Baden in de schone schijn

De kwaliteit van het zwemwater voor de Nederlandse kust is volgens de Europese normen dik in orde. Maar wat heb je aan normen als die volstrekt achterhaald zijn?...

Nederland doet het in vergelijking met andere EU-landen heel goed als het gaat om de kwaliteit van het zwemwater van de Noordzee. Aldus een verklaring van Euro-commissaris Margot Wallstrie vanuit Brussel over het milieu waakt.

Toch ging deze week bij de ANWB de vlag niet uit. Er valt wel wat op Wallstrnieuws af te dingen. Allereerst zijn de metingen vorig jaar gedaan en dus niet actueel. Bovendien gaat het om niet al te strenge Europese normen voor zwemwater. Die zijn achterhaald.

'Welkom in Scheveningen, Egmond aan Zee en Wijk aan Zee. Leve het toeristische product strand en zee', zegt Alex Ouwehand van de ANWB ironisch. Want hoewel er jaarlijks miljoenen zwemmers en watersporters gebruik maken van de Noordzee is dat water niet altijd van onbesproken kwaliteit. In het allerergste geval zwemt een badgast tussen de uitwerpselen.

Zo heeft de Directie Noordzee van Rijkswaterstaat in 2002 zeer hoge concentraties van streptokokken gevonden, bacteridie in poep zitten. Veel streptokokken zijn beruchte ziekteverwekkers. Ze kunnen longontsteking, middenoorontsteking en hersenvliesontsteking veroorzaken.

De ANWB en de milieuorganisatie Stichting Noordzee legden destijds snel een verband met riool-overstorten bij Scheveningen, Egmond aan Zee en Wijk aan Zee.

Regent het veel en dat was het geval in de zomer van 2002 dan kunnen de rioolzuiveringsinstallaties de aanvoer niet aan. Dan loopt half-gezuiverd water uit de rioolpijpen het water in bij Egmond aan Zee en Wijk aan Zee. Bij Scheveningen mondt de smeerpijp 2,5 kilometer uit de kust in zee.

Ing. Ronald van den Heuvel van de Directie Noordzee in Rijswijk doet dit jaar opnieuw onderzoek naar (onder meer) de streptokokken. Zijn dienst neemt extra monsters zeewater bij de kust. Hoogheemraadschappen in de plaatsen met een riool-overstort nemen aanvullende monsters bij hun bronnen.

'Dan kunnen die twee aan elkaar geknoopt worden en weten we zeker of het ook daadwerkelijk vervuiling is die door de riool-overstorten wordt veroorzaakt', zegt Van den Heuvel.

ANWB'er Ouwehand stelt dat de Randstad de laatste decennia nog sterker is verstedelijkt, er zijn veel nieuwe rioolaansluitingen bij gekomen maar de rioolzuiveringscapaciteit is niet navenant uitgebreid. 'Gevolg is dat de zwemkwaliteit in Nerderland achteruit gaat', zegt hij.

Europa is er voor de burgers, maar met badgasten lijkt de EU niet veel op te hebben. De zwemwaterrichtlijn dateert uit 1976 en was voor veel landen onwerkbaar omdat 19 stoffen moesten worden gemeten.

Na vier jaar moeizaam onderhandelen heeft de Europese Commissie in 2002 een voorstel bij het Europees Parlement ingediend. Jules Maaten van de liberale fractie, rapporteur over dit onderwerp, vond het ontwerp zwaar onvoldoende.

Het Europees Parlement heeft het bijgeschaafd, met name op het punt van de voorlichting aan de Europese badgast die recht heeft op informatie over de kwaliteit van het zwemwater. De Europese strandgast moet bord vinden op alle Europese stranden waarop een van de drie kwalificaties staan: slecht, acceptabel en uitstekend. Een ontwerpbureau mag de symbolen maken.

Helaas, zegt Maaten, heeft de Raad van Ministers, nadat het Europees Parlement in vier maanden het ontwerp had behandeld, de zaak lamgelegd. Haast alle noord-Europese landen (Denemarken, Groot-BrittanniNederland, Belgin Frankrijk) maken stennis. Hun angst is dat ze zwaar moeten investeren om een acceptabele kwaliteit te halen. 'Groot-Brittanniiep bijvoorbeeld te hoop, bang dat de schapenstront kon uitspoelen in de kustwateren en daarmee de zee onacceptabel zou vervuilen volgens de nieuwe, strengere normen', aldus Maaten.

at is heel wat anders dan die riool-overstorten in 'DNederland. Daar kun je nog wel wat aan doen.

Omdat niemand precies weet wat de gevolgen zijn, laat de Europese ministerraad (voor Nederland zit daar milieu-staatssecretaris Pieter van Geel bij) het voorstel gewoon liggen', zegt de Europarlementari

Omdat de nieuwe richtlijn in het vriesvak ligt, blijft Europa hannesen met de oude waarden uit 1976. Dat betekent ook dat het in Nederland voorlopig behelpen blijft met de zogeheten Blauwe Vlag, een keurmerk voor schoon strand en zeewater dat al wel op de nieuwe Europese leest is geschoeid en dat door de Europese milieuorganisatie Foundation for Environmental Education wordt bepaald. In Nederland reikt de ANWB de Blauwe Vlag uit.

Aan de Blauwe Vlag kleven echter een paar grote gebreken. De vlag is gebaseerd op metingen van een jaar eerder. Maaten: 'Wat heb je eraan als je weet dat het strand vorig jaar een slecht cijfer kreeg en dat je er daarom die zomer beter niet had kunnen zwemmen. Een strandgast wil weten hoe de kwaliteit n'

Een tweede bezwaar is dat de aanvraag een vrijwillig verzoek is van een gemeente. 'Scheveningen, Wassenaar, Egmond aan Zee en Wijk aan Zee zullen dit keurmerk niet aanvragen, wetend dat ze toch niet in aanmerking komen', zegt Maaten.

De ANWB is onverbiddelijk en trekt de Blauwe Vlag in als uit metingen blijkt dat de bacterie-concentraties te hoog zijn. En, zegt Maaten: 'Als je de Blauwe Vlag niet aanvraagt, kun je hem ook niet kwijtraken.'

Volgens hem zou het Europese symbolenbord met aanduidingen slecht, acceptabel en uitstekend veel beter werken omdat dit verplicht is. 'Elke gemeente zal streven naar 'uitstekend', vooral ook omdat deze kwalificatie duidt op een risicoloze duik in zee.'

Dit neemt niet weg dat vorige week in Den Helder 34 Nederlandse stranden en veertig jachthavens de Blauwe Vlag van ANWB-directeur Van Woerkom kregen. Dat is 25 meer dan in 2003, zegt Ouwehand van de ANWB. In 25 landen ontvangen 2900 stranden en jachthavens dit jaar de Blauwe Vlag.

Nu Nederland op 1 juli voorzitter van de EU wordt, hebben ANWB, Stichting Noordzee en de Stichting Reinwater staatssecretaris Van Geel gevraagd het voorzitterschap te gebruiken om de strengere zwemwaterkwaliteit te regelen. Dat lijkt bij een schoon verlangen te blijven, geeft Eddy van Well van de Stichting Noordzee onmiddellijk toe.

De Duitse toeristen die veel aan de Nederlandse kust recren, zijn wel degelijk belust op plaatsen waar de Blauwe Vlag wappert. In de vakantiekeuze wordt dat meegewogen. Daarom wordt schoon zwemwater steeds belangrijker voor de toeristenindustrie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden