Bach was een toffe peer

Met Bach is het goed koekjes bakken. Maar het geloof in zijn Passie helpt geen Donner, geen Blitze.

Zo, hij hangt alweer. Op diverse plaatsen is de Passiedrift uitgebroken. Het jaarlijkse seizoensritueel waarin het ontkerstende Nederland zich bekeert tot kerkbankjes en concertzaal om drie uur lang Bachs Matthäus Passion aan te horen. Pardon: te ondergáán, want ook de Passie is 'een beleving' geworden.

Een 'therapeutische sessie', volgens verre, verre nazaat Govert-Jan Bach, pastoraal psycholoog en maker van luistercolleges: 'Je investeert in drie uur stilzitten, lang niet altijd comfortabel, zonder laptop, de iPhone uit, dat is in deze tijd al heel bijzonder. Je wordt erin gezogen door dat openingskoor en dan ga je van identificatie naar identificatie. Jezus, Judas, Petrus: het gaat over jou, je eigen tekortkomingen, je egoïsme, vervelende trekjes, verdriet, angst, pijn.'

Dat zegt Bach jr. in de Matthäus, een eenmalige 'personalityglossy' over het beroemde muziekstuk en de geestelijk vader ervan. Het blad - op de cover prijkt Bach in Obamastijl - lijkt een pastiche, maar blijkt serieus bedoeld. Interviews, BN'ers (Hind!) en veel beeld.

Bach was een toffe peer. Een psycholoog ook, volgens zijn verre achterneef: 'Ik denk dat hij een man is geweest met zeer veel spiegelneuronen. Hij voelt bijvoorbeeld aan hoe het is om een kind te hebben dat een moordenaar wordt, zoals nu een kind dat bij IS gaat. Daar schrijft hij een ongelooflijk mooie aria over: Blute nur, du liebes Herz.'

Laat John Kerry de Matthäus draaien.

De toestand is danig uit de hand gelopen. Er is natuurlijk de meezing-Matthäus, een tangoversie, de Nederlandse 'hertaling' van Jan Rot; ooit zal de versie op neusfluit over de kerkbanken schallen. En ziet: daar is Edwin 'Ome Willem' Rutten al met de 'kinder-Matthäus'. Da sprach Jesus zu ihnen: 'Lusten jullie ook een broodje poep?'

En dan storten de goden van EO en KRO ook nog The Passion over ons uit.

De Matthäus is een van de indrukwekkendste stukken uit de klassieke muziek. Jammer dat die wordt gesmoord in de roep van predikers en boodschappers die hopen dat er ook maar één ziel mee te winnen valt. Hoe graag zij het ook geloven: het helpt geen Donner, geen Blitze.

'God verdwijnt steeds verder uit onze samenleving', meldde zondag de KRO, die 'God in Nederland' liet onderzoeken. Het kerkbezoek blijft dalen, zelfs het 'ietsisme' en 'spiritualiteit' zijn op hun retour.

Passiegekte of niet: The Passion is niets anders dan een Marco Borsato in rosso, de Matthäus onderga je prima zonder dat je Het Woord verstaat. De enige religie die klinkt, is die van de muziek zelf - genoeg zalf voor de ziel van de zondaar.

Passiegekte: het kruiswoordraadsel in de glossy Matthäus. Winnaars ontvangen 'een originele Bach koekjessteker' met het profiel van de componist. 'Wie weet bakt u straks uw eigen Bachkoekjes!'

Binnenkort in dit theater: Bachs meesterwerk Das Koekiemonster. Een waar lijdensverhaal.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden