Babaj, de held van de Russische separatisten

De pro-Russische rebellen in Oost-Oekraïne hebben versterking gekregen van Babaj, een kozak met een duister verleden. Hij geniet een sterrenstatus in Donetsk.

AMSTERDAM - Babaj luidt zijn bijnaam, naar de boeman waarmee Russische ouders hun kinderen bang maken. Babaj ligt onder je bed en als je stout bent, neemt hij je mee in zijn zak.


Toch wil iedereen met Babaj op de foto, trots naast de bebaarde kozak die zich heeft aangesloten bij de pro-Russische rebellen in het oosten van Oekraïne. Bijna drie maanden na zijn komst in wat nu de 'Volksrepubliek Donetsk' heet, is de kozakkenstrijder uitgegroeid tot een Russische volksheld.


Babaj ¿ eigenlijk heet hij Aleksandr Mozjajev ¿ geniet van zijn sterrenstatus. Als je hem 'waarschijnlijk de beroemdste strijder van de Volksrepubliek Donetsk' noemt, verschijnt er een brede glimlach op zijn gezicht. Hij wil graag op de foto, maar hij voelt zich naakt. Hij heeft even geen kalasjnikov bij de hand, maar gelukkig slingeren er in het hoofdkwartier van de rebellen in Kramatorsk genoeg rond.


Mozjajev geniet er ook van dat hij aanvankelijk door de Amerikaanse regering werd aangeduid als een agent van de GROe, de Russische militaire veiligheidsdienst. Hij zou ook tijdens de oorlog tegen Georgië in 2008 en eerder dit jaar op de Krim actief zijn geweest. In Georgië is Babaj nooit geweest, maar hij geeft grif toe dat hij wel heeft meegeholpen om de Oekraïense troepen van de Krim te verdrijven. Die veldtocht kwam hem wel goed uit: in Rusland hing hem een proces boven het hoofd wegens poging tot doodslag.


Ondanks dat duistere verleden wordt Mozjajev door pro-Russische twitteraars bejubeld als een held in de traditie van de 'bogatyri', de mythische helden die het oude, Kievse Rusland tegen indringers beschermden.


Op een van de vele heldenplaatjes die van Babaj op het internet de ronde doen, is te zien hoe Mozjajev met de kolf van zijn kalasjnikov president Obama, de Oekraïense ex-president Toertsjynov en ander 'ongedierte' verjaagt.


Mozjajev is trots op zijn afkomst als kozak. De kozakken hebben eeuwenlang de grenzen van het Russische rijk bewaakt in ruil voor een verregaande mate van vrijheid. 'Kozak zijn betekent een vrij mens zijn', zegt hij. Als het aan hem ligt, wordt het oosten van Oekraïne, maar liefst nog heel Oekraïne een kozakkenrepubliek.


Om dat te bereiken heeft hij zich aangesloten bij een kozakkenregiment dat zich de Voltsja Sotnja noemt: de Wolveneenheid. Dat was de naam van een gevreesde kozakkeneenheid uit de Eerste Wereldoorlog, die zich ook aan moordpartijen op Joden schuldig maakte.


Ook Babaj doet weinig moeite zijn antisemitische sentimenten te verbergen. De pas gekozen Oekraiense president Porosjenko heet volgens hem eigenlijk Weizman en staat aan het hoofd van een 'samenzwering van de Joden en de vrijmetselaars' tegen Rusland.


Toch bezingt een pro-Russische rapper hem als het 'schild en het zwaard' van de Russen. Om Porosjenko, die zijn fortuin maakte als chocoladefabrikant, te treiteren, hebben bewonderaars van Mozjajev een reep 'Babaj-chocolade' ontworpen, bitter natuurlijk.


In tientallen gedaanten duikt hij op, meestal heldhaftig en dreigend. Maar ook zijn tegenstanders zitten niet stil op het internet. Ze verspreiden geruchten dat hij zwaar gewond is of ¿helemaal vernederend ¿ door Tsjetsjeense medestrijders is verkracht. En er doen allerlei plaatjes de ronde waarop Babaj belachelijk wordt gemaakt. Op een ervan is te zien hoe hij er vroeger uitzag, zonder baard. Het leven was destijds veel kariger dan toen hij zijn baard liet staan en de wapens opnam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden