op de verkeerde momenten. Hij voorspelde de blessuregolf bij Ajax, toen Frank de Boer net was begonnen. In dat licht beziet hij ook de reeks kwetsuren bij PSV. 'Trainer Cocu wil zich bewijzen. Hij is bang dat hij te weinig doet.' Verheijen ontstak in woede toen hij in Sydney met eigen ogen zag dat trainer Moyes van Manchester United de nauwelijks van vakantie en vlucht herstelde Robin van Persie afbeulde. Blessure.


Veel trainers denken: zo ging het altijd, zo hoort het. Fout dus. Verheijen wil conservatieve jukken afwerpen, het denken opnieuw laten beginnen. Hij twittert zijn evangelie de wereld in, schrijft dat voetbal leeft in de tijd van de prehistorie. 'Het is een wereld van analfabeten.' Soms neemt hij zijn verlies, als opponenten hem om de oren slaan met hun gelijk of hun veronderstelde gelijk.


Verheijen liet aan de hand van filmpjes zien hoe hij werkte als assistent-trainer van Wales, onder Gary Speed, die later zelfmoord pleegde. Het was zijn gelukkigste periode omdat hij zijn ideeën mocht toepassen: spelers overtuigen, overladen met informatie, hun gestel testen, geen ontspanningsroute toestaan nadat ideale voorwaarden zijn gecreëerd, nieuwe ideeën over speelwijze laten betijen, de criticus onder de spelers (Bellamy) meekrijgen.


'Naar de buitenwereld is het soms rammen en rossen, maar daarbinnen werken we constructief.' Maar haal het voetbal alsjeblieft weg bij zinnetjes als 'we waren niet scherp.' Hoezo, niet meer fit na een achterstand van 2-0 en opeens wel weer fit als het 2-2 is? Voetballers moeten leren bij het voetbal te blijven: 'Al stort de hele wereld in, blijf bij de volgende actie. Houd het denken in voetbal vol, in plaats van je over te geven aan 'mentale kretologie'.'


Hij roemde de 'basic braining' van basketbalcoach Phil Jackson, die de grootste ego's van de sport in een cirkel yoga liet doen. 'Mediteren is razend effectief, maar in het voetbal beginnen ze dan te lachen. Zegt dat iets over het voetbal of over mediteren?'


En: 'Topsport is oncomfortabel. Werp daarom geen warme deken over sporters, maar breng ze in oncomfortabele situaties. Creëer eerst een veilige omgeving en haal spelers dan uit hun comfortzone.' Provocerend: 'De trainer is geen sociaal werker, maar de meeste trainers kunnen er geen kloten van. Leg jouw lat zo hoog dat spelers geen keuze hebben. Veel trainers zijn oud-voetballers. Ze weten helemaal niet wat hard werken is en kunnen twee dingen: voetballen en ademhalen. Na hun loopbaan worden ze jeugdtrainer, een soort Melkertbaan. Het voetbal is een sociale werkplaats.'


Het denken mag nooit stoppen, het is een voortdurende strijd: van onbewust incompetent naar bewust incompetent, via bewust bekwaam naar, uiteindelijk, onbewust bekwaam, de hoogste staat van zijn. Dat is het leerproces, dat is de 'battle of thinking'.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden