Azië-crisis voorkomt renteverhoging

De financiële crisis in Azië heeft De Nederlandsche Bank van een lastig probleem verlost. De centrale bank ontwaarde in de tweede helft van vorig jaar steeds meer tekenen dat de inflatie in Nederland duidelijk zou kunnen oplopen....

Van onze verslaggever

AMSTERDAM

De crisis in Azië ging gepaard met een forse daling van de wisselkoersen van een aantal landen in die regio en een daling van de olieprijzen. Die ontwikkeling nam een groot deel van de bezorgdheid bij de Bank over de aantrekkende inflatie weg.

Een van de factoren die bijdraagt aan de druk op de prijzen, is het beleid van het kabinet-Kok, schrijft DNB-president A. Wellink in het gisteren verschenen jaarverslag van de Bank. Volgens de Bankpresident heeft het kabinet, gelet op de gunstige economische omstandigheden, te weinig geld gestoken in vermindering van het financieringstekort. Wellink noemt dit 'een gemiste kans'.

Het vooruitzicht dat het tekort dit jaar iets zal oplopen, is volgens hem 'betreurenswaardig'. Deze ontwikkeling zou ook in strijd zijn met afspraken die de eurolanden hebben gemaakt over verlaging van de tekorten. Hij riep het volgende kabinet op 'royaal en snel' te voldoen aan deze afspraken, die neerkomen op het wegwerken van het tekort in goede tijden.

Wellink vreest echter dat hiertoe niet besloten zal worden omdat politieke partijen en sociale partners op dit moment volgens hem meer oog hebben voor de verdeling van eventuele meevallers dan voor een echt gezond begrotingsbeleid. Wellink uitte deze kritiek enkele weken geleden ook in de Sociaal Economische Raad, maar vond toen weinig gehoor. Ook nu zeggen vakbonden, werkgevers en politieke partijen in hun reacties op het jaarverslag de vrees van Wellink niet te delen.

Behalve het kabinetsbeleid vormen volgens de Bank de sterke stijging van de aandelenkoersen en de huizenprijzen ook een bedreiging voor prijsstabiliteit. Ook de schaarste op delen van de arbeidsmarkt kunnen volgens DNB tot loonstijgingen en daarna tot prijsstijgingen leiden.

Dankzij Azië kwam DNB niet echt voor de vraag te staan of moest worden ingegrepen om de inflatiedreiging weg te nemen. Zo'n ingreep zou, vlak voor de komst van de euro, lastig te verdedigen zijn geweest. Een renteverhoging in Nederland, zonder dat Duitsland meedoet, kan tot spanningen op de Europese valutamarkt leiden. In de aanloop tot de euro wil Europa die spanningen juist vermijden.

De grotere inflatiedreiging in Nederland vergeleken met grote eurolanden als Duitsland en Frankrijk komt voort uit de verschillende positie waarin de economieën van deze landen verkeren. De Nederlandse economie draait op volle toeren, terwijl die van Duitsland en Frankrijk net een beetje op stoom komt.

Volgens Wellink zijn deze verschillen in conjunctuur geen probleem voor het voeren van monetair beleid in Europa met de euro. De groei van de geldhoeveelheid in de eurolanden blijft binnen de perken, waardoor er voor de hele euroregio geen reden is om het monetaire beleid te verscherpen.

Mocht in een euroland de inflatiedreiging wel groot zijn, dan zal die volgens Wellink met andere wapens moeten worden bestreden. Als voorbeeld noemde hij het begrotingsbeleid, dat in zo'n geval zuiniger moet zijn.

In het jaarverslag ging Wellink ook nog in op de discussie die vooral in de Verenigde Staten wordt gevoerd over de 'nieuwe economie'. Aanhangers van deze stroming stellen dat de huidige combinatie van lage inflatie, lage werkloosheid en relatief hoge groei voorlopig zal aanhouden.

Als verklaring voor deze 'gouden' economische tijden voeren zij de grote productiviteitsstijging aan die optreedt door de snelle technologische vernieuwingen. Ook de toename van de concurrentie draagt hieraan bij.

Wellink verwijt de aanhangers van deze theorie gebrek aan historisch besef. 'Vermoedelijk speelt perspectivische vertekening een rol bij degenen die in het verloop van de VS-economie de voortekenen van een nieuw tijdperk zien.'

Hij ziet in de Amerikaanse economische situatie en die in andere industrielanden meer een teken dat de geschiedenis zich herhaalt. 'Waar de huidige ontwikkeling in de VS voorshands het meest op wijst, is een terugkeer naar de situatie in de eerste helft van de naoorlogse periode.' Tegelijkertijd wijst hij erop dat de Amerikaanse centrale banken 'waakzaam zullen moet blijven'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden