NIEUWSBALLET

Ballerina Igone de Jongh klapt uit de school over harde breuk met Nationale Ballet: ‘Ik was onderdeel van een machine’

Sterballerina Igone de Jongh (41) haalt in haar dinsdag te verschijnen biografie fel uit naar Het Nationale Ballet (HNB), met name directeur Ted Brandsen (61). Een jaar geleden nam ze met veel tromgeroffel na 24 jaar afscheid van Nederlands grootste en enige klassieke dansgezelschap. Nu blijkt er een hoop frustratie schuil te gaan achter haar zelfverkozen vertrek bij Het Nationale Ballet.

Igone de Jongh nam na 24 jaar afscheid van Het Nationale Ballet. Beeld ANP
Igone de Jongh nam na 24 jaar afscheid van Het Nationale Ballet.Beeld ANP

In Igone – de biografie, geschreven door Marcel Langedijk, zegt de voormalige eerste soliste doodongelukkig, half geblesseerd en bijna overspannen te zijn geweest. Volgens haar had de ‘afstandelijke’ Brandsen geen aandacht voor haar inzinking en paniekaanvallen. ‘Bij Het Nationale Ballet was ik onderdeel van een machine’. Ook verwijt ze hem keer op keer te moeten vragen waarom ze bepaalde hoofdrollen in balletklassiekers niet kreeg. Een toekomst als balletmeester bij HNB zag ze eveneens door hem door de neus geboord. Dit is een gewilde functie waarin pedagogisch goed onderlegde oud-balletdansers nieuwe generaties opleiden, pushen, coachen en helpen choreografieën in te studeren. ‘Ik had er het talent niet voor, vond hij.’ Zij dacht daar anders over, vanwege haar decennialange topprestaties op het podium.

Het is zeer ongebruikelijk in de hiërarchisch georganiseerde balletwereld dat een prima ballerina uit de school klapt. De Jongh zegt ‘de hele waarheid’ te willen openbaren. Volgens haar begon de breuk met Brandsen bij haar succesvolle televisieoptreden in 2015 als jurylid van de RTL4-talentenjacht Dance Dance Dance. Ze nodigde hem uit voor opnames, maar hij kwam niet kijken. In de televisiewereld ontdekte de danseres ‘dat een werkomgeving geen wespennest hoefde te zijn’. Volgens collega-solist en vriend Marijn Rademaker ervoer De Jongh haar televisieoptredens als ‘een warm bad in vergelijking met de koude douche van Het Nationale Ballet’.

Eerste solisten Igone de Jongh en Marijn Rademaker in Déjà Vu van Hans van Manen door Het Nationale Ballet. Beeld Hans Gerritsen
Eerste solisten Igone de Jongh en Marijn Rademaker in Déjà Vu van Hans van Manen door Het Nationale Ballet.Beeld Hans Gerritsen

Haar glorieuze afscheid op 31 oktober 2019 suggereerde het tegendeel. Daar wist ze – ‘uitgeput, mager en breekbaar’, zegt ze nu – de schone schijn op te houden. Bossen rozen, staande ovaties, koninklijk bezoek, cameraploegen en een prachtspeech van burgemeester Femke Halsema. De dag ervoor trouwde ze met acteur Thijs Römer, die het in de biografie heeft over ‘dansers die lijfeigene zijn van een directeur’ en ‘uitgewrongen worden bij een instituut als Het Nationale Ballet’. Zelfs een boegbeeld als Igone ‘moest vooral haar mond houden.’

Haar oud-danslerares Gabrielle Doughty-Broersen zegt dat ze ‘Igone hebben laten vallen bij Het Nationale Ballet. Zoiets was in geen enkel ander balletland gebeurd’. Hoewel het De Jonghs eigen besluit was na 24 jaar abrupt te stoppen, constateert vriendin en presentatrice Chantal Janzen dat de sterdanseres zich door Brandsen uit het gezelschap heeft laten jagen.

Eerste solisten Igone de Jongh en Marijn Rademaker in 'Sarcasmen' van choreograaf Hans van Manen door Het Nationale Ballet. Beeld Hans Gerritsen
Eerste solisten Igone de Jongh en Marijn Rademaker in 'Sarcasmen' van choreograaf Hans van Manen door Het Nationale Ballet.Beeld Hans Gerritsen

Auteur Langedijk, die ook biografieën schreef over zanger Gordon en cabaretier Najib Amhali, besteedt veel aandacht aan haar verdriet, haar extreme focus op dans (als scholier al), haar ongekende talent en doorzettingsvermogen en de druk van altijd ‘de beste’ en ‘Grote Belofte’ te zijn. Ook de innige band met haar vroeg overleden moeder, haar scheiding van tweede solist Mathieu Gremillet (de vader van haar zoon Hugo) en haar wederopstanding (de letterlijke betekenis van haar voornaam) komen aan bod. Plus de ontspanning van een half pilletje xtc. ‘Achteraf heb ik spijt dat ik niet naar het Nederlands Dans Theater ben gegaan’, onthult De Jongh. Choreograaf Hans van Manen, voor wie ze een muze was, raadde haar dat in 2014 af. Presentatrice Janzen weet zeker dat De Jongh bij Het Nationale Ballet terugkeert ‘als de mensen waarmee ze problemen heeft, daar morgen weggaan’. Van Het Nationale Ballet komt alleen oud-eerste-solist Rademaker aan het woord.

Brandsen zegt desgevraagd het boek pas vrijdag van de uitgeverij te hebben gekregen. In een reactie laat hij weten het te betreuren dat ‘iemand met wie ik zo lang zo fijn heb samengewerkt met zo veel wrok en woede daarop terugkijkt’. Voor een biografie vindt hij het boek te weinig ontwikkeld. ‘Jammer dat Igone het op dit moment in haar leven blijkbaar noodzakelijk acht haar persoonlijke verhaal op deze manier naar buiten te brengen.’

Over het geambieerde balletmeesterschap wil hij slechts zeggen dat ‘Igone jonge dansers heeft lesgegeven, gecoacht en met hen balletten heeft ingestudeerd, maar dat voor haar en ons niet tot het gewenste resultaat leidde. Zoals niet elke topvoetballer een goede trainer of coach wordt, geldt dat ook voor topdansers.’ Ze zou volgens hem een docentenfunctie aan de Nationale Balletacademie hebben geweigerd, de kunstvakopleiding die mogelijk kans biedt op een aanstelling bij Het Nationale Ballet.

Cover van Igone - de biografie, geschreven door Marcel Langedijk. Beeld Uitgeverij Spectrum
Cover van Igone - de biografie, geschreven door Marcel Langedijk.Beeld Uitgeverij Spectrum

Brandsen herkent zich niet in het beeld dat hij geen aandacht zou hebben gehad voor momenten van instorting. ‘Het heeft Igone in geen enkel opzicht aan steun ontbroken. Niet per se door mij alleen. Ook door balletmeesters en ons medisch team.’ Hij verbaast zich dat echtgenoot Römer rept over ‘dansers als lijfeigene’. ‘Thijs kent het gezelschap niet. Hij moet dit blijkbaar via haar zo hebben geconcludeerd. Wij zijn een modern bedrijf met reglementen en Ondernemingsraad. Bovendien is Het Nationale Ballet een van de meest democratische klassieke gezelschappen ter wereld.’ Hij benadrukt dat hij de schaarse premières over meerdere solisten moet verdelen.

Of hij het boek schadelijk vindt voor Het Nationale Ballet? ‘Het is vooral schadelijk voor jonge kinderen op balletles die hierdoor misschien ten onrechte denken dat hun droom een nachtmerrie is. Het leest als een boosaardig balletsprookje en blijkbaar krijg ik daarin de rol van boze tovenaar toebedeeld.’

Marcel Langedijk : Igone – de biografie. Verschijnt 17/11 bij uitgeverij Spectrum

Lees ook

‘Eenzaamheid is de prijs die je betaalt voor talent’, zegt ballerina in een interview naar aanleiding van het verschijnen van haar biografie.

In oktober danste De Jongh haar laatste voorstelling bij Het Nationale Ballet. We belden toen met onze dansrecensent Annette Embrechts. ‘Haar lange lijnen zijn prachtig, haar spierkracht is enorm.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden