Baan bij overheid moet glamour krijgen

Gouden tijden breken aan voor reclamebureaus, want de publieke sector kan zichzelf niet verkopen. Dit concludeert de commissie-Van Rijn in een rapport aan het kabinet....

Het imago van de overheidsbaan wordt opgekrikt. De komende weken buigt het kabinet zich over een scala aan maatregelen die best wat geld - misschien wel veel geld - mogen kosten om de personeelstekorten in ziekenhuizen, bij scholen en de politiekorpsen weg te werken.

De commissie-Van Rijn zoekt in haar vorige week aan het kabinet overhandigde advies Investeren in mensen en kwaliteit naar maatwerk, maar schuwt geldverslindende oplossingen niet. Zo is er het plan voor een eindejaarsuitkering die moet uitmonden in een dertiende maand - een riante salarisverhoging.

En de kwaliteit van de geleverde diensten moet ook omhoog, want dat is een eis van de tijd. Ook dat gaat forse sommen aan opleiding en training kosten.

De analyse die Van Rijn maakt, liegt er niet om. Het werk in de collectieve sector is verschraald. Omdat de overheid het goede voorbeeld gaf, liep ze in de jaren tachtig voorop met loonmatiging en arbeidstijdverkorting.

Gevolg: de ambtenaar werkt twee uur minder dan zijn collega in het bedrijfsleven. Hij verdient wanneer hij alleen de basisschool heeft doorlopen 3 procent meer dan zijn studiegenoten in het bedrijfsleven. Naarmate de opleiding hoger is, begint hij in salaris echter achterop te raken. Universitair geschoolden hebben gemiddeld een loonachterstand van 9 procent, uitschieter is het onderwijs met 18 procent.

Afslankingsoperaties hebbenhet imago van de overheid aangetast. Vroeger kon je voor zekerheid en toch een behoorlijk salaris het beste bij het rijk aankloppen. Maar na de moeilijke jaren tachtig en negentig rees een groot imagoprobleem. Met een baan als verpleger of onderwijzer kun je niet meer 'pronken', schrijft Van Rijn. Vooral jongeren mijden de ambtenarij, zodat het personeelsbestand van het rijk ook nog eens sterk vergrijst.

Paars II heeft vele miljarden in de collectieve sector gestoken, maar het negatieve beeld van verschraling blijft hardnekkig hangen. Daarom kondigde premier Kok vorig jaar met Prinsjesdag een onderzoek aan naar de knelpunten. Het kabinet hoopt daarmee een extra impuls te geven.

Van Rijn stelt maatregelen voor die deels al enige tijd circuleren in discussies over beter overheidsfunctioneren. Terugdringen van het ziekteverzuim, herintreding van WAO'ers en moeders, verbetering van de carrièremogelijkheden, uitsplitsing van functies, kinderopvang, andere secundaire arbeidsvoorwaarden, verlening van werktijd, prestatiebeloning en verbetering van personeelswerving. Ook duikt het begrip wtv (werktijdverlenging) op als vervanger voor atv (arbeidstijdverkorting).

Reclamebureaus gaan gouden tijden tegemoet, want de collectieve sector is niet in staat zich voldoende te verkopen, schrijft Van Rijn. Campagnes op scholen en universiteiten zullen de aantrekkingskracht van een carrière bij de overheid moeten vergroten.

Al die aanbevelingen bij elkaar opgeteld, gaan een lieve duit kosten. In Den Haag doen bedragen van tien tot twintig miljard gulden de ronde, uitgesmeerd over een periode van drie tot vijf jaar. Elke minister heeft voor zichzelf alvast een getal in het achterhoofd, dat hij nog niet wil prijsgeven.

Want volgende week begint het zaken doen in afzonderlijke gesprekken met PvdA-minister De Vries van Binnenlandse Zaken en zijn VVD-collega Zalm van Financiën. Zij zijn belast met het opstellen van de prioriteitenlijst voor de begroting van 2002.

Zalm hoopt tegen het eind van deze maand ook wat meer zicht te hebben op overschotten in de lopende begroting van dit jaar, als nieuwe berekeningen van het Centraal Planbureau (CPB) binnenkomen. Sommige kabinetsleden verwachten dat Zalm zo'n vier tot vijf miljard gulden overhoudt. Of dat zo zal zijn, moet nog worden afgewacht . In ieder geval zullen de extra's voor Van Rijn strijden met andere wensen, zoals meer computers in het onderwijs of hogere geneesmiddelenkosten.

Het kabinet weet dat voor werkelijke imagoverbetering een duidelijk signaal nodig is. De lijst-Van Rijn doorschuiven naar latere jaren en alleen de ergste noden lenigen met een beetje hier en een beetje daar, lijkt geen oplossing.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.