Balkenende: brief etaleert verdeeldheid

Premier Jan Peter Balkenende vindt dat acht Europese leiders met hun publieke steunbetuiging aan de VS inzake Irak 'de verdeeldheid in Europa etaleren'....

De premier en CDA-leider zei dat gisteravond tijdens een spoeddebat in de Tweede Kamer. Balkenende kreeg voor zijn stellingname steun van de beoogde coalitiepartner, de PvdA. Daarentegen stelde de huidige regeringspartij VVD, bij monde van ex-minister van Buitenlandse Zaken Jozias van Aartsen, dat de premier de VS en Nederland een slechte dienst bewezen heeft.

Balkenende zei het eens te zijn met de inhoud van de open brief, een initiatief van zijn Spaanse collega en politieke geestverwant José Maria Aznar. In de brief wordt gepleit voor eenheid en samenhang in de betrekkingen tussen Europa en de Verenigde Staten, toegespitst op een dreigende oorlog in Irak. Volgens Balkenende moeten de Europese landen echter 'niet op deze wijze discussie voeren'. Hij noemde het van wezenlijk belang dat de EU een eensluidend standpunt inneemt.

De brief is evenmin ondertekend door de Franse president Jacques Chirac en de Duitse bondskanselier Gerhard Schröder, die zeer afwijzend staan tegenover een aanval. Balkenende en CDA-minister Jaap de Hoop Scheffer van Buitenlandse Zaken bestreden dat Nederland zich achter Frankrijk en Duitsland opstelt. Volgens de minister houdt de brief het risico in dat de Europese landen 'scherper tegenover elkaar komen te staan'. Hij wees erop dat ook Griekenland, momenteel EU-voorzitter, ongelukkig is met het initiatief.

De regering beklemtoonde nog eens dat zij positief staat tegenover Amerikaanse verzoeken, rechtstreeks en via de NAVO, om mee te werken aan de planning van militaire activiteiten in het kader van een eventuele oorlog. Het gaat om defensieve en ondersteunende activiteiten, zoals de doorvoer van Amerikaanse materieel via Nederlandse waterwegen - die overigens al heeft plaatsgevonden. Ook is het denkbaar dat Nederland luchtafweergeschut levert aan landen die ingeval van oorlog door Irak bedreigd worden, zoals Israël en Turkije.

Volgens De Hoop Scheffer mag de welwillende Nederlandse opstelling niet uitgelegd worden als 'voorbereiding op oorlog', zoals de PvdA en de kleine linkse partijen zeiden. Het gaat erom dat militaire middelen tijdig ingezet kunnen worden, als een oorlog onverhoopt uitbreekt. De Hoop Scheffer en CDA-woordvoerder Camiel Eurlings stelden wel met instemming vast dat de PvdA een aanval op Irak niet uitsluit. PvdA-Kamerlid Bert Koenders noemde een nieuwe VN-resolutie zeer wenselijk, maar niet noodzakelijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.