Nieuwsbreak

Axel Rüger: 'Amsterdam beleeft een renaissance'

'De populariteit van Amsterdam was een beetje ingezakt, maar we beleven nu een renaissance van de stad', zegt directeur van het Van Goghmuseum Axel Rüger vandaag in de Nieuwsbreak.

Axel Rüger, directeur van het Van Gogh Museum.Beeld anp

Dit jaar is het de 125ste sterfdag van Vincent van Gogh. Hoe houdt u de schilder in de actualiteit?
'Van Gogh is een van de beroemdste schilders ter wereld, zijn populariteit zet onverminderd door. Zo'n sterfjaar gebruiken we ook om weer hernieuwde aandacht op hem te vestigen. In september komt er bijvoorbeeld een bijzondere tentoonstelling met schilderijen van Van Gogh en zijn tijdgenoot Edvard Munch waarin het verwantschap van de twee kunstenaars wordt onderzocht.'

Waarom houdt u zelf van Van Gogh?
'Zijn hele levensverhaal is inspirerend. Hij ging zijn eigen weg, hij was doordrongen van zijn doel. Hij leidde best een internationaal leven. Hij woonde in Nederland, Engeland, België en natuurlijk in Frankrijk. Hij is een autodidact, met ijzeren wil en discipline heeft hij zich het vak aangeleerd.'

Hij was geen natuurtalent?
'Nee, niet van meet af aan.'

Een zelfportret van Vincent van Gogh in het vernieuwde Van Gogh museum.Beeld anp

In september krijgt uw museum een nieuwe ingang. Waarom is dat?
'We hebben 1,6 miljoen bezoekers per jaar, we hebben behoeft aan een grotere ingang. Nu moeten alle bezoekers door een vrij krappe ruimte. Daarnaast zal de nieuwe ingang liggen aan de museumpleinzijde, waardoor mensen in voetgangersgebied kunnen wachten voor ze het museum in mogen. Dat is stukken veiliger dan nu langs een drukke straat.'

Heeft u last van de drukte in Amsterdam?
'Nee, in eerst instantie zijn we er blij mee. De populariteit van Amsterdam was een beetje ingezakt, maar we beleven nu een renaissance van de stad. Dat geeft nieuwe energie, dat voel je. Het is ook goed voor de economie. Maar het is wel een uitdaging hoe je deze drukte tegemoet treedt. Niemand wil een drukke hysterische sfeer.'

Waar denkt u dan zelf aan?
'Het zou kunnen dat je de openingstijden verbreedt, of de kaartverkoop meer reguleert.'

Uw collega Wim Pijbes heeft kritiek gekregen omdat de tentoonstelling de Late Rembrandt veel te druk zou zijn.
'In het Van Gogh hebben wij zomers ook te maken met enorme drukte. Toen wij de tentoonstelling Rembrandt en Caravaggio hadden, kwamen er ook veel bezoekers. Iedereen wilde dat zien. Vanuit je hart wil je dat zoveel mogelijk mensen genieten. Maar je moet uitkijken dat genieten niet omslaat in irritatie.'

Heeft u maatregelen getroffen?
'Wij hebben een strikt toegangsbeleid. In verband met brandveiligheidsregels mag er maar een bepaald aantal mensen in ons gebouw zijn. Toch hoort het er ook bij als je een prominente toeristenbestemming wilt zijn. In het Louvre komen 10 miljoen mensen per jaar, daar is het in bepaalde zalen ook vol.'

Drukte op het Museumplein.Beeld anp

Heeft u zelf de Late Rembrandt bezocht?
'Ja, een keer tijdens een voorbezichtiging en een keer op zaterdagochtend. Met een beetje geduld was het goed te doen. Je moet de tijd nemen en af en toe even wachten. Veel van de schilderijen waren groot zodat ze ook prima van een afstand te bekijken waren. Ik wil het niet bagatelliseren maar mijn ervaring was dat het te doen was.'

U bent niet van de school 'Koop dan zelf maar een Rembrandt' zoals Pijbes in eerste instantie reageerde op de kritiek?
'Ik denk dat het een beetje als grap was bedoeld. Het is natuurlijk geen optie. Wij kunnen als museum zelf al geen Van Gogh betalen, laat staan dat een gemiddelde bezoeker dat kan.'

Koning Willem-Alexander opent in het Rijksmuseum samen met directeur Wim Pijbes Late Rembrandt.Beeld anp

Over naar het nieuws van de dag. De VS geven roofkunst terug aan Duitsland. Hoe kijkt u daar als Duitser en als museumdirecteur naar?
'Tot nu toe waren het de Duitsers die juist kunst geroofd hadden, dus dit is een uitzonderlijk geval. Los van welk land, vind ik principieel, dat gestolen goederen aan de oorspronkelijke eigenaar moeten worden teruggegeven. Dat dit nu wordt gedaan, is een belangrijke stap.'

Angela Merkel wordt gezien als de machtigste vrouw op aarde, is zij in uw geboorteland Duitsland nog steeds geliefd?
'Ja, op het moment wordt ze door de meerderheid van de Duitsers gewaardeerd. Ze heeft haar eigen partij ook vrij sterk onder controle. Maar niet alles loopt vlekkeloos. Zo krijgt ze kritiek dat ze zoveel geld in Griekenland pompt. Ook in Duitsland begint het geduld met de Grieken een beetje op te raken. Het gaat economisch goed maar dat betekent niet dat alle straten met goud zijn geplaveid. Er is ook werkloosheid, laag weliswaar maar het is er wel. En men vindt dat er nodig moet worden geïnvesteerd in de Duitse infrastructuur.'

Angela Merkel.Beeld reuters

Hoe zit het in Duitsland met de bezuinigingen op kunst?
'Het is daar iets anders geregeld. Kunst en cultuur zijn geen federale zaak, maar vallen onder de provincies. Ook in Duitsland moest er worden bezuinigd op kunst. Desalniettemin is de toon niet zo negatief als hier. Onder Rutte-I heeft de cultuursector de wind van voren gehad. En dan heb ik het niet alleen over de bezuinigingen an sich.'

Wat bedoelt u?
'Iedereen werkzaam in de cultuursector werd afgeserveerd als dilettant die aan het hobbyen was. En dan werd het ook nog eens neergezet als linkse hobby van de grachtengordel. Dat ging voorbij aan de nut en noodzaak van kunst en cultuur. Ik heb dat als een belediging ervaren. Het heeft mij verbaasd dat niemand zich tegen deze populistische toonzetting van de toenmalige staatssecretaris Halbe Zijlstra opwierp. Hij werkte volgens het adagium: als ik maar van niets weet, kan ik makkelijker bezuinigen.'

Wat is er bij u wegbezuinigd?
'Bij ons viel het mee, de theaters hebben het zwaarder gehad. Maar in toenemende mate zijn wij afhankelijk van sponsoren. Toch vind ik dat de staat ook een zekere verantwoordelijkheid heeft als het om een rijkscollectie gaat. Je kunt niet tegen de sponsoren zeggen: nu moeten jullie het maar oppakken, want de staat heeft er geen zin meer in.'

Hoe moet de culturele sector zich wapenen?
'We moeten ons verder professionaliseren zodat wij niet meer zo worden aangevallen als onder Rutte-I. We moeten ons profileren als een professioneel bedrijf met ook duidelijke financiële doelstellingen. Er wordt gezegd dat wij te weinig mensen bereiken, maar ik vind 250 duizend Nederlandse bezoekers per jaar niet weinig voor een klein land als Nederland. Wij zijn voor buitenlanders een trekpleister, daar is Nederland gebaat bij. Die zaken moeten wij beter over het voetlicht brengen.'

Halbe Zijlstra.Beeld anp

Tot slot. U was lange tijd conservator van National Gallery in Londen. Volgt u de Britse verkiezingen?
'Ja, ik heb nog veel vrienden in Groot-Brittannië. Als de Conservatieven winnen komt er hoogstwaarschijnlijk een referendum over de EU. Dat lijkt me heel complex want dan zal er op de emotie worden gespeeld, terwijl niet te overzien valt wat een exit van Groot-Brittannië betekent. Ik vind dat een tikje eng. Het is een groot probleem dat de EU te weinig doet om te laten zien waar het goed in is. Landen ervaren de EU nu vaak als beperking voor de eigen soevereiniteit. Terwijl ze ook baat hebben bij Europa.'

Dit is aflevering 510 van de dagelijkse 4 Uur Nieuwsbreak. In deze rubriek nemen we iedere dag met een interessant, bekend persoon het nieuws van de dag door.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden