Balkenende loopt zijn hoogtepunten mis

Het land en Europa draaien wel door zonder hem. Maar hoe langer de aanvankelijk onschuldig ogende ziekte van de premier duurt, hoe slechter voor zijn imago....

Van onze verslaggever Frank Poorthuis

Nederland doet het al drie weken zonder premier en de Europese Unie zonder haar voorzitter. Dat kan kennelijk goed, want deze week werd de begroting van Balkenendes kabinet door het parlement geloodst en ook de Europese Unie draait door.

Op het tijdstip van terugkeer van de zieke Jan Peter Balkenende is nog geen zicht. De Rijksvoorlichtingsdienst en diverse CDA-bronnen spreken van enkele weken, hoewel regeringsbron rept van nog zeker zes weken rust na de komende hersteloperatie. Berichten dat zijn situatie verslechtert, spreekt de RVD tegen.

Maar als het tegenzit, gaat het wel tot begin november duren voor Balkenende zijn plek in het landsbestuur en aan het hoofd van de Europese toppen weer inneemt. Niettemin is er in Den Haag nog geen enkele neiging te bespeuren om een plaatsvervanger te benoemen.

In Brussel wordt hij tot nog toe hoegenaamd niet gemist. Dat de Luxemburgse premier Juncker een EU-Aziop in Hanoi voorzit, heeft geen opzien gebaard. Het ziet er naar uit dat de enige schade die Balkenendes afwezigheid berokkent, het imago van de premier zelf betreft.

Overigens is er in CDA-kringen wel nagedacht over de gevolgen van de afwezigheid van Balkenende, bezweren goede bronnen. De premier zelf heeft onlangs in samenspraak met CDA-fractievoorzitter Maxime Verhagen en minister Maria van der Hoeven afgesproken dat, zolang het vooruitzicht op afwezigheid 'enkele weken' is, de normale staatsrechtelijke vervangingsprocedure wordt aangehouden.

Dat betekent dat vice-premier Zalm (VVD) de meeste van Balkenendes optredens als premier en EU-voorzitter waarneemt. Ook vice-premier De Graaf (D66) neemt enkele zaken over. Het bezorgt beide ministers en vooral Zalm een overvolle agenda.

Van der Hoeven, nummer 2 op de CDA-verkiezingslijst van 2003, functioneert deze weken in het kabinet als CDA-leider. Zij neemt ook de plaats van Balkenende in tijdens het wekelijkse politiek overleg met de vice-premiers Zalm en De Graaf.

Als Balkenendes afwezigheid daadwerkelijk enkele maanden gaat duren, kan de partij officieel een vice-premier aanwijzen, die hem bij offici gelegenheden vervangt. De suggestie is in het overleg tussen Balkenende en de CDA-top over tafel gegaan, maar voorlopig terzijde gelegd.

De vijfde november zou Balkenende een Europese top moeten voorzitten. In december is nog een veel belangrijker top, waarbij het Nederlands voorzitterschap officieel wordt afgesloten en overgedragen.

Dan wordt daadwerkelijk zichtbaar welke politieke schade Balkenende door zijn ziekte heeft opgelopen. Met het Europees voorzitterschap, dat loopt van juli tot januari, had de CDA-leider gedacht vooral binnenlands zijn imago op te vijzelen.

Hij bereidde zich met grote geestdrift voor op deze missie, bezocht alle 25 lidstaten, sprak met alle regeringsleiders. Als bemiddelaar tussen de grote landen wilde hij glorin in de onderhandelingen over het lidmaatschap van Turkije. Hij wilde ook buitenslands naam maken als instigator van een Europees debat over normen en waarden.

Dat alles komt dus in gevaar. De enige troost voor de premier zal dan zijn dat zijn ziekte niet meer levensbedreigend is.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden