Nieuws

Baanbrekende behandeling voor kwetsbare patiënten werkt mogelijk niet bij omikron

Een belangrijke behandelmethode voor patiënten die weinig of geen antistoffen aanmaken tegen het coronavirus werkt mogelijk niet tegen de nieuwe omikronvariant. Dat denken onderzoekers van het academisch ziekenhuis van Frankfurt.

Hessel von Piekartz
De omikronvariant is slecht nieuws voor enkele tienduizenden Nederlanders die ondanks vaccinatie nauwelijks of niet beschermd zijn tegen het coronavirus. Beeld ANP
De omikronvariant is slecht nieuws voor enkele tienduizenden Nederlanders die ondanks vaccinatie nauwelijks of niet beschermd zijn tegen het coronavirus.Beeld ANP

Het gaat om zogenoemde monoklonale antistoffen die in het lab worden nagemaakt. Zwaar zieke coronapatiënten die zelf niet of nauwelijks antistoffen aanmaken tegen het virus krijgen ze via een infuus toegediend. De onderzoekers keken naar de behandelmethode die wereldwijd het meest wordt toegepast, een mix van twee zeer krachtige antistoffen. Volgens de eerste labresultaten heeft die vrijwel geen effect op de nieuwe variant van het virus.

Dat is slecht nieuws voor enkele tienduizenden Nederlanders die ondanks vaccinatie nauwelijks of niet beschermd zijn tegen het coronavirus. Zij lijden aan een immuunstoornis of slikken immuunonderdrukkende medicijnen vanwege bijvoorbeeld een niertransplantatie. Als zij na besmetting ziek worden, krijgen zij met monoklonale antistoffen iets meer slagkracht om het virus te bestrijden. Ook is de kans op overlijden na zo’n behandeling 6 procent lager, zo blijkt uit Brits onderzoek.

'Beetje depressief van resultaten’

Maar als de omikronvariant binnen enkele maanden andere virusvarianten wegdrukt, zoals de Europese gezondheidsorganisatie ECDC verwacht, kan de behandelmethode mogelijk de prullenbak in. ‘Iedereen die hierbij betrokken is, wordt een beetje depressief van deze resultaten’, zegt Bart Rijnders, internist-infectioloog in het Erasmus MC. Hij doet al anderhalf jaar onderzoek naar alternatieve behandelingen. In het Erasmus kregen ruim 200 patiënten een behandeling met monoklonale antistoffen. In heel Nederland krijgen enkele tientallen mensen dagelijks deze behandeling.

Hoewel het onderzoek nog moet worden gecontroleerd door andere onderzoekers en het hier bovendien om een labexperiment gaat, zijn deze resultaten verontrustend, zegt Rijnders. ‘Als de monoklonale antistoffen echt niks doen in het lab, dan zou het me verbazen dat ze bij patiënten wel enig effect hebben. Het erge is: zelfs bij hoge concentraties, tot wel honderd keer hoger dan nodig om de deltavariant te neutraliseren, zien de onderzoekers geen effect.’

De hoop is nu dat andere antistoffen-behandelingen wél effect hebben tegen omikron, maar voor de Nederlandse patiëntengroep maakt dat op korte termijn weinig uit. ‘Voor zover ik weet is er in Nederland maar één middel voorradig, en dat is de mix die volgens de onderzoekers mogelijk niet meer werkt’, zegt Rijnders. Het is moeilijk om aan alternatieve middelen te komen. ‘Als omikron zich over de wereld verspreidt en dit middel inderdaad niet blijkt te werken, zal de vraag naar andere, wel werkzame antistoffen snel toenemen.’

Er zijn geen aanwijzingen dat covidpatiënten met immuunproblemen zieker worden van een besmetting met de omikronvariant. Maar de onderzoeksresultaten wijzen er wel op dat zij bij een ernstig verloop van de ziekte geen goede behandeling kunnen krijgen. Rijnders: ‘Voor sommige patiënten kan dat een dramatische afloop hebben.’

Waarom de nagemaakte antistoffen geen grip krijgen op omikron is niet helemaal duidelijk. Mogelijk kunnen ze zich niet goed hechten aan de uitsteeksels van de nieuwe variant, waardoor ze niks tegen het virus kunnen doen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden