AzG in Noord-Syrië: 'Mensen worden aan hun lot overgelaten'

Islamitische Staat is verdreven uit grote delen van Noord-Syrië. Toch is het er nog gevaarlijk en blijven hulporganisaties weg. Hoe redt de bevolking zich in deze toestand? Karline Kleijer van Artsen zonder Grenzen reisde als een van de weinigen naar het noordoosten van Syrië. 'Ze voelen zich in de steek gelaten.'

Een patiënt verlaat het ziekenhuis nadat haar schotwonden waren geïnfecteerd. AZG steunt het ziekenhuis in Manbij. 24 januari 2017. Beeld Jamal Bali
Een patiënt verlaat het ziekenhuis nadat haar schotwonden waren geïnfecteerd. AZG steunt het ziekenhuis in Manbij. 24 januari 2017.Beeld Jamal Bali

Een stevige regering is er niet om de verwoeste steden weer op te bouwen en president Assad belemmert de toegang voor internationale hulporganisaties. De VN blijven gehoorzaam aan de Syrische regering om de banden die er zijn te beschermen. Maar niet alle delen van Syrië zijn in handen van Assad en daarom moeten de VN contact leggen met het bestuur in de regio, vindt Karline Kleijer, hoofd van het noodhulpteam van Artsen Zonder Grenzen. Kleijer is net terug uit Noord-Syrië waar ze in acht dagen Manbij, Kobane, Tal Abyad en Ain Issa bezocht. Ze sprak met slachtoffers van landmijnen en woonde vaccinaties bij kinderen bij.

Wat trof je daar aan?

'Veel steden zijn beschadigd. Kobane lag volledig in puin. In Manbij is het openbare ziekenhuis volledig verwoest. Ik had tranen in mijn ogen toen ik daar aankwam. Het ziekenhuis werd gebruikt door IS en toen zij vertrokken hebben ze alle apparatuur meegenomen en dat wat overbleef stukgeschoten. Daar word ik echt boos van. Wat heeft het voor nut om een dialysemachine met kogels te doorzeven?'

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Kinderen worden gevaccineerd in Manbij. Beeld Karline Kleijer
Kinderen worden gevaccineerd in Manbij.Beeld Karline Kleijer

Dan konden ze jullie hulp goed gebruiken.

'Het bestuur van het ziekenhuis wilde onze hulp niet. Ze dachten dat de Syrische overheid snel zou komen helpen. 'We kunnen jullie helpen met eerste hulp en chirurgie', zeiden wij tegen hen. 'We gaan het ziekenhuis niet opknappen maar we kunnen wel de patiëntenzorg op gang brengen.' Dat hoefde niet, ze geloofden in financiële steun van de overheid zodra IS wegging. Maar vier maanden later kwamen ze daar op terug toen bleek dat niemand hen kwam helpen.'

Zijn er veel hulporganisaties in deze gebieden?

'Dit typeert wat er gaande is: er is weinig hulp. Mensen zijn door een hel gegaan, maar worden aan hun lot overgelaten. Op een enkele ngo na, is er geen hulp. Het eerst wat wij doen is vaccineren, want door de oorlog zijn kinderen van zes nog niet eens ingeënt tegen de mazelen of polio. Het is bovendien van internationaal belang om deze mensen te helpen want als dat niet gebeurt is er weinig kans dat de vluchtelingen in Europa terugkeren naar hun geboorteland.'

Heeft dat je het meest verbaasd, dat mensen er alleen voorstaan?

'Ja en het feit dat er nog veel oorlogstuig ligt zoals overgebleven mijnen en rakketen die niet ontploft zijn. Er is één mijnopruimingsdienst, maar die kan de hele omgeving niet alleen aan. Het oorlogstuig ligt voornamelijk in gebieden waar gevochten werd, maar wat nog gevaarlijker is zijn de boobytraps die IS heeft achtergelaten. Ze hebben bommen in teddyberen en wc-potten verstopt. Als mensen dan hun wc-bril omhoog doen, ligt opeens hun arm eraf. Ook werden dode lichamen geboobytrapt. Op het moment dat je ze wilt verwijderen, ontploft een bom. Dat is terreur achterlaten voor bevolking. Hen straffen voor het verlies van IS.'

Een klein jongetje wordt gevaccineerd in het Meshta Nour-ziekenhuis in Kobane. 23 januari 2017. Beeld Jamal Bali
Een klein jongetje wordt gevaccineerd in het Meshta Nour-ziekenhuis in Kobane. 23 januari 2017.Beeld Jamal Bali

Wat doet dat met de bevolking?

'Dat is voor hen heel beangstigend. Er is continue een angst dat er elk moment iets kan gebeuren. Dat betekent ook dat mensen niet snel terugkeren naar dit gebied. De veelal arme mensen die al verscheidene keren ontheemd zijn en weer terugkeren, worden zo opnieuw getraumatiseerd. Terwijl ze dachten dat ze in een veilig gebied waren.'

Hoe ziet hun dagelijks leven eruit?

'Het leven is nooit gestopt. Ook tijdens de bezetting werd getrouwd, werden kinderen geboren en ging de handel door. Maar mensen zijn bang en maken zich zorgen. Een aantal van hun mannen is door IS opgesloten in Raqqa en ze hebben soms al maanden niets van hen gehoord. Toch pakken mensen het leven weer op en bedenken nieuwe overlevingsstrategieën. Het floreert al behoorlijk. Er wordt weer op straat gerookt en vrouwen kunnen weer kiezen wat voor kleren ze dragen. In sommige stadjes gaan de scholen alweer open.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden