Aznar houdt vol: corruptie is socialistische ziekte

DE RECHTSPRAAK in Spanje is volledig onafhankelijk en de regering zal het niet in haar hoofd halen zich te bemoeien met gerechtelijke vonnissen of aanklachten van het Openbaar Ministerie....

De politici zeggen het op een toon alsof zij het zelf geloven, halen even diep adem, en vegen vervolgens de vloer aan met een omstreden vonnis of een poging van een openbaar aanklager een corruptiegeval te vervolgen. Zij hebben er vaak niet eens twee tegenstrijdige verklaringen voor nodig: achter de komma weerleggen zij zonder met de ogen te knipperen wat zij in het eerste deel van de zin aan principe hebben uitgedragen.

In 1993 presenteerde José María Aznar als oppositieleider zijn 'ethische code'. Het waren tijden waarin de socialistische regering van Felipe González geteisterd werd door corruptieschandalen waaraan verantwoordelijke ministers niet altijd politieke consequenties verbonden. Dat zou onder de PP radicaal veranderen. Punt acht van de ethische code van Aznar: iedere functionaris van de PP verplicht zich ertoe onmiddellijk af te treden wanneer justitie een vervolging tegen hem instelt.

Aznar is nu vijf jaar aan de macht en in die periode is geen enkel kabinetslid vrijwillig opgestapt of door de premier de laan uitgestuurd. De verklaring daarvoor is simpel: corruptie is een socialistische ziekte waarvoor vertegenwoordigers van de rechtse PP immuun zijn. Aznar heeft zijn verkiezingsbelofte waar gemaakt en het kwaad met wortel en tak uitgeroeid.

De speciale anti-corruptieaanklager weet beter. Hij sloeg onlangs alarm omdat hij steeds vaker voor de voeten wordt gelopen door de procureur-generaal, zijn door Aznar benoemde hoogste baas, die elk initiatief bij het aanpakken van corruptiegevallen onder het vloerkleed zou vegen. De aanklager kreeg bijval van de Raad van Europa, die in een rapport oordeelde dat in Spanje de corruptiebestrijding veelal een wassen neus is.

Twee jaar geleden hadden we het linnenschandaal: tientallen miljoenen aan Europese subsidies bleken verduisterd door twee hoge ambtenaren op het ministerie van Landbouw in Madrid. De ambtenaren verdwenen, minister Loyola de Palacio bleef zitten. Een enquête van het parlement, gedomineerd door de PP, sprak haar vrij, terwijl het gerechtelijk onderzoek zich nog altijd voortsleept. De Palacio is inmiddels gepromoveerd tot Europees commissaris.

Nu is de 'zaak-Piqué' weer opgelaaid. De openbaar aanklager in de zaak wil, gesteund door tien van zijn twaalf collega's van het Hooggerechtshof, minister van Buitenlandse Zaken Josep Piqué vervolgen wegens verduistering en belastingfraude. In 1991 verkocht het chemisch concern waarvan Piqué directeur strategie en bestuurslid was op frauduleuze wijze een oliebedrijf, een transactie waarbij 250 miljoen gulden verdween, 140 miljoen aan illegale commissies werd betaald en de fiscus voor 70 miljoen werd getild.

Alle toenmalige directeuren en bestuursleden van het bedrijf zijn inmiddels voor de rechter verschenen, inclusief bestuursvoorzitter De la Rosa, die door justitie is gebrandmerkt als een van de grootste oplichters uit de Spaanse geschiedenis en tot een lange gevangenisstraf is veroordeeld.

Allemaal behalve Piqué. Die was op het moment dat de zaak aan het rollen kwam minister van Industrie en regeringswoordvoerder. Hij kreeg de hulp van procureur-generaal Cardenal, die drastisch te werk ging: hij haalde de aanklager van de zaak, verscheurde diens onderzoeksrapport en schreef eigenhandig een nieuw waarin Piqué werd vrijgepleit.

Dankzij de ondoorgrondelijke wegen van het Spaanse justitiële apparaat en een reeks beroepsprocedures kreeg de oorspronkelijke aanklager de zaak terug, en zie: hij wil Piqué officieel in staat van beschuldiging stellen. Dus komt Cardenal weer in het geweer met vertragingstactieken en afleidingsmanoeuvres.

Tijd voor het in werking zetten van de ethische code van Aznar? Niet echt. Zijn eigen partij heeft Piqué doorgelicht en vrijgesproken. Bovendien was hij ten tijde van de affaire nog geen PP-lid. En toen waren de socialisten aan de macht, de ware corruptelingen. De procureur-generaal zal er wel voor zorgen dat het blazoen van Piqué wordt schoongepoetst. 'De grondwet bepaalt nu eenmaal dat de regering deze functionaris benoemt', zei Aznar veelbetekenend. Dat laat onverlet dat in Spanje de rechterlijke macht volledig onafhankelijk is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden