Balkenendefactor helpt Nederland nu weinig verder

Den Haag, Washington In Pittsburgh, in september, glom premier Balkenende nog van tevredenheid. Niet alleen was hij persoonlijk door president Obama uitgenodigd voor de G20-top....

Een half jaar later blijkt alles anders. Op de nucleaire veiligheidstop in Washington lobbyde Balkenende maandag en dinsdag vergeefs voor toegang tot de komende G20-top in Canada.

‘De uitnodiging is er niet’, gaf Balkenende toe. ‘Het is bepaald geen gelopen race.’ Volgens de premier leek er na drie G20-toppen ‘een soort automatisme’ te bestaan. ‘Maar dat is er natuurlijk niet. We moeten er elke keer voor knokken.’

Het lijkt er op dat Nederland er niet bij zal zijn. Aan de voorbereidende besprekingen van ambtenaren en ministers doen geen Nederlanders mee, anders dan voor Pittsburgh.

Wat is er veranderd? Volgens Nederlandse diplomaten was het voor Nederland, met zijn grote financiële sector, makkelijker de voet tussen de deur te krijgen toen de kredietcrisis acuut was. Nu wordt rustiger naar de opbouw van het G20-circuit gekeken.

Daarbij is Europa al oververtegenwoordigd. Nederland heeft in grootte wel de zestiende economie ter wereld, zoals Balkenende benadrukt, maar speelt voor Washington een kleine politieke rol – anders dan een regionale leider als Zuid-Afrika.

Balkenende bracht in Washington nog een andere reden ter sprake: de Nederlandse terugtrekking, ondanks verzoeken uit Washington en Brussel, uit Afghanistan. ‘Als je meer doet dan van je verwacht wordt, in ontwikkelingssamenwerking of vredestaken, krijg je ook meer’, was alles wat hij erover wilde zeggen.

Dat impliceert dat wie minder doet, ook minder krijgt. Heeft het Witte Huis de Nederlandse terugtrekking bestraft met uitsluiting van de G20? Dat is moeilijk boven water te halen. Maar een goed geïnformeerde bron meldt dat de Amerikaanse vice-president Biden Wouter Bos precies deze consequentie voor ogen heeft gehouden in het telefoongesprek waarin hij hem tot een verlengde missie probeerde te bewegen.

‘We hebben de discussie rond Uruzgan dom gespeeld, en zo internationaal krediet verloren’, zegt oud-minister van Buitenlandse Zaken Ben Bot (CDA).

Maandag lanceerde Balkenende bij de wereldleiders een proefballon over een nieuw tribunaal voor nucleaire veiligheid in Den Haag.

Het moment is ‘pikant’ , zegt hoogleraar internationale betrekkingen Rob de Wijk, directeur van het Haagse Centrum voor Strategische Studies. ‘Het kan mede de geschonden reputatie opvijzelen, als het goed valt. De vraag is: is het realistisch? Of zelfs een alternatief voor ‘Uruzgan’?’

Ben Bot: ‘Nederland wil laten zien dat we nog steeds bijdragen aan vrede en veiligheid. En dat we niet in het verdomhoekje willen zitten. Maar ik betwijfel of Nederland er op deze manier in slaagt een plaatsje bij de komende G20-top te verwerven.’

Vooralsnog lijkt Balkenendes voorstel geen wortel te schieten. Zelf nam hij dinsdag alweer enige afstand, en benadrukte dat er eerst een internationaal juridisch kader moet komen.

De premier gaat er graag prat op dat zijn aanzien en goede persoonlijke relaties met wereldleiders Nederland een plaats aan de G20-tafel hebben opgeleverd. Het lijkt erop dat de Balkenendefactor Nederland dit keer weinig verder helpt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.