Bacteriën en gist maken chemie schoner

Productieprocessen bij chemische bedrijven kunnen schoner worden met biotechnologie...

Door Broer Scholtens

Textiel reinigen, maar dan milieuvriendelijk, de productie van een bioafbreekbare kunststof en de schone synthese van antibiotica. In de chemische industrie is met biotechnologische hoogstandjes veel te bereiken. De bijbehorende claims zijn indrukwekkend, variërend van 20 tot 60 procent minder energiekosten, 20 procent goedkoper tot een vermindering van de uitstoot aan broeikasgassen met 80 procent.

Samenvattend? Een nog schonere chemische industrie, zegt Feike Sijbesma, lid van de raad van bestuur van chemieconcern DSM in Heerlen over de conclusies van een recent verschenen rapport van adviesbureau McKinsey en het Duitse Öko-instituut. Het rapport is opgesteld in opdracht van EuropaBio, een belangengroep van een veertigtal internationaal opererende chemische bedrijven zoals DSM, Basf en Bayer en Novartis. Sijbesma is voorzitter van deze groep.

Bij de productie van 10 tot 20 procent van de chemicaliën die worden gemaakt, kan rond 2010 biotechnologie een rol spelen, stellen de opstellers van het rapport. Nu is dat ongeveer 5 procent. In plaats van complexe chemische reacties, meestal een groot aantal op rij, kan worden volstaan met een proces waarbij 'gedresseerde' bacteriën of een gist de chemische stoffen in één reactiestap produceren.

Met schone biotechnologie is op termijn elf tot 22 miljard dollar per jaar te verdienen, rekent McKinsey voor. 'Biotechnologische processen hebben een positieve impact op het milieu en op de economie, factoren waar meestal een zeker spanningsveld tussen bestaat', zegt Sijbesma. 'Bovendien kan er ook meer werkgelegenheid door ontstaan.'

Een van de processen waarbij biotechnologie wordt bedreven, is de productie van vitamine B2. Het Duitse chemieconcern Basf heeft een proces ontwikkeld dat niet langer bestaat uit zes complexe chemische processtappen achter elkaar maar uit één stap: een specifiek gist die in grote bioreactoren vitamine B2 maakt.

Het gaat nu meestal nog om speciale chemicaliën, die op niet al te grote schaal worden gemaakt. In de bulkchemie is de biotechnologie niet doorgedrongen, omdat kennis en technologie ontbreken. McKinsey en het Öko-instituut dagdromen in hun rapport over de schone productie van ethanol en van ethyleen als grondstof voor de plastic industrie. Beide kunnen worden gemaakt uit onder meer graan, maïs en stro die op een akker worden geteeld.

DSM produceert sinds drie jaar het antibioticum cephalexine via een enzymatische route. Meer dan acht jaar is over de ontwikkeling van dit proces gedaan, van eerste laboratoriumexperiment tot commerciële fabriek in Delft.

Niet altijd is de technologie voorhanden. Onderzoek vergt vaak veel geld. De overheid zou dat moeten stimuleren vanwege het grote maatschappelijke belang, vindt Sijbesma.

'In de VS heeft de overheid voor de komende jaren ettelijke honderden miljoenen dollars beschikbaar gesteld voor industriële biotechnologie, voor de ontwikkeling van fundamentele kennis en het op doen van praktijkkennis in commerciële installaties. Dat moet hier ook gebeuren, anders raakt Europa op achterstand.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden