Back to ZZ Top

Na het succes van Gimme All Your Lovin', keerde de gimmick van de lange baarden zich tegen ZZ Top. Nu zijn de Amerikaanse rockers helemaal terug.

Veel rockbands verschenen in speelfilms, maar zelden getuigden die verschijningen van zoveel zelfspot als het bijrolletje van ZZ Top in het derde deel van Back To The Future (1990): de drie Texanen schitterden als het plaatselijke cowboybandje van Hill Valley, optredend tijdens de dorpsbraderie van het jaar 1885.


Billy Gibbons (zang, gitaar), Dusty Hill (bas) en Frank Beard (drums) trokken stoffige cowboykleren aan, namen akoestische gitaren en een trommel ter hand en deden feitelijk gewoon hun ding, zichtbaar grinnikend van plezier, compleet met de gimmick van de 360 graden draaiende gitaren, als wijzers van een klok, zoals ze dat ook deden tijdens hun echte optredens.


De pas verschenen box The Complete Studio Albums 1970-1990 bevat de tien albums die ZZ Top vóór Back To The Future III uitbracht, het belangwekkendste deel van een vooral in Europa wat onderschat oeuvre.


Je zou ZZ Tops rolletje in Back To The Future III als een keerpunt kunnen beschouwen, halverwege de 44 jaar bestrijkende carrière van de groep. Geestig, ja, maar het markeerde toch ook een bedenkelijk moment voor het trio uit Houston, namelijk het moment waarop de gimmick (de baarden, de draaiende gitaren) de boventoon ging voeren.


In de jaren zeventig maakte ZZ Top uitstekende, elementaire bluesrock. Tussen 1983 en 1985 volgden wereldwijde commerciële triomfen dankzij de hit Gimme All Your Lovin' en het album Eliminator (1983): minder blues, meer gelikte radiorock met synthesizer, een paar straffe singles - en boem, wereldfaam.


In 1990 waren de verkopen ingezakt en begon het imago zich tegen de groep te keren. ZZ Top werd, in de ogen van het grote publiek in Europa, een soort grap: stripfiguurtjes, van wie twee met een lange baard en eentje zónder, die (haha) Frank Beard heette. De muziek gold als een beetje 'fout': in de jaren van boze grunge had ZZ Top de tijdgeest niet mee.


In de 23 jaren ná 1990 werden nog maar vijf studioplaten aan de tien uit de box toegevoegd. Ze maakten eigenlijk alleen indruk op de trouwe fans (en soms niet eens op hen) totdat het meest recente, La Futura (2012), ZZ Top in één klap terug op de kaart plaatste.


Het album bevatte, zoals de bandleden het graag mogen verwoorden, the same three guys playing the same three chords, maar nu weer ouderwets knerpend en kaal op de plaat geslingerd door producer Rick Rubin, verpakt in bevlogen songs. Gibbons' stembanden lijken bewerkt met schuurpapier. Tot in Engeland juichten de muziekbladen.


De herwaardering die ZZ Top ten deel viel, doet denken aan die van AC/DC, de band die andere muziek maakt, maar wel een vergelijkbaar carrièrepad kende: elementaire rock in de jaren zeventig, mainstreamsucces in de jaren van punk en new wave (AC/DC een paar jaar vóór 1980; ZZ Top een paar jaar erna), 'fout' in de jaren negentig, maar weer omarmd na een lekker 'back to basics'-plaat vol kale rock 'n' roll (AC/DC's Stiff Upper Lip verscheen in 2000), die een nieuwe generatie fans nieuwsgierig maakte naar het oudere werk.


En ziedaar: een box, waarin veel te ontdekken valt. Nederland en de rest van Europa werden pas wakker toen in 1984 het onverwoestbare Gimme All Your Lovin' verscheen, begeleid door een typische ZZ Top-videoclip: auto's en vrouwen in nylonkousen en hoge hakken. Het was ZZ Tops eerste Europese hitnotering (nummer 8 in Nederland), Eliminator was het eerste album dat Europese albumlijsten haalde.


Thuis, in Noord-Amerika, had ZZ Top er toen al een hele carrière op zitten als gerespecteerde makers van bluesy southern rock, met vier gouden en twee platina albums op hun naam, gedragen door het herkenbare spel van meestergitarist Billy Gibbons op zijn Gibson Les Paul Standard uit 1959, 'Miss Pearly Gates' geheten.


Sterke platen als Tres Hombres (1973) en het Warnerdebuut Degüello (1979) klinken nu opmerkelijk vitaal. Tussen die twee albums in, in 1977, lieten de bandleden hun baarden groeien, de gimmick die ze succes opleverde, maar ook serieuze waardering kostte.


Billy Gibbons, nu 63, haalt zijn schouders erover op: 'Die baarden zijn ons handelsmerk. Ik weet niet eens zeker meer of er wel iets onder zit.'


ZZ Top vs. Golden Earring


ZZ Top staat op 14 juli op Bospop in Weert. Daar delen de rockers het podium met Golden Earring, een band waarmee ZZ Top overeenkomsten heeft. Beide waren in eigen land al tien jaar succesvol, voor de doorbraak 'aan de overkant'. Gimme All Your Lovin' (ZZ Top) en Twilight Zone (Golden Earring) hoorden in 1983 tot de meest vertoonde videoclips op MTV North America. Beide opereren al ruim 43 jaar in dezelfde bezetting. In juni 1974 deelden ze al eens het podium in Denver, Colorado, maar tot vriendschap leidde dat niet: roadies van de twee groepen raakten slaags met elkaar.


ZZ Top: The Complete Studio Albums 1970-1990. Warner. Bevat de eerste tien studioalbums. De originele lp-mixen van ZZ Top's First Album (1971), Rio Grande Mud (1972) en Tejas (1976) verschijnen voor het eerst op cd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden