Baldadige onverlaat van vijftien

De Brakke Hond bestaat vijftien jaar. Om dit te vieren presenteert het Vlaamse literaire tijdschrift 'met neus' een extra dik herfstnummer met verhalen van Herman Brusselmans en Pamela Koevoets, gedichten van Serge van Duijnhoven en vertalingen van Guillaume Apollinaire en Boris Vian....

De Brakke Hond begon in 1983 als een 'tegencultureel grapje' en moest 'de verkalking van het Vlaamse cultuurleven in het algemeen en van de Vlaamse literaire tijdschriften in het bijzonder een neus zetten'.

De naam was een ironische verwijzing naar het als saai beschouwde Amsterdamse centrum voor Vlaamse cultuur, de Brakke Grond.

In het voorwoord schrijft redacteur Frank Hellemans dat De Brakke Hond in de beginjaren opviel door 'onpretentieus, direct proza', maar dat de verworven populariteit snel werd verspeeld doordat het tijdschrift als een 'baldadige onverlaat (. . .) een beeldenstormpje in de Vlaamse achtertuin' ontketende.

Veel literaire coryfeeën moesten het ontgelden (waaronder wijlen Herman de Coninck), maar ondanks deze dwarse opstelling is De Brakke Hond toch een algemeen erkend tijdschrift geworden dat inmiddels zelfs 'genereuze overheidssteun' geniet. De van oudsher sceptische redactie vraagt zich dan ook bezorgd af hoe het zover heeft kunnen komen.

Het antwoord op deze vraag wordt gezocht (iedere redactie is ijdel) in volharding, kwaliteit en een goede 'neus' voor nieuw talent. Dit mag zo zijn, maar in het nu verschenen zestigste nummer van De Brakke Hond moet ook de lezer over een goed ontwikkelde neus beschikken.

De brave winnaars van de jaarlijkse verhalenwedstrijd met hun al te schoolmeesterachtige vertel- en verklaarmethoden verraden weinig talent en het 'directe proza' van schrijvers als J.M.H. Berckmans en Herman Brusselmans valt moeilijk nog 'nieuw' te noemen.

Meer geslaagd is het korte verhaal van Pamela Koevoets, 'Moeder', waarin zij nauwkeurig de vrijwel onbeheersbare paniek beschrijft die de hoofdpersoon ervaart bij het plichtmatige bezoek aan haar tachtigjarige moeder. Samen kijken zij naar The Bold and the Beautiful, de ene avond 'bij de Belg' en de volgende avond 'op Nederland'.

Als de tv uitgaat, neemt de onrust in de kamer ondraaglijke vormen aan: 'De ijskast zoemde hoog. Er was iets van wind buiten, een ruisende heg en daardoorheen het wrijven van haar voeten in die te grote pantoffels. Ik probeerde het af te schudden, met al de rest. De muren. De stilte. Het lukte me niet. Die muren. Je huivert, wilt aangeraakt worden, het jaagt door je heen als een wind die opsteekt.'

Ook de hoofdpersoon in Joris Note's verhaal 'Het concert des levens' heeft moeite met de voorgaande generatie, met name met zijn gestorven schoonmoeder. De begrafenisscènes waarmee het verhaal opent zijn goed getroffen, maar helaas verliest Note zijn scherpe blik wanneer hij zijn aandacht verlegt naar de relatieproblemen van zijn hoofdpersoon en diens vrouw, de 'volledig herziene uitgave' van de overleden schoonmoeder.

Pas op de laatste bladzijde hervindt Note de juiste afstand ten aanzien van zijn personages en weet hij dit trieste stel goed te beschrijven: 'Aan drama hadden ze helemaal geen nood, deze twee. Ze hebben het liefst dat er zo weinig mogelijk gebeurt.'

Het mooiste gedicht in deze Brakke Hond komt van Patricia Lasoen. Haar 'Vallende vogels' sluit wonderwel aan bij de verhalen van Koevoets en Note: 'De laatste maanden/ had hij last/ van zwarte vlekken/ voor zijn ogen/ en 's avonds van/ vallende vogels// Soms vielen ze/ dwars door het dakraam/ of dood op het mos// Ook hoorde hij/ een onverklaarbaar/ tikken/ in een van de mansardekamers// Kijken en luisteren/ werd gevaarlijk,/ dacht hij/ en denken,/ hoe lang nog.'

Peter Swanborn

De Brakke Hond, Antwerpen, september 1998, nummer 60, * 15,-.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden