Badkuipman met het hart op de tong

Maandag volgt Bernard Wientjes Jacques Schraven op als voorman van de werkgeversorganisatie VNO-NCW. 'De man heeft een tomeloze levenslust en energie.'..

Ah, de badkuipman. Zo betitelt ex-FNV-voorzitter Lodewijk de Waal Bernard Wientjes (62), de nieuwe voorzitter van werkgeversorganisatie VNO-NCW. Wientjes bouwde zijn badkuipen-en sanitairfabriek Ucosan te Roden van de grond af op.

Na zijn studie rechten in 1967, toen Wientjes net zijn eerste baan had bij een effectenkantoor, werd zijn vader ernstig ziek en deed een beroep op hem. Of hij als oudste van de zes kinderen in het katholieke gezin de leiding overnam van het familiebedrijf, een producent en groothandel in elektrotechniek .

Het bedrijf zat krap in bedrijfsruimte en krap in personeel. Wientjes hakte de knoop door en begon in Roden opnieuw, met acht personeelsleden. De subsidies voor bedrijfsvestiging in het Noorden vergemakkelijkten de stap.

Dertig jaar lang was hij ondernemer in de luwte. Het bedrijf groeide en Wientjes bouwde een klein conglomeraat op. 'Hij wordt gedreven door het echte ondernemerschap. Risico's nemen met eigen geld', zegt Sybilla Dekker, minister van Volkhuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieuhygiëne. Zij kent Wientjers uit de tijd dat zij directeur was van de AWVN, het CAO-dochterbedrijf van VNONCW, en Wientjes daar voorzitter was.

Het ondernemen was buffelen. Tot in de jaren zeventig had plastic sanitair de schijn tegen. Het moest keramiek of email zijn, plastic zag er goedkoop uit en kraste te veel. Tot Wientjes die ongemakken wist te verhelpen, en met gelikt design inhaakte op de groeiende aandacht voor fysiek onderhoud. Nu lacht Jan des Bouvrie de potentiële koper vanaf de folders tegemoet.

Natuurlijk sloeg Wientjes ook wel eens de plank mis. Hij investeerde in plastic tuinmeubelen op het moment dat de consument massaal overstapte op houten tuinmeubilair.

Begin jaren negentig lonkte Oost-Europa. Na de val van de Berlijnse Muur begon een massale bedrijfsverhuizing van West-Europa naar Polen, Tsjechië en Hongarije, waar de loonkosten veel lager zijn. Wientjes ging ook kijken. Maar hij verhuisde niet. In plaats daarvan koos hij voor investeringen en verbeteringen van de productie. Dat pakte goed uit. Nog steeds is het nieuwe procédé bedrijfsgeheim.

De bedrijfsvoering is open. 'Een geweldige werkgever', zegt Sikko de Vries (59), die al 25 jaar bij de Ucosan-fabriek in Roden werkt en sinds mensenheugenis in de ondernemingsraad zit. 'Hij is zeer ambitieus, weet wat ie wil en hij kan luisteren.' Wouter Waleson, oudtopbestuurder van FNV Bondgenoten, staat vooral de oprechte belangstelling voor mensen bij. 'Hij accepteerde de ondernemingsraad en de bonden volledig. Niet omdat dat zo hoort, maar om de mensen bij het bedrijf te betrekken.'

De Vries roemt het sociaal fonds bij de fabriek. 'Het ziekenfonds betaalt een kunstgebit, bril of andere prothese meestal gedeeltelijk. Het sociaal fonds betaalt de rest.'

Als voorbeeld van ondernemerschap waarbij Wientjes de belangen van allen in het oog hield, was de verlenging van de bedrijfstijd, gecombineerd met arbeidsduurverkorting. Vier werkdagen van negen uur: in 1995 was het een unicum.

'Daarmee liep Wientjes voorop', zegt Hans de Vries, voormalig voorzitter van FNV Bondgenoten. 'Waar bij anderen de ideologie de boventoon voert, is Wientjes vooral pragmaticus.'

De Vries kent Wientjes vooral als voorzitter van de AWVN, van 1999 tot 2003.

Het waren de jaren dat hij uit de luwte stapte. Kort daarop verkocht hij zijn bedrijf aan het Duitse sanitairbedrijf Villeroy en Boch en werd daar lid van de raad van bestuur.

Met het voorzitterschap van de AWVN stapte Wientjes in de nationale arbeidsverhoudingen. Daarnaast ontplooide hij een reeks nevenactiviteiten, zoals lidmaatschappen van WAO-commissies.

Waleson: 'De man heeft een tomeloze levenslust en energie.'

'En een gigantisch geheugen', zegt De Vries. 'Al zijn redevoeringen deed hij uit het blote hoofd. Eerst dacht ik nog dat hij het zoals cabaretier Wim Kan met kleine briefjes deed, of met zo'n afleesscherm. Maar nee, naturel voor de vuist weg.'

Waleson herinnert zich dat ook. 'Hadden ze bij de AWVN een mooie speech geschreven, zei Wientjes heel iets anders.' Het leidde meestal tot confronterende uitspraken, voor werknemers, maar ook collega-werkgevers moesten het bij Wientjes geregeld ontgelden. Ze zouden te veel nadruk leggen op de belangen van aandeelhouders. Volgens Wientjes moeten de topsalarissen worden gematigd, of het nu baar geld, aandelen, opties of vertrekpremies betreft.

'Of hij bij VNO-NCW de ruimte krijgt, is de vraag. Maar Wientjes is er de man niet naar zijn eerdere uitspraken te verlochenen', zegt Hans de Vries.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden