Balkenende IV: Na 127 dagen ligt er een kleurige folder

‘De verzameling lachebekjes uit de krant van woensdag’, concludeerde ik in februari, verwijzend naar een portrettengalerij van nieuwe bewindspersonen, ‘wacht dus een zwaar voorjaar....

Afgezien van het uitstel – het is 16 juni en het ‘beleidsprogramma’ werd pas jongstleden donderdag gepresenteerd – is vandaag dus de dag om mijn pet af te nemen. Ik had het graag gedaan, maar Balkenende IV maakt het onmogelijk: het honderddagen-plan is grandioos mislukt.

Het beleidsprogramma Samen werken, samen leven is niets meer of minder dan een kleurenfolder, vaardig samengesteld door de firma Eden Design en Communication uit Amsterdam. Geen middel is onbenut gelaten om er een lekkere productie van te maken: vrijstaande beelden van echte mensen die al dan niet via tekstballonnetjes leuke dingen zeggen, grafiekjes, tekstboxen, tussenkopjes, een fotoband boven in de pagina’s met beeld van de werkbezoeken van de regeringsploeg, genummerde ‘doelstellingen’, hier en daar een geinige toptien, quotes uit het coalitieakkoord. Vakwerk.

Maar er staat niets in.

In het voorwoord geven premier Balkenende (CDA) en de vice-premiers Bos (PvdA) en Rouvoet (ChristenUnie) ‘namens het kabinet’ drie voorbeelden van wat ‘de dialoog met de samenleving’ heeft opgeleverd: een meldpunt voor gestolen fietsen; de maatschappelijke stage benutten om jongeren in te zetten als buddy bij inburgering; meer ruimte om er via de bijzondere Bijstand voor te zorgen dat in gezinnen met schoolgaande kinderen een pc voorhanden is.

Hoe belachelijk kan een kabinet zichzelf maken? Niet dat het per se slechte ideetjes zijn (ook niet per se goede trouwens), maar tot welk niveau is het landsbestuur gezonken – een paar honderd miljard euro per jaar onder beheer, ruim honderdduizend rijksambtenaren op de loonlijst – als de premiers, beide vicepremiers en het kabinet zich gaan bezighouden met een meldpunt voor gestolen fietsen?

Van dit alles kun je nog zeggen, met heel veel goede wil: vorm is van belang, communicatie is van belang, het zijn tastbare voorbeelden die iedere Nederlander kan begrijpen. En dat zou ik best hebben willen schrijven als het kabinet daarnaast gewoon zijn – nota bene zelf opgelegde – werk had gedaan: het regeerakkoord concretiseren en daarover afspraken maken met de relevante spelers op de diverse beleidsterreinen.

Geen woord. Als het om de inhoud gaat, is ten opzichte van het regeerakkoord alleen hier en daar een komma verschoven en een letter rechtgezet, terwijl er geen aanwijzingen zijn dat de relevante spelers ergens voor hebben getekend en dat er draagvlak voor hervorming is gecreëerd. U en ik weten: met de belangrijkste partners is nog niet eens een afspraak gemaakt voor een datum voor de Participatietop. En overigens blijft, aldus het gememoreerde voorwoord, het coalitieakkoord van 7 februari gewoon van kracht. Het beleidsprogramma is dus inhoudsloze vorm.

Wat moeten we met zo’n kabinet?

Deze week werd van verschillende kanten nog weer eens gezegd – en dat kan niet vaak genoeg worden gedaan – dat Balkenende IV de echte beleidsproblemen weigert aan te pakken. De economen Roel Beetsma en Bernard van Praag hekelden in een stuk in NRC Handelsblad het kabinetsbeleid. En de Raad van Economisch Adviseurs (van het parlement) deed iets soortgelijks. De economen, onder voorzitterschap van Kees Koedijk, schreven: ‘Het kabinet creëert een warm gevoel, terwijl moeilijke dossiers waarin gevestigde belangen een hoofdrol spelen – vooral de woningmarkt, de arbeidsmarkt, de AOW-gerechtigde leeftijd, en de pensioenen – onaangeroerd blijven.’

Samenvattend zijn er dus drie stellingen van feitelijke aard van toepassing op het kabinet-Balkenende IV: 1. Het laat de moeilijkste dossiers bewust liggen. 2. Het maakt geen concrete afspraken met maatschappelijke partners, al heeft het zich dat voorgenomen. 3. Het presenteert een vrolijke folder als serieus beleidsprogramma.

Het lijkt me voldoende om afscheid te willen nemen van dit kabinet. Het is niet praktisch, het is politiek ondenkbaar (de meeste partijen zijn vooral bezig met zichzelf), het zal niet gebeuren. Maar als dit kabinet ‘de komende 1.360 dagen’ (aldus het voorwoord) op een zinvolle manier wil regeren, zal er veel moeten veranderen. Veel meer inhoud, en laat die folders maar zitten.

Frank Kalshoven

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden