NieuwsTeheran

Ayatollah Khamenei gebruikt vrijdaggebed om Revolutionaire Garde te verdedigen tegen protesten

De Iraanse geestelijk leider ayatollah Khamenei heeft het vrijdaggebed in de hoofdstad Teheran gebruikt voor een felle aanval op het Westen. Tegelijk verdedigde hij de Revolutionaire Garde vurig tegen de kritiek in eigen land wegens het neerschieten van het Oekraïense lijntoestel. Het was voor het eerst sinds 2012 dat Khamenei het vrijdaggebed leidde. 

Khamenei leidt voor het eerst sinds 2012 het vrijdaggebed.Beeld AFP

De preek van de Iraanse geestelijk leider was duidelijk bedoeld als een reactie op de protesten in Iran tegen het neerhalen van een Oekraïens passagierstoestel vlakbij Teheran, waarbij 176 inzittenden de dood vonden onder wie een aantal Iraniërs. Na drie dagen ontkennen gaven de Iraanse leiders toe dat het toestel per vergissing was neergehaald met twee luchtdoelraketten. Dat gebeurde in de nacht waarin Iran een vergeldingsaanval uitvoerde op Amerikaanse bases in Irak, als reactie op de liquidatie met een drone van de machtige Iraanse generaal Qassem Soleimani. Opvallend was dat bij de protesten zelfs leuzen klonken als ‘Dood aan Khamenei!’

Khamenei klaagde vrijdag dat de ramp met het toestel wordt gebruikt om de aandacht af te leiden van het massale rouwbetoon in Iran na de gewelddadige dood van Soleimani, die volgens de geestelijke leider de 'terroristische aard’ van de Verenigde Staten toont. Hij gaf hoog op van de raketaanval op twee Amerikaanse bases in Irak waarmee Iran wraak nam voor de aanval op Soleimani. Volgens hem laat het feit dat Iran in staat was een ‘arrogante macht een klap in het gezicht te geven’ zien dat ‘God ons steunt’.

Khamenei roemde Soleimani, tot zijn dood de commandant van de Al-Quds elite-eenheid, als de ‘leider van het verzet in de regio’. De Al-Quds-eenheid die onder meer in Syrië en Irak opereert, omschreef hij als een ‘humanitaire organisatie’ waarvan de leden ‘strijders zonder grenzen’ zijn. De VS zien Soleimani’s troepen juist als een militaire macht waarmee Iran de omringende landen ondermijnt.

Iraakse protesten

De Iraanse leider liet merken dat Teheran zich ook zorgen maakt over de anti-Iraanse protesten in Irak, waar betogers al wekenlang protesteren tegen de verregaande invloed van Iran op de Iraakse regering. De kritiek is nog eens toegenomen na de Iraanse raketaanval op de Amerikaanse bases in Irak, waarvoor Teheran geen toestemming had gevraagd van de Iraakse regering. In zijn vrijdaggebed wees Khamenei met de beschuldigende vinger naar de VS, die volgens hem tweedracht proberen te zaaien in Irak, in de hoop een burgeroorlog uit te lokken.

De geestelijk leider uitte ook felle kritiek op de procedure die Groot-Brittannië, Frankrijk en Duitsland tegen Iran hebben aangespannen omdat het land zich niet meer helemaal houdt aan de afspraken uit het nucleaire akkoord uit 2015. Volgens Khamenei laten de Europese landen zich gebruiken als loopjongens voor de Verenigde Staten, die zich vorig jaar uit het akkoord hebben teruggetrokken. Hij verzekerde dat het hen niet zal lukken Iran op de knieën te dwingen, ‘net zoals het de Verenigde Staten ook niet is gelukt’. 

Het vrijdaggebed werd bijgewoond door duizenden aanhangers van het bewind die ‘dood aan Amerika’ riepen. Dat was een welkome afwisseling voor Khamenei na de betogingen in steden als Teheran en Isfahan, waar studenten leuzen riepen als ‘dood aan de dictators’, ‘dood aan de leugenaars’ en ‘geestelijken, rot op’.

Revolutionaire garde

De laatste keer dat Khamenei het vrijdaggebed leidde was in 2012 op de 33ste verjaardag van de Islamitische Revolutie, en op het hoogtepunt van de Arabische Lente. Hij noemde toen Israël een ‘kankertumor’, en waarschuwde de VS dat het land ‘tienvoudige’ wraak kon verwachten als het besloot Iran aan te vallen.

Hersenschudding

Bij de Iraanse raketaanvallen op Amerikaanse bases in Irak zijn wel degelijk militairen gewond geraakt. Het Amerikaanse leger meldde donderdag dat elf militairen zijn behandeld aan een hersenschudding. Zij zijn voor hun herstel naar Amerikaanse faciliteiten in Duitsland en Koeweit gebracht.

In eerste instantie gaven de Amerikanen aan dat niemand gewond was geraakt bij de Iraanse vergeldingsactie voor de moord op Qassem Soleimani. De Iraanse generaal werd door een Amerikaanse droneaanval nabij Bagdad gedood.

De Iraniërs voerden raketaanvallen uit op twee Amerikaanse militaire bases. Een van de aanvallen was gericht tegen een basis bij Erbil, waar de meeste Nederlandse militairen verblijven. De ander tegen een luchtmachtbasis in Ain al-Asad.

De fatale vergissing een passagiersvliegtuig neer te halen, heeft in Iran een opvallende verandering veroorzaakt: de lagere klasse die al protesteerde, krijgt nu ook steun uit de middenklasse. Voor het regime in Teheran is dat een explosieve mix. 

Het neerhalen van het Oekraïense passagiersvliegtuig gebeurde nadat een Iraanse militair het had aangezien voor een kruisraket. Hoe kan dat?

Veel Irakezen hadden al een hekel aan buurland Iran. Maar sinds Iran en de VS bijna slaags raakten op Iraaks grondgebied na de liquidatie van generaal Soleimani is de geest uit de fles.‘We willen Iran afwijzen op elke mogelijke manier.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden