Bagdad, maart 2003

Een jaar geleden openden de Amerikanen de aanval op Bagdad. Voor veel westerlingen het sein om de stad te verlaten....

Arno Haijtema

Het eenvoudige beeldverhaal dat de Belgische fotograaf Bruno Stevens vertelt in zijn boek Baghdad, Truth Lies Within, is onthutsend. Een jaar nadat de eerste bommen van de Bondgenoten vielen op Irak presenteert Stevens het resultaat van zijn verblijf in Bagdad voor, tijdens en na de oorlog die het einde inluidde van Saddam Hussein. Stevens was er met de burgers. Niet eerder werden de gruwelen zo indringend en aangrijpend zichtbaar gemaakt. Het is Shock and Awe teruggebracht tot menselijke proporties: angstaanjagend en de oorzaak van onnoemelijk leed.

Wie de foto's ziet, tweehonderd beelden in zwartwit en kleur, vraagt zich af: hoe bestaat het dat we drie minuten stil waren voor Madrid, en dat we die moeite niet hebben genomen voor de burgerslachtoffers van Irak?

Stevens vertelt een eenvoudig verhaal. Over stadsbewoners en hun dagelijke bezigheden bezoek aan de kapper, een praatje met een sigaret in het theehuis. Over kinderen die voetballen op het schoolplein of rolschaatsen op straat.

Dan valt de schaduw van de naderende oorlog over de stad. Vrolijk marcheren vrouwelijke vrijwilligers van Saddam door de straten. Breeduit lachend rijden gewapende verdedigers van de stad voorbij, een poster van Saddam op de voorruit hedendaagse variant van de soldaten die in 1914 hun frischer, frcher Krieg in de loopgraven gingen uitvechten.

Dan neemt de catastrofe een aanvang. Een van de bekendste vroege beelden van Shock and Awe was die van nachtelijk Bagdad onder vuur, genomen van wat aanvoelde als de veilige kant van de Tigris, de zijde waar de eerste bommen ni¿et vielen. Maar Bruno Stevens bleef daar niet hij waagde zich tussen de mensen die in hun kelders moesten zien te overleven.

Velen overleefden het niet. Een afgerukte hand op een puinhoop, de blik van een vrouw in shock, de totale verwoesting van straten en pleinen, gehuld in een spookachtig oranjerood licht, door stof en woestijnzand; die beelden brengen de hel van Bagdad heel dichtbij.

Het enige geruststellende van Bruno Stevens' getuigenis is: wie de beelden op zich in laat werken, blijft nog heel lang stil.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden