Reportage

Babyboom leidt tot spitsuur bij de verloskundige: ‘Dit heb ik nog nooit meegemaakt’

De coronababyboom leidt tot drukte bij verloskundigen, die sowieso al personeel tekortkomen. Bevallen in een ziekenhuis naar keuze is er soms niet meer bij.

Verloskundige Angelique Kooij-Wiegers (rechts) met een cliënt, niet beschreven in dit artikel. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Verloskundige Angelique Kooij-Wiegers (rechts) met een cliënt, niet beschreven in dit artikel.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

‘Zeg, wordt het niet eens tijd dat er wat gebeurt?’, grapt verloskundige Angelique Kooij-Wiegers tegen een bolronde cliënte die moeizaam gaat zitten in haar behandelkamer. Die verzucht dat zij na veertig weken en vijf dagen ook wel genoeg heeft van haar zwangerschap.

‘Merk je enige verandering aan je lichaam? Hardere buik?’

‘Nou, ik denk bij elk dingetje: zou dat misschien... maar nee. Gisteren nog zo’n voetreflexmassage genomen, maar of mijn baarmoeder daardoor werd getriggerd...’

Kooij-Wiegers onderzoekt met beide handen de blote buik van haar 38-jarige cliënt. ‘Ah, de billetjes, en hier de rug, het hoofdje, trappelende voetjes’. Ze drukt een sensor tegen de huid: ‘Regelmatige hartslag, 140, mooi hoor. Dat ziet er allemaal goed uit. Alleen je eigen bloeddruk, 100 onderdruk, is aan de hoge kant. Dat betekent dat we toch even het ziekenhuis gaan bellen.’

‘Nog nooit meegemaakt’

Het is voortdurend spitsuur op verloskundigenpraktijk Het Geboorte Atelier in Almere. Niet dat daar hoogzwangere vrouwen in de gangen liggen, alle consulten zijn keurig op afspraak. ‘We maken nu gewoon extra lange dagen’, zegt Kooij-Wiegers, die de praktijk zeventien jaar geleden oprichtte. Het aantal inschrijvingen is volgens haar verdubbeld, naar gemiddeld tachtig cliënten per maand. ‘Een zekere golfbeweging is normaal in dit vak, maar dit heb ik nog nooit meegemaakt.’ Tegelijkertijd, waarschuwt zij, kampen verloskundigenpraktijken en kraamklinieken ook nog met een tekort aan personeel.

Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) bevestigde in februari wat verloskundigen en websites voor babyspullen al merkten: de coronapandemie leidt tot een babyboom. Sinds het voorjaar stijgt het geboortecijfer in Nederland met gemiddeld 6 procent ten opzichte van het gemiddelde van de afgelopen vijf jaar. Vooral in Flevoland, Utrecht, Drenthe en Limburg gaat het hard. Zeeland en Overijssel blijven achter (zie grafiek). De babyboom is niet vanzelfsprekend: seksuologen waarschuwden vorig jaar juist dat al het thuiswerken in joggingbroek weleens tot minder romantiek en meer ergernissen zou kunnen leiden. Economen legden uit dat economische onzekerheid doorgaans leidt tot uitstel van babyplannen.

‘Ik hoor vaak dat het te maken heeft met de gekte op de huizenmarkt’, zegt verloskundige Kooij-Wiegers, die tevens vrouwencoach (mentaal begeleider) is. ‘Veel stellen waren van plan om eerst een ruimer huis te kopen en in te richten, en daarna pas te beginnen aan kinderen. Nu dat onbetaalbaar blijkt, gaan ze toch maar aan de slag.’ Een tweede, nuchtere afweging die regelmatig langskomt in haar spreekkamer: dertigers die een geplande wereldreis in het water zagen vallen door corona – een laatste grote reis zonder kinderen – en besluiten nu maar door te pakken. Spontaan opgebloeide romantiek tijdens de lockdown is volgens Kooij-Wiegers geen motief dat wordt genoemd.

Vergrijzing

Het groeiend aantal geboorten is positief nieuws volgens geografen die al jaren waarschuwen dat Nederland vergrijst. Vooral twintigers en jonge dertigers stellen het ouderschap uit vanwege de toenemende onzekerheid in hun leven: geen vast contract en geen koopwoning. Het Nederlandse geboortecijfer daalt gestaag sinds de jaren zestig, waarbij zich de laatste jaren een zekere stabilisering aftekent rond 170 duizend baby’s per jaar. Omdat uitstelgedrag eindig is, voorspelde het CBS eerder al een inhaalslag rond 2025. ‘Dat proces is door corona versneld’, concludeert hoofdsocioloog Tanja Traag van het CBS.

Die inhaalslag heeft ook een keerzijde, merken ze bij Het Geboorte Atelier, waar zeven verloskundigen werken. ‘We maken niet alleen langere dagen, we staan ook regelmatig dubbel’, zegt eigenaar Kooij-Wiegers. Dan bevallen twee cliënten min of meer tegelijkertijd. ‘Dat kan veilig, alle verloskundigenpraktijken in Almere werken goed samen voor dit soort gevallen, maar liever geef je een cliënt die je al maanden begeleidt zelf aandacht op het belangrijkste moment.’ De situatie wordt spannender, stelt de verloskundige, als een cliënt toch pijnstilling of andere medische hulp nodig heeft. Onlangs kreeg zij een cliënt niet geplaatst in het Flevoziekenhuis.

‘Ze hebben daar altijd wel een bed vrij op de kraamafdeling, maar ook zij kampen met een tekort aan verpleegkundigen’, zegt Kooij-Wiegers. Ook een tweede ziekenhuis weigerde beleefd, uiteindelijk moest de vrouw in barensnood naar Harderwijk rijden. ‘Dat is drie kwartier in de auto, dat wil je toch voorkomen als je al ontsluiting hebt.’ Bovendien moest Kooij-Wiegers de vrouw alleen laten gaan. ‘De regels schrijven voor dat ik binnen 15 minuten bij ál mijn cliënten moet kunnen zijn.’

Minder afgestudeerden

Het Flevoziekenhuis in Almere bevestigt dat zwangeren worden doorgestuurd bij ‘extreme piekdrukte’, maar noemt geen cijfers. De Koninklijke Nederlandse Organisatie van Verloskundigen (KNOV) heeft geen onderzoek gedaan naar toenemende drukte onder haar 3.500 leden. De branchevereniging werkt ook met de cijfers van het CBS. Wel bevestigt de KNOV dat veel verloskundigenpraktijken kampen met een personeelstekort. ‘Door corona zijn stages uitgesteld en studeerden minder verloskundigen af. Daardoor ontstaan deze zomer problemen met het vinden van waarnemers tijdens vakanties’, mailt een woordvoerder.

De Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG) bevestigt desgevraagd dat in sommige delen van Nederland vrouwen niet kunnen bevallen in het ziekenhuis van hun keuze. ‘Verloskundigen moeten soms meerdere ziekenhuizen bellen om een locatie voor hun patiënte te vinden’, mailt hoofd verloskunde Christianne de Groot van Amsterdam UMC. Voor spoedzorg wordt volgens de hoogleraar wel altijd een plek gecreëerd. ‘We hebben nog geen signalen ontvangen over grote capaciteitsproblemen in het hele land.’

De hoogzwangere cliënt van Kooij-Wiegers kan wel terecht in het Flevoziekenhuis. Ze reageert relaxed, het wordt haar derde kind. ‘Ik had al rekening gehouden met een bloedonderzoek.’ Kooij-Wiegers: ‘Neem wel je tasje met spullen mee, je weet maar nooit.’

Naschrift: de 38-jarige cliënte is inmiddels bevallen van een gezonde baby.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden