Bajesklant met een baan

Elke morgen om half acht stapt de gevangen gezette principiële dienstweigeraar André Schreiner op zijn fiets. Zijn bewakers openen de gevangenispoort van de penitentiare inrichting Westlinge in Heerhugowaard en André rijdt onbegeleid naar zijn werk....

BAS MESTERS

Een kwartier duurt de vrije fietstocht van Schreiner door Heerhugowaard. Hij rijdt naar de chocoladeverwerkingsfabriek waar hij hoofd technische dienst was voordat hij zijn straf van zeven maanden ging uitzitten. Zijn oude functie is hij kwijt, nu werkt hij er als monteur.

Op 3 juli zegde hij zijn baan op om zich te melden bij de gevangenis. Drie weken later was hij tot zijn verbazing alweer terug bij zijn baas die in stilte contact had gezocht met de gevangenisdirectie. Deze oordeelde dat André als 'zelfmelder' (iemand die niet op heterdaad is betrapt) met goed gedrag al na drie weken in aanmerking kwam voor een 'reïntegratieprogramma'.

Het is voor het eerst dat een totaalweigeraar zo coulant wordt behandeld, zegt een woordvoerder van de Vereniging van Dienstweigeraars. Hij vraagt zich af of dit milde regime te maken heeft met de afschaffing van de opkomstplicht op 1 januari 1997. Zou Justitie het dan toch te gek vinden om dienstweigeraars als criminelen te behandelen, terwijl er bijna niemand meer verplicht in dienst hoeft?

Dat zou goed nieuws zijn voor de drie totaalweigeraars die ook nog een gevangenisstraf van zeven maanden boven het hoofd hangt. De vijfhonderd weigeryuppen die in een strafprocedure zijn beland, zouden met zo'n mild gevangenisregime hun carrière niet hoeven te onderbreken. En daar was het ze uiteindelijk allemaal om begonnen.

Helaas, een telefoontje naar Justitie tempert het optimisme. Weigeryuppen en totaalweigeraars mogen totaal geen positieve conclusies verbinden aan de milde behandeling van Schreiner, zegt een woordvoerder. 'Het kan op zijn hoogst enige indicatie geven.'

Het coulante detentieprogramma heeft volgens Justitie ook niets te maken met het afschaffen van de opkomstplicht. 'Het gaat hier uitsluitend om een individuele beoordeling en het is niet te voorspellen wat er gebeurt met de andere totaalweigeraars en de weigeryuppen.'

Volgens de directeur van Westlinge zijn alle dienstweigeraars die een strafprocedure doorlopen zelfmelders en impliceert dat dat ze een zelfde behandeling als Schreiner kúnnen krijgen. Maar, zo benadrukt hij, de beslissing wordt per individu genomen.

Schreiner zelf vindt zijn straf een stuk draaglijker sinds hij weer mag werken. 'Maar het blijft verre van grappig. Ik kan het niemand aanraden. Je leeft tussen twee werelden en je hebt niks te willen. Om vijf uur moet ik me weer bij de poort melden.'Bas Mesters

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden