Back-up wordt Utrecht CS fataal

Amsterdam Ongelukkiger kon het bijna niet. Utrecht CS is het belangrijkste spoorwegknooppunt van Nederland. De stroomvoorziening van alle wissels en seinen in de regio wordt verzorgd vanuit de technische ruimte van ProRail naast dat station. En uitgerekend dáár brak vrijdag brand uit, tijdens de avondspits.

Yvonne Hofs

Vrijdagmiddag om 16.13 uur komt de Utrechtse brandweer in actie. In de verkeersleidingspost van ProRail aan de Mineurslaan, tussen Utrecht CS en de Jaarbeurs, staat iets in brand.Zwarte rook stijgt op uit een rooster in de witte gevel. Op de bovenverdieping van het gebouw werken de verkeersleiders en de omroepers die reizigers informeren. Op de begane grond bevindt zich de technische ruimte van waaruit alle seinen, overwegen en wissels rond Utrecht worden aangestuurd.


In deze ruimte staat een noodstroomvoorziening die bij plotselinge stroomuitval alles aan de praat moet houden. In deze installatie woedt brand. Voordat de brandweer met het bluswerk begint, moet om veiligheidsredenen de stroom van de hele verkeersleidingspost eraf. Omdat er haast bij is, is er geen tijd om de computersystemen netjes af te sluiten. Pardoes gaat de stekker eruit. De verkeersleiders en omroepers worden geëvacueerd.


Dertig treinen komen op het spoor rond Utrecht abrupt tot stilstand. Op de bovenleiding staat weliswaar nog gewoon stroom, maar de treinen mogen om veiligheidsredenen niet verder rijden. De passagiers worden na uren wachten teruggereden naar het laatst gepasseerde station of moeten onder begeleiding van NS'ers langs het spoor teruglopen. De seinen, wissels en overwegen werken niet meer. Het treinverkeer van en naar Utrecht CS ligt vanaf dat moment volledig plat. Het onlangs geopende Operationele Controle Centrum Rail (OCCR), het nieuwe zenuwcentrum van het spoor, probeert de overlast te beperken door zo veel mogelijk treinen zo snel mogelijk om te leiden. Reizigers die op stations staan te wachten, blijven verstoken van informatie omdat de omroepinstallatie is uitgevallen.


Om 19.00 uur geeft de brandweer de verkeersleidingspost vrij. Het duurt nog twintig uur voordat alle systemen zijn opgestart. De technische ruimte staat vol water en een deel van de elektrische bekabeling is weggesmolten. Die moet worden vervangen om de stroomvoorziening te repareren. Voordat de treinen mogen rijden, test ProRail of de computersystemen nog functioneren. Pas als die in orde zijn bevonden, om 15.00 uur zaterdagmiddag, kan het treinverkeer rond Utrecht worden hervat.


De meeste reizigers die vrijdagavond stranden, komen met alternatief vervoer op hun bestemming. Via twitter wordt een lift geregeld, de NS zet bussen in en taxi's doen goede zaken. Aan de vijfhonderd veldbedden die het Rode Kruis inderhaast in de Jaarbeurs heeft opgesteld, blijkt weinig behoefte te zijn. Degenen die niet meer naar huis kunnen, kiezen voor een hotel.


De Tweede Kamerfracties van GroenLinks en de PvdA kondigden vrijdagavond aan minister Schultz van Haegen (Verkeer) ter verantwoording te zullen roepen. Zij willen van de minister weten waarom ProRail niet over een fatsoenlijke technische back-up beschikt.


Volgens de woordvoerder van de spoorbeheerder is die er wel, maar bevindt die zich in dezelfde ruimte als waar de brand uitbrak. Vanwege de 'stabiliteit' van het systeem is het volgens hem noodzakelijk dat alle techniek zich op één plek bevindt. De brand brak uit op zo ongeveer de slechtst denkbare plek, 'in het hart van het Nederlandse spoornet' aldus ProRail. 'Wij hebben deze storing echt zo snel mogelijk verholpen. Om dit helemaal uit te sluiten, zouden we langs het hele spoor de bekabeling dubbel moeten uitvoeren, zodat elk sein en elke wissel zijn eigen back-up heeft. Maar hoe ver moet je gaan? Zo'n dubbele bekabeling is te vergelijken met het uitrusten van een auto met twee motoren of de hele weg de Wegenwacht naast je laten rijden.'


Voor de verkeersleiders en omroepers richt ProRail volgend jaar 'uitwijkposten' in, met een backup van de omroepinstallatie. Daar kunnen de medewerkers in geval van nood hun werkzaamheden voortzetten. Als de treinen niet rijden, krijgen de reizigers dat dan in elk geval te horen.


P


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden