Babyluik is in China té populair

Honderdduizend, vaak gehandicapte baby's worden er in China jaarlijks te vondeling gelegd. Babyluiken moesten de ergste nood lenigen, maar die gaan aan hun eigen succes ten onder,

Babyluik in Guangzhou.Beeld Nan Sha - Imaginechina

Dat ze dat spastische kind niet hebben weggedaan! Die nare opmerking hebben moeder Ye Minqing en vader Liu Zhiwen vaak gehoord. Als ze met hun zwaar gehandicapte zoon Haitong in een restaurant eten, fluisteren andere gasten dat. Voorbijgangers op straat die Liu de krakkemikkige rolstoel zien duwen, waarin hij zijn zoon dagelijks een uurtje door de wijk rijdt, zeggen het hardop.

'Ze zeggen het niet in je gezicht. Ik begrijp het wel. Sterker: ik heb begrip voor ouders die een invalide kindje te vondeling leggen. Want ze zijn wanhopig', zegt Liu. Dit Cantonese echtpaar deed geen afstand van Haitong - wat Boeddha geeft, hou je, zegt moeder Ye - maar er zijn dagen dat de zorg hen te veel wordt. Haitong heeft door zuurstofgebrek tijdens de bevalling hersenletsel: hij heeft geen controle over zijn motoriek. 'Hij heeft zelfs hulp nodig om stil te blijven liggen', zegt zijn moeder.

Veel ouders met een gehandicapte baby maken gebruik van het laatste redmiddel: het babyluik. Dat is een prefabhuisje naast de poort van een kindertehuis, met een warme wieg en een couveuse. Wie de deur opent, activeert een alarmsysteem dat hulpverleners inschakelt die binnen een paar minuten ter plekke zijn om het kind op te halen.

Op internet staan video's van ouders die er huilend een bundeltje leven achterlaten, maar ook foto's van opgewekte mensen die in een BMW bij het kindertehuis parkeren en dan een kind van een jaar of 10 dumpen dat om zijn moeder huilt .

Ondanks de maximaal vijf jaar gevangenisstraf op het achterlaten van kinderen worden er per jaar honderdduizend zuigelingen te vondeling gelegd, blijkt uit cijfers van het ministerie van Burgerzaken. Dat besloot in 2013 experimentele babyluiken in te voeren. Die bieden allicht betere overlevingskansen dan een bosje of een drukke markt.

Liu Zhiwen met zijn spastische zoon Haitong.Beeld Michael He

Eén-kindbeleid

32 steden maakten plannen voor babyluiken. Het ministerie zegt in het tijdschrift Caixin dat met 1.400 vondelingen in alle Chinese babyluiken het experiment tot dusver niet heeft geleid tot een toename van vondelingen, maar de gang van zaken rond inmiddels gesloten babyluiken getuigt van het tegendeel. Die zijn aan hun eigen succes ten onder gegaan. Die populariteit valt niet los te zien van het één-kindbeleid, waardoor ouders nog sterker dan elders een voorkeur voor een gezond kind hebben.

Zes maanden na de opening sloot het babyluik in de Zuid-Chinese stad Nanjing; er waren bijna tweehonderd baby's achtergelaten en het kindertehuis zat propvol. Het huisje staat er nog, maar op de deur hangt een affiche dat het 'Veilige Eiland voor Baby's', zoals de Chinezen babyluiken noemen, dicht is en dat kinderen te vondeling leggen illegaal is. Nanjing overweegt heropening pas als er een politiebureau en een video-installatie zijn bijgebouwd om ouders af te schrikken. Dat geldt ook voor Xiamen.

In het noorden proberen steden als Jinan en Tianjin de aantallen vondelingen in te perken door aangepaste openingstijden, nadat kindertehuizen daar 's avonds een forse toename van het aantal verlaten kinderen van basisschoolleeftijd hadden geconstateerd: voor hen is het babyluik niet bedoeld.

Zo beraden tientallen steden zich: geen babyluik, sluiting of sloop, zoals in de zuid-Chinese stad Guangzhou. Nadat er in een maand 262 kinderen waren afgegeven en het weeshuis meer baby's dan bedden had, werd het babyluik afgebroken.

Babyluik in Harbin.Beeld EPA

Steun blijft uit

Toen afgelopen zomer de eerste babyluiken in China sloten, beloofde het ministerie van Burgerzaken dat er ook financiële bijstand zou komen voor ouders van gehandicapte kinderen. Die is er nu nog niet. Met een uitkering en een tegemoetkoming in de medische kosten zou het ministerie 'de belangrijkste oorzaak van het vondelingenprobleem' aanpakken. Tot dusver is niet duidelijk wanneer het ministerie met die hulp begint. Ondertussen neemt het aantal kinderen dat wordt geboren met een ernstige afwijking toe: elke dertig seconden wordt er een Chinese baby geboren met het syndroom van Down, hersenletsel of een andere ongeneeslijke ziekte.

Hersenverlamming

De meeste vondelingen in Guangzhou hebben hersenverlamming, het syndroom van Down of aangeboren hartafwijkingen. Groeien de kosten voor de medische behandeling een staatsinstelling zoals een kindertehuis al boven het hoofd, de ouders hebben er helemaal geen geld voor. Niet voor niets staan de populairste babyluiken in grote steden met veel arbeids-migranten, mensen die geen aanspraak kunnen maken op vergoedingen in het Chinese ziektekostenverzekeringssysteem.

'Jonge fabrieksarbeiders van het platteland hebben geen recht op verzekeringen in de stad waar ze werken. Als ze een gehandicapt kindje krijgen, zijn ze radeloos. Dan is zo'n omstreden babyluik een vangnet voor de kinderen. Die blijven in leven', zegt Liu Zhiwen, Haitongs vader.

Vroeger was er helemaal niets voor gehandicapten, zegt sociaal werkster Queenie. 'Nu zijn er kleine uitkeringen voor een zeer beperkte groep, en sociaal werkers die ouders leren hoe ze aanspraak kunnen maken op bijstand. Dan nog gaan families financieel ten onder.'

Haitongs ouders zijn arm, zelfs nu ze een tegemoetkoming in de ziektekosten krijgen. Liu Zhiwen: 'Tijdens zijn eerste levensjaren was het permanent crisis: elke cent ging naar het ziekenhuis. Ik was overspannen en in de war. Ik lees regelmatig in de krant dat ouders in een soortgelijke situatie met baby en al uit het raam springen. Dan is het babyluik een betere oplossing.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden