Reisverhaal IJsland

Badderen in IJsland, waar je maar wil

Heetwaterbronnen zijn op IJsland een populaire ontmoetingsplek. Neem dus vooral je zwemkleding mee voor een tussenlanding op Reykjavik.

In het water van de Blue Lagoon halen bezoekers een algen- of moddermasker. Beeld Pauline Niks

Het maakt niet uit wat voor weer het is op IJsland; Dagur trekt sowieso bijna elke dag baantjes in zwembad Sundhöllin in Reykjavik. Niet in het binnenbad, maar buiten. De beloning na afloop is des te groter, verklaart de blonde dertiger: lekker uitpuffen in de heetwater-baden van 39 en 42 graden. ‘De rest van Europa heeft zon en strand, wij hebben zwembaden.’

Dat ontdekken ook de Europese, Amerikaanse en Aziatische toeristen die massaal naar het eiland komen - vaak als een tussenstop van enkele dagen tijdens een transatlantische vlucht. De kredietcrisis en de dramatische ondergang van spaarbank Icesave, in oktober 2008, lijken alweer lang geleden. Niet de banken, maar het toerisme zijn de spil van de economie geworden. Trok IJsland in 2003 nog 300 duizend buitenlandse bezoekers per jaar, inmiddels zijn dat er rond de 2 miljoen.

Zwembaden en heitir potar

Naar IJsland ga je niet alleen voor geisers en gletsjers, vulkanen en papegaaiduikers, maar ook voor zwembaden en heitir potar (hottubs). Het hete water borrelt overal en nergens uit de grond: IJsland ligt op het breukvlak waar de Euraziatische en Noord-Amerikaanse plaat al miljoenen jaren van elkaar wegschuiven. Die geologische krachtpatserij heeft zo zijn voordelen. Ruim een kwart van de energievoorziening op het eiland komt van geothermie - aardwarmte van loeiheet gesteente en lava. Van die gratis warmte wordt liefst 4 procent gebruikt voor zwembaden en hottubs. Ondanks de korte en koele zomers en de milde, maar lange winters zijn vier op de vijf zwembaden daarom in de openlucht.

Þingvellir National Park (‘Parliament park’), waar de Amerikaanse en Euraziatische continenten uit elkaar drijven. Beeld Pauline Niks.

‘Geen land ter wereld heeft zo veel zwembaden en warmwaterbronnen per inwoner als wij’, zegt zwemmer Dagur trots. Van hartje Reykjavik tot afgelegen vissersdorpen, van boerenerf tot de vakantiewoningen die alleen de IJslanders goedkoop kunnen boeken bij de vakbond. Zeker ook om die reden is Dagur, gemeenteambtenaar van beroep, lid van de bond: ‘Niks is lekkerder dan ’s winters in een bubbelbad bij je huisje met een glas in de hand naar het noorderlicht kijken.’

Reykjavik alleen al heeft zeven openbare zwembaden op 130 duizend inwoners. Het onlangs gerestaureerde Sundhöllin (‘aquatisch centrum’) is Dagurs favoriet vanwege de architectuur. Het strakke, minimalistische zwembad uit 1937 is ontworpen door staatsarchitect Guðjón Samúelsson, die een steenworp verderop ook de Hallgrimskirkja bouwde - een markante kerk die oogt als een opstijgende raket.

The Blue Lagoon dichtbij Reykjavik. Beeld Pauline Niks.

Ontmoetingsplaats

Zwembaden zijn op IJsland de ontmoetingsplaats bij uitstek. De eilandbewoners zijn van nature geen grote praters, zeker niet buiten de hoofdstad, maar het water maakt de harten warm en de tongen los. Brjóta spegilinn, breek de spiegel, zo heet het moment waarop ’s ochtends de eerste zwemmer het water induikt.

Maar eerst moeten alle badgasten een ritueel afwerken. Waar je ook gaat zwemmen - van openbaar zwembad tot toeristische lagune - poedelnaakt douchen en grondig inzepen is wettelijk voorgeschreven. Informatieborden met een figuurtje dat doet denken aan het gezelschapsspel Dokter Bibber laten er geen misverstand over bestaan welke lichaamsdelen speciale aandacht vereisen: oksels en voeten, kruin en kruis. De populaire IJslandse tv-show Fóstbræður maakte er een populaire sketch van.

En dus staat bij de pas gerenoveerde Blue Lagoon zelfs de preutste Amerikaanse toerist onder de douche te schrobben dat het een lieve lust is. Bláa Lónið, zoals de lagune in het IJslands heet, ligt enkele kilometers buiten het vissersstadje Grindavík, middenin een lavaveld dat doet vermoeden dat je op een andere planeet bent beland.

Maar de locatie heeft een prozaïsche reden. Verscholen achter lavarotsen ligt de Svartsengi-elektriciteitsfabriek die energie opwekt met kokend water uit de aardkorst. Het ‘afgekoelde’ water stroomt vervolgens de Blue Lagoon in, die zich pas sinds 1976 heeft gevormd. Elke veertig uur wordt de 9 miljoen liter water in het bassin - met betonnen bodem - weer ververst.

Gulfoss is een indrukwekkende waterval - en dat trekt veel bekijks. Beeld Pauline Niks.

In de blauwe lagune valt ’s ochtends geen spiegel te breken voor de eerste badgast, want het water van 39 graden is zo wit als het bad met ezelinnenmelk van Cleopatra. Er zitten zo veel mineralen, silicaten, algen en zouten in het water dat je met gemak blijft drijven. Je krijgt er naar verluidt een gave en gezonde huid van. De donkere lavastenen aan de waterlijn zijn spierwit uitgeslagen.

‘Girls, over tien minuten zien we er tien jaar jonger uit!’, roept een Amerikaanse dame van rond de 60 die staand bij een loketje in het water een algenmasker op haar gezicht smeert. De kleiachtige klodders, met een pollepel uitgedeeld door medewerkers in witte doktersjas, beloven een ‘jeugdige gloed’, een ‘diepe hydratatie’ en ‘vernieuwde stabiliteit’. Na een kwartiertje of wat moet je het samen met de losgeweekte huidcellen van je gezicht spoelen - vandaar dat de lagune zo zwaar, zout en zilverkleurig is.

Blue Lagoon. Beeld Pauline Niks

In de Blue Lagoon verpoost de halve wereld. Vraag maar rond aan wie hier een schoonheidswonder hoopt te ondergaan: Anginette en Camron uit Colorado, de roodharige tiener Jade en zijn klasgenoten uit Wisconsin (op doorreis naar Berlijn en Amsterdam), Roy uit Israël, Ethan en Lachie (twee tot over hun oren verliefde jongens uit Melbourne) en niet te vergeten het Zweedse damesclubje van Lillemor, Ragnhid, Hillewi en Gunilla.

‘IJslanders zul je niet snel treffen in de Blue Lagoon’, had zwemmer Dagur al gewaarschuwd in het Sundhöllin-zwembad in Reykjavik. ‘Het is mij te duur en te druk. Maar ja, je moet het wel een keer gezien hebben.’ Hij raadt aan in een willekeurig dorp naar het zwembad te vragen of in het lavalandschap uit te kijken naar vulkanische wolken: grote kans dat er een zwembad of poeltje is.

Arcadische plekken te kust en te keur. Wie te kort op het eiland verblijft voor een ritje naar bijvoorbeeld het Nature Bath bij Mývatn (475 kilometer van Reykjavik), het buitenbad in Húsafell (125 kilometer) of de geothermische baden van Grettislaug (296 kilometer), kan naar Gamla Laugin - de ‘geheime lagune’ op 97 kilometer van de hoofdstad. Het met geiserwater gevulde bad bij Flúðir ligt niet ver van de Gouden Circle’, de toeristische route langs de Gullfosswaterval, de Strokkurgeiser en de lavakloof in Þingvellir National Park (‘Parliament park’), waar de Amerikaanse en Euraziatische continenten uit elkaar drijven.

Vliegen

Icelandair vliegt dagelijks van Amsterdam naar Reykjavik, retour vanaf 258 euro. De grootste maatschappij van IJsland biedt ook combinaties met hotel en (dag)tours. Een tussenstop van maximaal 7 dagen op transatlantische vluchten is zonder extra kosten mogelijk. icelandair.com

Vergeleken met de Blue Lagoon is het weldadig rustig bij de Secret Lagoon. Er staat nog een vervallen betonnen huisje waarvan iedereen de functie is vergeten, maar dat wel bijdraagt aan de sfeer. Flúðir ligt in een gebied vol met geisers - elke boerderij heeft er in deze regio wel een paar op het land liggen. Ook achter het bassin van Gamla Laugin borrelt het water links en rechts uit de bodem op. Litli Geysir - kleine geiser - steelt om de paar minuten de show met een kokende, spetterende fontein van een meter of twee hoog. Het hete water stroomt vervolgens in een bedding van mos naar het bassin.

De 'Secret Lagoon' - ook weer niet supergeheim, maar minder druk dan grote broer Blue Lagoon. Beeld Pauline Niks

Hier krijgen we geen klei- of algenmaskers, maar drijven we rond op blauwe, groene en oranje zwembadworsten - slangen van polyethyleenschuim - onder de oksels geklemd. Niet te dicht aan de achterkant van het bassin, daar is het water te heet. Aan de badmeesters kun je zien dat het fris is, zij houden net als bij de Blue Lagoon toezicht met een muts op, zwarte broek en dik windjack aan en spiegelende zonnebrillen tegen het scherpe licht.

‘Heb je je gedoucht zoals het hoort?’, vraagt een bezorgde Duitse moeder als haar zoontje uit de herenkleed-kamers komt. Jáá-háá, knikt hij, een tikje geërgerd. We leren snel op IJsland.-

De spuitende geiser van Strokkur in het Geysir-gebied. Beeld Pauline Niks

Fotospecial: de halve wereld baddert in IJsland

Bekijk hier de portretten die Volkskrant-fotograaf Pauline Niks maakte van badderende toeristen op IJsland.

Blue Lagoon

De Blue Lagoon is dagelijks tot 22 uur geopend en biedt ook hotelkamers. Reserveren aanbevolen, entree vanaf 54 euro.

Secret Lagoon 

De Secret Lagoon is in het najaar en de winter open tot 20 uur, entree 23 euro.

Algemene informatie

nl.visiticeland.com
De beste boeken uit de wereldliteratuur, gerangschikt naar locatievolkskrant.nl/lezenoplocatie

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.