Balletautoriteit was zowel geducht als geliefd

Maria Koning is voor het ballet geweest wat Rinus Michels voor het voetbal was. Ze was gedreven en kritisch en baande zo de weg voor Nederland als internationaal erkend dansland.

Maria Koning was de personificatie van bloed, zweet en blaren. Ze eiste het uiterste van haar leerlingen. Sommigen waren zelfs bang voor haar.

Ze was een enorme persoonlijkheid. Ze zag er onberispelijk, bijna koninklijk uit. Altijd op hoge hakken en perfect gekapt. Ze was autoritair en eiste discipline. Ze was gedreven. Nooit tevreden over wat haar leerlingen deden. De plié's (kniebuigingen) konden altijd dieper, de relevé's (op de punten van de tenen staan) langer. 'Je maakt alleen maar een kans als je echt goed bent en echt goed zijn betekent in de eerste plaats een sterke techniek, gebaseerd op de klassieke ballettraditie', zei ze. Maar als een leerling bij haar slaagde, bleef ze die haar hele leven steunen. En als iemand er echt doorheen zat, was ze behulpzaam.

Maria Koning, die 9 maart op 87-jarige leeftijd overleed in haar woning aan de Prinsengracht in Amsterdam, is voor het Nederlandse ballet geweest wat Rinus Michels voor het voetbal was. 'Ze speelde een wezenlijke rol in het banen van de wegen om Nederland het internationaal erkende dansland te maken dat het nu is', zei directeur en choreograaf Ted Brandsen van het Nationaal Ballet op haar crematie. Veel talenten kregen les van haar, zoals de voormalige solisten van het Nationale Ballet Alexandra Radius en Fred Berlips.

Gedrevenheid

Maar het hoefden geen ballerina's te worden. Zo volgde bijvoorbeeld Lenette van Dongen een opleiding dansdocente bij haar voordat ze haar balletschool begon en later in de kleinkust belandde.

De gedrevenheid kwam voor uit haar jeugd. Maria Koning werd geboren in Rotterdam in een tijd dat het beroep van danser maatschappelijk nog ongewenst was. Haar vader overleed al jong.

Dat dwong haar moeder, Maria en haar drie jaar oudere zus Alie om naar Amsterdam te verhuizen. Hier opende haar moeder een artiestenpension. Circusartiesten leerden haar radslagen en andere acrobatische bewegingen uit te voeren.

Tijdens de oorlogsjaren nam ze balletlessen bij Yvonne Georgi, die toentertijd de beste balletschool van Nederland had. Nadat Nel Roos in 1946 de academie overnam kon ze zich verder bekwamen. Ze danste van 1949 tot 1951 bij het Ballet van de Nederlandse Opera en later ook bij het operaballet in Düsseldorf.

In Nederland was er in de jaren vijftig weinig werk. Dansers moesten zich om een boterham te verdienen aansluiten bij de populaire revues. Maria Koning was onder meer actief bij Toon Hermans en de Bouwmeester Revue en deed ook mee aan showprogramma's op de beginnende Nederlandse televisie. Als aanvulling op haar inkomen ging ze balletlessen geven bij Nel Roos. En toen die overleed, nam Maria Koning de academie over.

'Geducht en geliefd'

'Als directrice en lerares was ze geducht en geliefd, ze zei wat ze vond, ze zag alles, ze was eerlijk in haar kritiek', zo zeiden leerlingen over haar. Maria had vele bijnamen: Spriet, Ria, Riet, Marie, Rie en Moe Koning. Maar iedereen benaderde haar met eerbied.

Ze had daarnaast de zware taak de Nel Roos Academie met de klassieke achtergrond onder te brengen in de overkoepelende Theaterschool waar die moest concurreren met de veel vrijere Scapino-opleiding. In 1987 gingen de opleidingen samen in de Nationale Balletacademie. In dat jaar nam ze ook afscheid.

'Maria was tot op hoge leeftijd een prachtige vrouw. Als je met Maria ergens binnenkwam dan gingen alle ogen, mannen en vrouwen, naar haar', aldus haar vriendin Carla Delfos. Ze was gek op dieren. Ze slaagde er ongezien in een zielig hondje mee te nemen van een Grieks vliegveld en ze verzorgde vijftien katten in haar buitenhuis in Italië.

Maria Koning had in haar leven vele liefdesrelaties: met mannen, maar vooral met vrouwen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden